پژوهش‌های جغرافیای اقتصادی

پژوهش‌های جغرافیای اقتصادی

گردشگری روستایی و اثرات اقتصادی آن بر جوامع میزبان(مورد مطالعه: روستاهای گردشگرپذیر شهرستان رضوانشهر)

نوع مقاله : علمی-پژوهشی

نویسندگان
نازنین نعیم آبادی 1
فرهاد جوان 1
سیروس حجت شمامی 2
1 دکتری گروه جغرافیای انسانی، دانشکده علوم جغرافیایی، دانشگاه خورازمی، تهران، ایران
2 دانشجوی دکتری گروه جغرافیای انسانی، دانشکده علوم جغرافیایی، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران
چکیده
پژوهش حاضر با هدف بررسی گردشگری روستایی و اثرات اقتصادی آن بر جوامع میزبان روستاهای گردشگرپذیر شهرستان رضوانشهر انجام شده است. روش تحقیق در پژوهش حاضر از نوع کمی و از نظر هدف، کاربردی می‌باشد. جامعه آماری در این پژوهش ساکنین روستاهای گردشگرپذیر در شهرستان رضوانشهر تشکیل داده‌اند، در این راستا نمونه‌گیری در منطقه مورد مطالعه به روش نمونه‌گیری خوشه‌ای چند مرحله استفاده شد، به گونه‌ای که سه تیپ روستاهای ناحیه (جلگه‌ای، ساخلی و کوهپایه‌ای) شناسایی شدند. سپس با روش سهیمه‌ای تعداد روستاهای نمونه به تفکیک بخش و دهستان تعیین شد. در نهایت تعداد 380 نفر به عنوان جامعه نمونه انتخاب شد. به منظور تجزیه و تحلیل اطلاعات از نرم افزار SPSS و مدل ماتریس تعاملی استفاده شده است. نتایج آزمون تی تک نمونه‌ای نشان داد، که میزان اثرات مثبت اقتصادی در چهار شاخص (درآمد، اشتغال، قیمت زمین، سرمایه‌گذاری) از دیدگاه جامعه میزبان زیاد بوده، و به نسبت آن میزان اثرات منفی اقتصادی از جمله: (ایجاد شکاف و اختلاف درآمدی بین ساکنان، افزایش میزان استفاده از کالاهای تحملی و لوکس، فصلی شدن درآمد خانوارهای روستایی، تقویت شغل-های کاذب، تغییر کاربری‌های زمین برای اهداف و فعالیت‌های گردشگری، سوداگری زمین، بالا رفتن قیمت زمین، بالا رفتن میزان ریسک‌پذیری سرمایه‌گذاری )، در روستاهای گردشگرپذیر زیاد می‌باشد. در ادامه نیز نتایج مدل ماتریس تعاملی نیز نشان داد، شاخص اشتغال با قدرت نفوذ (4) بیشترین تاثیرپذیری و شاخص قیمت زمین و سرمایه‌گذاری با قدرت نفوذ (2)، کمترین میزان تاثیرپذیری را از گردشگری به خود اختصاص داده‌اند. به عبارت دیگر، شاخص اشتغال در سطح اول همانند سنگ بنای زیربنای مدل عمل می‌کند، در ادامه نیز نتایج مدل ماتریس تعاملی نیز نشان داد، شاخص اشتغال با قدرت نفوذ (4) بیشترین تاثیرپذیری و شاخص قیمت زمین و سرمایه‌گذاری با قدرت نفوذ (2)، کمترین میزان تاثیرپذیری را از گردشگری به خود اختصاص داده‌اند. به عبارت دیگر، شاخص اشتغال در سطح اول همانند سنگ بنای زیربنای مدل عمل می‌کند،شاخص درآمد در سطح دوم، و شاخص‌های قیمت زمین و سرمایه‌گذاری در سطح سوم مدل قرار گرفته‌اند.
کلیدواژه‌ها
گردشگری روستایی
اثرات اقتصادی
جوامع میزبان
شهرستان رضوانشهر

عنوان مقاله English

Rural tourism and its economy on local communities(Case of study: tourist villages of Razvanshahr County)

نویسندگان English

Nazanin Naim Abadi 1
Farhad Javan 1
Sirous Hojjat Shamami 2
1 PhD in Human Geography, Faculty of Geographical Sciences, Kharazmi University, Tehran, Iran
2 Ph.D. Student in Department of Human Geography, Faculty of Geographical Sciences, Kharazmi University, Tehran, Iran
چکیده English

