پژوهش‌های جغرافیای اقتصادی

پژوهش‌های جغرافیای اقتصادی

تحلیل فضایی مشارکت شهروندان در حفاظت از محیط‌زیست شهری (مورد مطالعه: شهر شهرکرد)

نوع مقاله : علمی-پژوهشی

نویسندگان
1 استاد گروه جغرافیای انسانی و آمایش، دانشکده علوم زمین، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران.
2 استادیار جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، دانشکده هنر و معماری، دانشگاه ازاد اسلامی، واحد مشهد، مشهد، ایران.
3 کارشناسی ارشد جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، دانشکده علوم زمین، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران.
چکیده
مشارکت شهروندی یکی از عوامل اساسی در موفقیت طرح‌های شهری است وسیلهای است برای دستیابی به اهداف توسعه انسانی و یک ارزش مستقل در توسعه‌ی جوامع شهری به‌حساب می‌آید. میزان مشارکت شهروندان بستگی به عوامل و متغیرهای گوناگونی ازجمله بنیان‌های اجتماعی، آگاهی شهروندی، رضایت شهروندان و ... دارد. بنابراین هدف پژوهش حاضر بررسی تحلیل فضایی مشارکت شهروندان در حفاظت از محیط زیست شهری شهرکرد است. پژوهش حاضر از نظر هدف کاربردی از لحاظ روش توصیفی تحلیلی است. برای جمع آوری داده‌های میدانی از پرسشنامه شهروندان برای برسی وضع موجود که با استفاده از فرمول کوکران با خطای 5/7 % معادل 171 نفر تکمیل گردید. جهت تحلیل داده ها آزمون کای دو، آزمون T تک نمونه، تحلیل واریانس یک طرفهAnova ؛ آنترو پی شانون، CoCosoاستفاده گردید. نتایج تحقیق نشان می‌دهد که در بین عوامل هشت گانه مؤثر در مشارکت شهروندان در حفاظت از محیط‌زیست شهری، عامل سازمان های مردم نهاد با (10.381) درصد واریانس بیشترین اثر گذاری را دربین عوامل به خودشان اختصاص داده اند. همچنین بر اساس نتایج آزمون T تک نمونهای این عوامل مورد بررسی قرار گرفته و عامل دوم (مشارکت زیست‌محیطی)( ۳٫۰۹۴۸ ) بر اساس آماره T وضعیت مطلوب تری برخوردار بود و در ادامه به تحلیل فضایی محلات 14 گانه شهرکرد پرداخته شدو براساس آزمون کوکوسو محله کوی پلیس دارای رتبه ۱ و دارای بیشترین امتیاز (۲٫۵۴۲) و در مقابل محله مهدیه با (۱٫۲۴۷) پایین‌ترین رتبه را به خود اختصاص داده است. روشن است با توجه به گستردگی و پیچیدگی مسائل زیست‌محیطی پرهزینه بودن روش‌ها و ابزارهای مقابله با آن بهترین گزینه، بهره‌گیری از مشارکت مردمی است.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

Spatial Analysis of Citizens' Participation in Protecting the Urban Environment (Case Study: Shahrekord City)

نویسندگان English

Aliakbar Anabestani 1
Zahra Yektamehr 2
Parnian Sheykhi 3
1 Professor in Department of Human Geography and Spatial Planning, Faculty of Earth Science, Shahid Beheshti University, Tehran, Iran.
2 Assistant Prof. in Geography and Urban Planning, Faculty Art & Architecture, Mashhad Branch, Islamic Azad University, Mashhad, Iran.
3 MSc. in Geography and Urban Planning, Faculty of Earth Science, Shahid Beheshti University, Tehran, Iran.
چکیده English

