پژوهش‌های جغرافیای اقتصادی

پژوهش‌های جغرافیای اقتصادی

واکاوی اثرات پایداری کسب و کارهای خرد گردشگری در اشتغال پایدار (مورد مطالعه: روستاهای گردشگرپذیر گیلان)

نوع مقاله : علمی-پژوهشی

نویسندگان
1 گروه مدیریت، واحد زنجان، دانشگاه آزاد اسلامی، زنجان، ایران.
2 گروه آمار ـ ریاضی، واحد زنجان، دانشگاه آزاد اسلامی، زنجان، ایران.
چکیده
گسترش کسب‌وکارهای کوچک گردشگری در روستاهای گیلان، به‌ عنوان راهبردی برای ایجاد درآمد و اشتغال در این مناطق مطرح شده است. با این حال، پایداری اشتغال ایجاد شده تحت تأثیر عواملی مانند وابستگی به فصل گردشگری، نوسان تقاضا و اثرات زیست محیطی این فعالیت‌ها، مورد تردید است. از این رو، پژوهش حاضر با هدف بررسی اثرات پایداری کسب‌وکارهای خرد گردشگری بر اشتغال پایدار در روستاهای گردشگرپذیر استان گیلان، به‌صورت یک مطالعه کاربردی و با رویکرد کمّی انجام شد. جامعه آماری در پژوهش حاضر نیز برگرفته از ساکنین محلی روستاهای گردشگرپذیر استان گیلان است، که بر اساس نمونه‌گیری در دسترس تعداد 218 نفر تعیین شدند. برای تحلیل داده‌ها از مجموعه‌ای از آزمون‌های آماری شامل t تک‌نمونه‌ای، همبستگی پیرسون، رگرسیون و تحلیل مسیر استفاده گردید. نتایج آزمون t تک‌نمونه‌ای نشان داد که اغلب شاخص‌های پایداری این کسب‌وکارها بالاتر از حد متوسط (عدد ۳) قرار دارند. در این میان، دو شاخص «تناسب کسب‌وکار با تخصص نیروی کار» و «جلوگیری از آلودگی خاک» اندکی پایین‌تر از میانگین ارزیابی شدند، در حالی که شاخص «ایجاد اشتغال برای اعضای خانواده» با میانگین 92/3 مطلوب‌ترین وضعیت را به خود اختصاص داد. این یافته‌ها بیانگر آن است که پایداری کسب‌وکارهای خرد گردشگری در مجموع در سطحی نسبتاً مطلوب قرار دارد. نتایج آزمون همبستگی پیرسون نیز نشان داد که تمامی در گام نهایی، تحلیل مسیر برای تبیین سازوکار اثرگذاری نتایج این تحلیل نشان داد که پایداری کسب‌وکارهای خرد گردشگری هم به‌صورت مستقیم و هم از طریق متغیرهای میانجی بر «اشتغال پایدار روستایی» اثرگذار است. در این میان، مؤلفه «رشد اقتصادی» با ضریب اثر مستقیم 155/0 و پس از آن «اشتغال‌زایی» با ضریب 144/0 بیشترین تأثیر مستقیم را بر متغیر وابسته اعمال کرده‌اند. مجموعه این یافته‌ها نقش محوری، چندبعدی و تقویت‌کننده پایداری کسب‌وکارهای خرد گردشگری را در تحکیم اشتغال پایدار در جوامع میزبان به‌روشنی نشان می‌دهد.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

Analyzing the Effects of the Sustainability of Small Tourism Businesses on Sustainable Employment(A Case Study of Tourism-Oriented Villages in Gilan)

نویسندگان English

Ahmad Naghilo 1
Ali Shahnavaz 2
Bahman Javan 1
1 Department of Management, Zanjan Branch, Islamic Azad University, Zanjan, Iran.
2 Department of Mathematics and Statistics, Zanjan Branch, Islamic Azad University, Zanjan, Iran.
چکیده English