The present study was conducted with the aim of investigating rural tourism and its economic effects on the host communities of touristic villages in Rezvan Shahr County. The research method in the present study is quantitative and practical in terms of its purpose. The statistical population in this research is made up of the residents of touristic villages in Rezvan-Shahr County, in this regard, sampling in the studied area was done by multi-stage cluster sampling method, in such a way that three types of villages in the district (plains, Coastal and foothills) were identified. Then, the number of sample villages was determined by division and district using the share method. Finally, 380 people were selected as the sample community. In order to analyze the data, SPSS software and interactive matrix model were used. The results of the T- test showed that the amount of positive economic effects in four indicators (income, employment, land price, investment) from the perspective of the host community was high, and in proportion to that, the amount of negative economic effects, including: (creating The income gap and difference between the residents, the increase in the use of affordable and luxury goods, the seasonality of the income of rural households, the strengthening of fake jobs, the change of land uses for tourism purposes and activities, land speculation, the rise of land prices, high The level of investment riskiness is high in touristic villages. Further, the results of the interactive matrix model also showed that the employment index with influence power (4) has the highest influence and the land price and investment index with influence power (2) have the lowest influence from tourism. In other words, the employment index acts as the foundation stone of the model at the first level, the income index is at the second level, and the land price and investment indicators are at the third level of the model.