Citizen participation is a fundamental factor in the success of urban projects. It is a means of achieving human development goals and is considered an independent value in the development of urban communities. The level of citizen participation depends on various factors and variables, such as social foundations, citizen awareness, citizen satisfaction, etc. has. Therefore, the aim of this study is to investigate the spatial analysis of citizens' participation in urban environmental protection of Shahkord. In terms of application purpose, it is descriptive-analytical method. To collect field data from a citizens' questionnaire to assess the status quo which was completed using the Cochrane formula with an error of 7.5% equivalent to 171 people. To analyze the data, K-2 test, single-sample T test, one-way ANOVA analysis; Antero P. Shannon, CoCoSO were used. The results of the study show that among the eight factors affecting citizens' participation in urban environmental protection, the factor of people organizations with (10.381) percent variance accounted for the greatest effect among the factors. Also, according to the results of T-test, each sample of these factors was investigated and the second factor (environmental participation) (3,0948) was in a more favorable situation based on the T statistic. Further, the spatial analysis of the 14 neighborhoods of Shahkord was examined. Based on the CoCoSo test, the Koi Polis neighborhood has the 1st rank and has the highest score (2,542) and compared to Mahdiyeh neighborhood with (1,247) ranked lowest. Given the complexity and high cost of addressing environmental issues, public participation is the best option. Enhancing public knowledge and awareness about environmental issues is crucial for sustainable development.