The expansion of small tourism businesses in the rural areas of Gilan has been proposed as a strategy for generating income and employment in these regions. However, the sustainability of the jobs created remains uncertain due to factors such as dependence on the tourism season, fluctuations in demand, and the environmental impacts of these activities. Accordingly, the present study was conducted with the aim of examining the effects of the sustainability of micro‑tourism businesses on sustainable employment in tourism‑oriented villages of Gilan Province. This applied research employed a quantitative approach, and its statistical population consisted of local residents of tourism‑receptive villages in Gilan. Using convenience sampling, a total of 218 individuals were selected. A set of statistical tests—including one‑sample t‑test, Pearson correlation, regression analysis, and path analysis—was used to analyze the data. The results of the one‑sample t‑test indicated that most sustainability indicators of these businesses were above the average value (3). Among them, the indicators “alignment of the business with workers’ skills” and “prevention of soil pollution” were evaluated slightly below the mean, whereas the indicator “creating employment for family members,” with an average of 3.92, showed the most favorable condition. These findings suggest that the sustainability of micro‑tourism businesses is generally at a relatively desirable level. The results of the Pearson correlation test further revealed that all indicators related to “sustainable employment”—including increased income, reduced sense of poverty, and strengthened employment opportunities for women and youth—had a positive, direct, and highly significant relationship with the variable “sustainability of tourism businesses” at the 0.001 level. Correlation coefficients ranging from 0.501 to 0.567 these variables. exerted the greatest direct influence on the dependent variable. Altogether, these findings clearly demonstrate the central, multidimensional, and reinforcing role of micro‑tourism business sustainability in strengthening sustainable employment within host communities.