کلیدواژه‌ها English

rural tourism
economic effects
host communities
Rezvanshahr
ابراهیمی کوهبنه، محمدصادق. یعقوبی، محمد. 1399. تحلیل آثار اقتصادی-اجتماعی گردشگری بر توسعه مناطق روستایی دهستان طرقبه (دیدگاه مردم محلی). برنامه­ریزی و توسعه گردشگری. دوره 9. شماره 3.
امیرخانلو، سمانه. کردوانی، پرویز. مهدوی حاجیلوئی، مسعود. 1398. اثرات گردشگری بر توسعه مناطق روستایی از دیدگاه جامعه میزبان مورد: بخش مرکزی شهرستان گلوگاه. فصلنامه اقتصاد فضا و توسعه روستایی. سال 8. شماره 3. صص 20-7-226.
بازوند، سجاد. دانیالی، تهمینه. آزاد بخت، بهرام. باهک، بتول. ارمغان، سیمین. 1401. اثرات اقتصادی، اجتماعی، کالبدی و زیرساختی گردشگری در جامعه میزبان از نگاه مسئولان و مردم محلی (مطالعه موردی روستاهای افرینه، پران پرویز و ولیعصر شهرستان پلدختر). پژوهش­های جغرافیای اقتصادی. دوره 3. شماره 8. صص 84-97.
بهرامی، رحمت الله. 1389. بررسی قابلیت­ها و تنگنااهای توسعه گردشگری روستایی در استان کردستان. چهارمین کنگره بین­المللی جغرافی­دانان جهان اسلام . ایران، زاهدان. صص 1-15.
جوان، فرهاد. 1400. تبیین نظام توزیع منافع گردشگری در ناحیه روستایی رضوانشهر، مجله روستا و توسعه پایدار فضا، دوره2 ، شماره2 ،صص 69-94.
راستای، عبدالقادر. هادیانی، زهره. طیب­نیا، سید هادی. 1400. تحلیل اثرات گردشگری بر جامعه میزبان نواحی روستایی (مورد مطالعه: روستای تمین در شهرستان میرجاوه). فصلنامه روستا و توسعه پایدار فضا. دوره 2. شماره 4.
راستای، عبدالقادر. هادیانی، زهره. طیبنیا، سیدهادی. 1400. تحلیل اثرات گردشگری بر جامعه میزبان نواحی روستایی )مورد مطالعه: روستای تمین در شهرستان میرجاوه(، مجله روستا و توسعه پایدار فضا، دوره2 ،شماره 4.ص 57-78
زاهدی، محدرضا. 1385. گردشگری شهری، انتشارات دانشگاه تهران، چاپ دوم، تهران.
صادقی، حجت اله1400. ظرفیت سنجی شاخص­های گردشگری خلاق در مناطق روستایی (مورد مطالعه: شهرستان دزپارت).  مجله روستا و توسعه پایدار فضا، دوره2 ،شماره2 ،صص5568
صفایی­پور، مسعود. دامن باغ، صفیه. طاهری، حسین. رزمگیر، فاطمه. 1393. تحلیل نقش گردشگری در اقتصاد روستایی مطالعه موردی: دهستان بان­زرده-شهرستان دالاهو. پژوهش­های روستایی. دوره 5. شماره 2. صص 423-444.
علیقلی­زاده فیروزجایی، ناصر. رمضان­زاده لسبوئی، مهدی. اسمعیلی، مجید. 1393. سنجش نگرش و گرایش جامعه میزبان به توسعه گردشگری در نواحی روستایی مناطق بیابانی و کویری (مطالعه موردی: نواحی روستایی شهرستان خور و بیابانک). مطالعات جغرافیایی مناطق خشک. سال 5. شماره 18. صص 37-53.
علیقلی­زاده فیروزجایی، ناصر. بدری، سیدعلی. فرجی سبکبار، حسنعلی.  1386. نگرش جامعة میزبان به اثرات محیطی و اقتصادی گردشگری در نواحی روستایی: مطالعة موردی بخش مرکزی شهرستان نوشهر، فصلنامة روستا و توسعه، سال 10 ،شمارة 1 ،صص. 22-1
غفاری، رامین. ترکی هرچگانی، معصومه. 1388.نقش گردشگری در توسعه اجتاماعی-اقتصادی مناطق روستایی استان چهارمحال و بختیاری. مطالعه موردی: بخش سامان. فصلنامه روستا و توسعه. سال 12 شماره 2. صص 113-126.
قربانی، رسول. سلامتی گبلو، شهرام. مهاجری نعیمی، لیلا. ارژنگی مستعلی بیگلو، حجت. 1400. ارزیابی اثرات گردشگری بر توسعه اقتصاد شهری (نمونه مورد مطالعاتی: شهر اردبیل). جغرافیا و روابط انسانی. دوره 3. شماره 4. صص 556-542.
کریمی کندزی، ساجده1400. بررسی میزان تأثیرپذیری کیفیت زندگی روستاییان شهرستان نطنز از محصول گردشگری روستایی-کشاورزی، مجله راهبردهای کارآفرینی در کشاورزی، سال8 ،شماره15 ،صص89-99.
مهدوی، مسعود. قدیری­معصوم، مجتبی. قهرمانی، نسرین. 1387. اثرات گردشگری بر توسعه با نظرسنجی از روستاییان دره کن و سولقان. فصلنامه روستا و توسعه. سال 11. شماره 2. صص 39-60.
Dodds, R., Ali. A., and Glaski. K. (2018). Mobilizing knowledge: determining key elements for success and pitfalls in developing community-based tourism, Journal of Current Issues in Tourism, Vol.21, No.13, pp.1547-1568.
Gursoy, Dogan; Jurowski, Claudia and Uysal, Muzaffer; Resident Attitudes A structural Modeling Approach; Vol 29(1), 2002.
Ibanescu, B.‚ (2018). Consequences of peripheral features on tourists’ motivation‚ the case of rural destinations in Moldavia, Romania. J. Settl. Spat. Plan. Vol 4, No 1‚ Romania, Pp 191-205.
Juma, L.O. and Khademi-Vidra, A., (2019) Community-Based Tourism and Sustainable Development of Rural Regions in Kenya; Perceptions of the Citizenry. Sustainability, 11(17), p.4733.
Kevin Lo, Jie Li, Mark Wang, Cong Li, Shuzhuo Li & Ying Li .(2019): A Comparative Analysis of Participating and Non-Participating Households in Pro-Poor Tourism in Southern Shaanxi, China, Tourism Planning & Development, 16:3, 318-333.
Lee, C. K., Kang, S. K., Long, P., & Reisinger, Y. (2010). Residents’ perceptions of casino impacts: a comparative study. Tourism Management, 31(2), 189e201.
Long, T, Patrick; Perdue, R, Richard and Allen, Lawrence. (1990). Rural Resident Tourism Perceptions and Attitudes By community - Level of Tourism, Journal of Travel Research, 31(4).
mith, D, Michael; Krannich, S, Richard; 1998.Tourism dependence and Resident attitudes, Annals of Tourism Research, Vol. 25(4).
Nunkoo, R., & Gursoy, D. (2011). Residents' Support for Tourism an Identity Perspective. Annals of Tourism Research, Vol. 39, No. 1, pp. 243–268, 2012
Perdue, R. Richard; long, T, Patrick. And Allen, Lawrence; (1990). Resident support for tourism development; Annals of Tourism Research; Vol.17; 1990.
Yang. Yang, R., Chen, M.H., Su, Ch., Zhi, Y., AND Xi, J. (2021): Effects of rural revitalization on rural tourism, Journal of Hospitality and Tourism Management, Vol. 47, PP. 35–45.
Yoon, Y., Gursoy, D., & Chen, J. S. (2001). Validating a tourism development theory with structural equation modeling. Tourism Management, 22(4), 363e372.
پژوهش‌های جغرافیای اقتصادی
دوره 4، شماره 13
پاییز 1402
پاییز 1402
صفحه 18-31

  • تاریخ دریافت 18 مرداد 1402
  • تاریخ بازنگری 15 آبان 1402
  • تاریخ پذیرش 24 آبان 1402