کلیدواژه‌ها English

Citizens'
participation
Spatial Analysis
Urban environment
Shahrekord City
ابراهیمی، محسن، (1383)، مجموعه مقالات شهر سالم،مدیریت شهری، ناشر: اداره کل روابط عمومی و بین الملی شهرداری تهران.
ادهمی، عبدالرضا و اکبر زاده، الهام، (1387)، بررسی عوامل فرهنگی موثر بر حفظ محیط زیست شهر تهران (مطالعه موردی مناطق 5 و 18). مجله علوم اجتماعی شوشتر، سال 5، شماره 12، صص. 37-62.
اسکندری دامنه، حامد. احمدی کهنعلی، سروش. خسروی، حسن. (1394). عوامل موثر بر بهبود مشارکت مردم در طرح های حفاظت از محیط زیست. کنفرانس بین المللی معماری، شهرسازی، عمران، هنر و محیط زیست؛ افق های آینده، نگاه به گذشته،تهران،
بری، جان ( 1381 ). محیط زیست و نظریه اجتماعی ترجمه حسن پویان و نیره توکلی، انتشارات سازمان محیط زیست، چاپ اول، تهران.
بینایی باشی، معصومه، (1390) نقش برنامه های زیست محیطی تلویزیون در آگاه سازی ومشارکت دهی شهروندان تهرانی در حفظ محیط زیست، پایان نامه کارشناسی ارشد دانشگاه آزاد اسلامی، تهران.
تقوایی، مسعود.؛ بابانسب، رسول. و موسوی، چمران.، (۱۳۸۸). تحلیلی بر سنجش عوامل مؤثر بر مشارکت شهروندان درمدیریت شهری (مطالعه موردی: منطقه چهار تبریز) .مجله مطالعات و پژوهشهای شهری و منطقه‌ای. 1(2)، 19-36.
حسینی، سید باقر. و کاملی، محسن. (1396). سنجش مشارکت شهروندی در مدیریت شهری مطلوب (مطالعه موردی منطقه 8قم). 9(29)، 17-26.
حسینی، سیدهادی ، قدرتی، حسین، میره، محمد، و زنگنه، یعقوب. (1392). پایداری شهری بر بنیان توسعه مشارکت شهروندی (مطالعه موردی: شهر سبزوار). جغرافیا و پایداری محیط (پژوهشنامه جغرافیایی)، 3(6)، 41-66.
داداش اوغلی داود، فخر آبادی حسین، عبدالله زاده هنجی ناهید. (1399). ارزیابی آثار و پیامد های گردشگری در نگرش و کیفیت زندگی شهروندان مطالعه موردی:مشکین شهر، فصلنامه فضای گردشگری، 8(31)، 43-55.
دانش دوست، مهرداد.، افضلی، کوروش. و مهدوی، افسون. (1403). تحلیل تاثیر شبکه اقتصادی (نظام فعالیتی-عملکردی) فضاهای عمومی شهر بر شکل‌گیری قرارگاه‌های رفتاری(نمونه موردی بافت مرکزی شهر زنجان). پژوهش‌های جغرافیای اقتصادی, 4(14), 71-86.
رحیمی، محسن. و. دشتی موخر، سمانه.، (۱۳۹۲). بررسی نقش مشارکت شهروندان در حفاظت محیط زیست شهری نمونه موردی: شهر تهران(. اولین همایش ملی جغرافیا،شهرسازی و توسعه پایدار، تهران، انجمن محیط زیست کومش، دانشگاه صنعت هوایی.
رضائیان، سیاوش.، جوزی، سید علی. و ملماسی، سعید . (1398). بررسی نقش مشارکت شهروندان در حفاظت از محیط زیست شهری (مطالعه موردی: منطقه ۹ شهرداری تهران). محیط زیست و توسعه فرابخشی, 4(66), 59-70.
زارنجی، ژیلا فرزانه سادات، (1400)، بررسی مشارکت شهروندان در حفاظت از محیط زیست شهری، دومین کنفرانس بین المللی و پنجمین کنفرانس ملی صیانت از منابع طبیعی و محیط زیست، اردبیل،
زیاری، کرامت‌الله.، زندوی، سید مجدالدین.، آقاجانی،محمد؛ مقدم، محمد، (1388) بررسی مشارکت شهروندی و نقش آن در مدیریت شهری شهرهای کوچک) نمونه موردی:شهرهای گله دار، ورزنه و هیدج. مجله جغرافیا وتوسعه ناحیه‌ای، شماره 13، 211-233.
سپاهیان، عبدالسلام.، ملاشاهی، حسین. و کریمیان بستانی، مریم. (1403). تحلیل و بررسی عوامل تاثیرگذار اقتصادی بر زیست پذیری شهرها (مطالعه موردی: شهر سراوان). پژوهش‌های جغرافیای اقتصادی, 5(16), 63-76.
سجادی، ژیلا و رضویان، محمدتقی و معروفی، ایوب.، (1396). سلامت محیط زیست شهری: از ساختار فضایی شهر تا مشارکت شهروندی نمونه موردی: منطقه یک شهرداری تهران، هفتمین کنفرانس بین المللی توسعه پایدار و عمران شهری، اصفهان.
سید مصفایی، میرعلی.، اصغری زمانی، اکبر. و تیموری، ایرج. (1403). ارزیابی تاثیر پارامترهای اقلیم، اکولوژی و زیست‌محیطی بر زیست‌پذیری شهری (محدوده مورد مطالعه: مناطق 10 گانه کلانشهر تبریز). پژوهش‌های جغرافیای اقتصادی, 5(16), 16-30.