کلیدواژه‌ها English

Sustainability
small businesses
tourism
sustainable employment
Gilan villages
بلالی، مریم؛ معین­فرد، محمدرضا؛ حامدی­نیا، محمدرضا؛ امیر احمدی، ابولقاسم (1397). بررسی دیدگاه مدیران و کارشناسان در مورد توسعه صنعت گردشگری ورزشی در استان خراسان رضوی. نشریه مدیریت ورزشی. 1(23)، 185- - 121.
توکلی، فاطمه. موحدی، رضا (1395). نقش اعتبارات خرد در توسعه کارآفرینی زنان روستایی، نشریه کارآفرینی در کشاورزی، 3
(3). 39-55.
جوان، فرهاد و پورقریب، بهزاد. (1403). شناسایی و تحلیل عوامل مؤثر بر توسعۀ گردشگری ادبی در ایران. برنامه­ریزی فضایی، 14(1)، 117-136.
جوان، فرهاد. (1400). تبیین نظام توزیع منافع گردشگری در ناحیه روستایی رضوانشهر. روستا و توسعه پایدار فضا، 2(2)، 69-94.
جوان، فرهاد؛ حسنوند، علی و عارف نژاد، محسن. (1403). شناسایی تأثیرگذارترین و تأثیرپذیرترین عوامل توسعه گردشگری روستایی در راستای اقتصاد پایدار. پژوهش‌های جغرافیای اقتصادی، 5(15)، 84-98.
جوان، فرهاد؛ و محمدی، مصطفی (1403). تحلیل پارادایمیک سازه­های توسعه کسب و کارهای خرد گردشگری در نواحی روستایی گیلان. اقتصاد فضا و توسعه روستایی، 13(50)، 71-88.
حسین­پور، مهدی؛ جمشیدی، محمد جواد؛ کریمی، حسین و بخشم، میلاد (1399). طراحی الگوی عوامل موثر بر موفقیت کسب و کار­های کوچک و متوسط با استفاده از رویکرد تفسیری ساختاری. فصلنامه مدیریت کسب و کار، 12(48)، 94-118.
حیدری ساربان، وکیل (1392). نقش توانمندی روانشناختی بر تقویت کارآفرینی روستایی(مطالعه موردی: استان اردبیل). مجله جغرافیا و توسعه ناحیه­ای، 11(1)، 217-237. 
دانشمندی، زهره (1398). بررسی جایگاه صنعت گردشگری ایران در منطقه و جهان در سال­های اخیر. معاونت سیاسی صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران.
دربان آستانه، علیرضا؛ حجت شمامی، سیروس و طهماسبی، بهمن. (1398). سنجش پایداری شاخص­های توسعه اقتصادی در نواحی روستایی شهرستان رودبار. فصلنامه مطالعات برنامه­ریزی سکونتگاه­های انسانی، 14(3)، 757-771.
رحمانی، مریم؛ زندصفوی، سیامک؛ ربانی، علی و ادیبی، مهدی. (1387). نقش اعتبارات خرد در توانمندسازی زنان، مطالعه موردی روستای پشت رود بم. مجله مطالعات اجتماعی روان­شناختی زنان، 6(3)، 105-132.
رضوانی، محمدرضا؛ دربان آستانه، علیرضا و احمدآبادی، حسن. (1394). تحلیل اثرات اعتبارات خرد بر پایداری اقتصاد روستایی، مورد مطالعاتی: اعتبارات صندوق کارآفرینی امید در شهرستان نیشابور. مجله جغرافیا و توسعه ناحیه­ای، 13 (24)، 209-233.
ریاحی، پریسا؛ امیری، معصومه و خدامی، ملیحه (1395). مقدمه­ای بر تامین مالی جمعی، مجله مدیریت بازار کار ایران. 1(1)، 5-28.
ساعی، مهدیه و ضیایی، سامان. (1395). بررسی اثر صندوق­های اعتباری خرد بر کاهش فقر، ایجاد درامد و اشتغال در استان کرمان. مجله تحقیقات اقتصاد و توسعه کشاورزی ایران، 47(1)، 227-235.
سجاسی قیداری، حمدالله؛ صادقلو، طاهره و پالوج، مهدی. (1392). اولویت­بندی راهبردهای توسعه معیشت پایدار روستایی با مدل ترکیبی سوات تاپسیس فازی (مطالعه موردی: شهرستان خدابنده)، روستا و توسعه، 16 (2)، 85-110.
شرفی، لیلا. رضائی، روح اله؛ میرک­زاده، علی اصغر و کرمی دهکردی، اسماعیل. (1398). طراحی مدل پایداری کسب و کار­های کوچک و متوسط کشاورزی در استان کرمانشاه. مجله پژوهش­های ترویج و آموزش کشاورزی، 12(2)، 11-24.
صفایی پور، مسعود؛ دامن باغ، صفیه؛ طاهری، حسین و رزمگیر، فاطمه. (1393). تحلیل نقش گردشگری در اقتصاد روستایی مطالعه موردی: دهستان بان زرده، شهرستان دالاهو. پژوهش­های روستایی، 5(2)، 423-444.
عنابستانی، علی اکبر و اکبری، محمدحسن. (1391). ارزیابی طرح­های هادی و نقش آن در توسعه کالبدی روستا از دیدگاه روستائیان (مطالعه موردی: شهرستان جهرم). پژوهش­های جغرافیای انسانی. 44 (4)، 93-110.
فیروزنیا، قدیر؛ عبداللهی، عبدالله؛ پریشان، مجید و هاشم­پور، رقیه. (1402). واکاوی اثرات کارآفرینی با محوریت کسب و کارهای کوچک در رونق گردشگری پایدار روستایی (مطالعه موردی: دهستان حسنلو). مهندسی جغرافیای سرزمین، 7(2)، 460-447.
قنبری، یوسف و نوری، راضیه. (1396). ارزیابی تاثیر اعتبارات خرد کمیته امداد بر ماندگاری جمعیت در نواحی روستایی(مطالعه موردی: شهرستان خمین). فصلنامه پژوهش­نامه اقتصادی، 17 (65). 177-198.
کریمی، سعید. (1393). کارآفرینی روسـتایی: چـالش­هـا و فرصت­ها. نشریه کارآفرینی در کشاورزی، (1) 3، 101-119.
کریمیان بستانی، مریم؛ میر، مهیار و شهرکی، داود. (1400). تحلیل عوامل موثر در پایدارسازی کسب و کارهای خرد سکونتگاه­های غیررسمی (مورد مطالعه: محله شیرآباد زاهدان). پنجمین کنگره بین­المللی توسعه کشاورزی، منابع طبیعی، محیط­زیست و گردشگری ایران. تبریز، ایران.
محسنی، رضاعلی. (1388). گردشگری پایدار در ایران، کارکرد­ها، چالش­ها و راهکارها. مجله فضای جغرافیایی، 9 (28)، 149-171.
مرادزاده، مهدی و احمدزاده، حمید. (1385). گزارشگری پایداری شرکت­ها. فصلنامه حسابدار، 21(177)، 25-17.
مرادی، محمود؛ بهادرانی، بتول؛ ضیایی، محمود و اکبراقلی، فرحناز. (1401). تبیین فضای خوشه­های گردشگری با تاکید بر کسب و کارهای کوچک روستایی در ناحیه طبس. مطالعات جغرافیایی مناطق خشک، 13(50)، 17-39.
مودودی ارخودی، مهدی؛ جوانشیری، مهدی و نیک شعار، مرجان. (1397). شناسایی اولویت جاذبه­های گردشگری بیرجند. برنامه­ریزی فضایی، 8(3)، 83-106.
نجفی کانی، علی اکبر و نجفی، کبری. (1400). ظرفیت­سنجی گردشگری روستایی و نقش آن در توسعه فضایی و اقتصادی نواحی ییلاقی، مورد بخش مرکزی شهرستان دماوند. فصلنامه اقتصاد فضا و توسعه روستایی، 10(35)، 69-90.
نجفی، کبری؛ فراهانی، حسین؛ محمدی یگانه، بهروز و نجفی کانی، علی اکبر. (1402). نقش گردشگری در رونق کسب و کارهای کوچک و توسعه اقتصادی نواحی روستایی (مورد: روستاهای شهرستان بابلسر). فصلنامه اقتصاد فضا و توسعه روستایی، 12(4)، 133-148.
نعیم آبادی، نازنین؛ جوان، فرهاد و حجت شمامی، سیروس. (1402). گردشگری روستایی و اثرات اقتصادی آن بر جوامع میزبان(مورد مطالعه: روستاهای گردشگرپذیر شهرستان رضوانشهر). پژوهش‌های جغرافیای اقتصادی، 4(13)، 18-31.
Alhammad, F. A. (2020). “Trends in Tourism Entrepreneurship Research: A Systematic Review”. Jordan Journal of Business Administration, 6(1): 207-330.
Arintoko, A., Ahmad, A. A., Gunawan, D. S., & Supadi, S. (2020). Community-based tourism village development strategies: A case of Borobudur tourism village area, Indonesia. Geo Journal of Tourism and Geosites, 29(2), 398-413.
Ayele, W., & Derseh, B. (2020). Challenges that hinder the sustainability of small and medium scale enterprises in East Gojjam Zone, Northern Ethiopia. International Journal of Development Research, 10(7), 37926–37934.
Booth, P., Chaperon, S. A., Kennell, J. S., & Morrison, A. M. (2020). “Entrepreneurship in island contexts: A systematic review of the tourism and hospitality literature”. International Journal of Hospitality Management, 85: 102438.
Christina, B., Neelufer, A. and AlAmri, S. 2014. Challenges and barriers encountered by the SMEs owners in Muscat. Journal of Small Business and Entrepreneurship Research, 12(3): 1-13.
DFID (1999). Sustainable livelihoods guidance sheets. London, UK: DFI
Figini, P., & Patuelli, R. (2022). Estimating the economic impact of tourism in the European Union: Review and computation. Travel Research, 61(6), 1409-1423.
Jiménez-García, M., Ruiz-Chico, J., Peña-Sánchez, A. R., & López-Sánchez, J. A. (2020). A Bibliometric Analysis of Sports Tourism and Sustainability (2002–2019). Sustainability, 12(7): 2840.
Johnson, M. W., Christensen, C. M, & Kagerman, H. (2008). Reinventing your Business Model. Harward Business review, 86(12): pp. 57-68.
Jones, P., Ratten, V., & Hayduk, T. (2020). “Sport, fitness, and lifestyle entrepreneurship”. International Entrepreneurship and Management Journal, 1-11.
Khan, A., Bibi, S., Lorenzo, A., Lyu, J., & Babar, Z. U. (2020). Tourism and development in developing economies: A policy implication perspective. Sustainability, 12(4), 1618.
Krantz, L. 2001. “The Sustainable Livelihood Approach to Poverty Reduction: An Introduction”, Swedish International Development Cooperation Agency (SIDA).
Manzoor, F., Wei, L., Asif, M., Haq, M. Z. U., & Rehman, H. U. (2019). The contribution of sustainable tourism to economic growth and employment in Pakistan. International journal of environmental research and public health, 16(19), 3785
Reeve, P. (2000). Practical implications of sustainable development. The safety & health practioner, 18(4): 56- 57.
Sarosa, S. (2007). The information technology adoption process within Indonesian small and medium enterprises. University of Technology, Sydne
Streimikiene, D., Svagzdiene , B., Jasinskas, E. and Simanavicius , A. (2022). Sustainable tourism development and competitiveness: the systematic literature review. Sustainable Development, 29, 259 –71. Doi: 10.1002/sd.2133.
Tang, Q., Bennett, S.J., Xu, Y., and Li, Y. (2013). Agricultural practices and sustainable livelihood: Rural transformation within the Loees Plateau, China. Applied Geography, 41(1), 15-23.
Wei, B., Guiwu, S., Wenhua, Q. and Lei, S. (2016). The livelihood vulnerability of rural households in earthquake-stricken areas, a case study of ning’er. Yunnan Province, Sustainability, 8(566), 1-16.
Widyaningsih, H., Yulianti, E., Hernawan, H., & Yusmawati, Y. (2020), “February. The Impact of Sport Tourism as a Tourism Sector Analysis in Kepulauan Seribu, Indonesia”. In 4th International Conference on Sport Science, Health, and Physical Education (ICSSHPE 2019) Atlantis Press. 50-52.
Yoon, Y., Gursoy, D., & Chen, J. S. (2001). Validating a tourism development theory with structural equation modeling. Tourism Management, 22(4), 363–372.
Zhang, M., Macpherson, A., & Jones, O. (2006). Conceptualizing the learning process in SMEs Improving innovation through external orientation. .International Small Business Journal, 24 (3): 299-323
دوره 7، شماره 23
بهار 1405
بهار 1405
صفحه 1-15

  • تاریخ دریافت 07 بهمن 1404
  • تاریخ بازنگری 26 بهمن 1404
  • تاریخ پذیرش 02 اردیبهشت 1405