شیخی, احمد رضا و عباسی, فاطمه . (1402). بررسی توزیع و عدالت فضایی با تأکید بر ویژگی‌های کالبدی شهر اهواز. پژوهش‌های جغرافیای اقتصادی, 4(11), 70-84.
صفری، جابر. (1395). بررسی عوامل مالی مؤثر بر اجرای طرح های بازآفرینی شهری (مطالعه موردی شهر شهرکرد)، پایان نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه مازندران، گروه جغرافیا و برنامه ریزی شهری.
عزیزیان، محمد صادق. زارعی، ریزان. مفاخری، شرافت. (1394) بررسی نقش مشارکت شهروندان در حفاظت محیط زیست شهری و ارائه راهکار های کاربردی،سالن همایش های بین الملی دانشگاه شهید بهشتی،تهران،25 بهمن ماه 1394.
عطائی، الهام.، ترابی، زهره. و پناهی، سیامک. (1400). جایگاه کودکان آفرینشگر و خلاق در فضاهای زیست‌شهری با تأکید بر مؤلفه‌های مشارکت‌پذیری و حس تعلق به محیط. نشریه مدیریت شهری و روستایی، ۲۰ (۶۳)، ۶۱-۸۰.
عنابستانی، علی‌اکبر. و شیخی، پرنیان. (1403). تحلیل محرک‌های کلیدی اثرگذار بر مشارکت شهروندان در حفاظت از محیط‌زیست شهری با رویکرد آینده‌پژوهی (مطالعه موردی: شهرکرد). برنامه‌ریزی و توسعه محیط شهری، 4(15)، 1-18.
غلامی، محمد جواد.، افتخارنیا، مینا. و ملازاده، عباس.، (1390) ارزیابی اقتصادی زیست محیطی ناشی از افزایش تراکم جمعیتی مطالعه موردی منطقه 5 شهرداری تهران. اولین کنفرانس اقتصاد شهری ایران، 2 الی3 آذر ماه 1390.
فتاحی, ناصر , ابراهیمی جمنانی, لیلا و زلفعلی پورفر, فاطمه . (1400). بررسی و تحلیل علل مشارکت شهروندان و گردشگران در حفاظت از محیط‌زیست (مطالعه موردی: شهرستان محمودآباد ). فصلنامه علمی کارافن, 18(2), 111-132.
فتحی، سروش. (1393). عوامل موثر بر مشارکت شهروندان در مدیریت و توسعه فضاهای شهری تهران. مطالعات جامعه شناختی شهری (مطالعات شهری)، 4(10)،  143-164.
فرج زاده گرگری، مهدیه. (1401). نقش مشارکت های مردمی در توسعه پایدار از بعد محیط زیست،همایش ملی جلوه های جهادی شهیدان آقا مهدی باکری و حاج قاسم سلیمانی در مدیریت شهری،تبریز،
قربانی نیا، زهرا. و سعادت، مهدیه. (1392). نقش مشارکت عمومی در حفاظت از محیط زیست، اولین همایش ملی برنامه ریزی حفاظت، حمایت از محیط زیست و توسعه پایدار ،همدان دانشکده شهید مفتح.
محمدی فر، مجید و روکی، حسین، (1401). تاثیر مشارکت شهروندان بر کیفیت محیط زیست شهری(مطالعه موردی: شهر مشهد)، هفدهمین کنفرانس ملی مهندسی عمران، معماری و توسعه شهری،بابل ،
مظلومی، شیوا.، استعلاجی، علیرضا. و شیخ اعظمی، علی. (1402). مقدمه ای بر الگوی بهینه ساماندهی دستفروشان با تاکید بر ایجاد بازارچه های فصلی مشارکتی و اثرات آن در بهبود کیفیت محیطی و کالبدی زیست پذیری شهری. فصلنامه جغرافیا (برنامه ریزی منطقه ای), 13(ویژه نامه), 371-380.
ملکی، سعید، و سروستان، رسول. (1395). ارزیابی مشارکت شهروندان در خدمات و محیط زیست نواحی شهری باغملک. مطالعات مدیریت شهری، 8(25)، 25-38.
نصیری، پروین، خلدبرین، علی، ستاری، زهرا، و لقایی، حسنعلی. (1380). دیدگاه های مدیریتی در زمینه حل مشکلات سازمان های غیردولتی زیست محیطی در ایران. علوم و تکنولوژی محیط زیست، -(11)، 21-40.
نوازی، سمیرا.، پرک، مهین. و صالحی، اسماعیل. (1397). دیدگاه های جهانی و تجربه های بین المللی در حوزه برنامه ریزی مشارکتی محیط زیست شهری،محیط زیست و توسعه 9(17)، 5-16.
Glucker, A. N., Driessen, P. P. J., Kolhoff, A., & Runhaar, H. A. C. (2013). Public participation in environmental impact assessment: Why, who and how? Environmental Impact Assessment Review, 43, 104–111.
Benton-Short, L., & Short, J. R. (2008). Cities and Nature. London and New York: Routledge. https://www.routledge.com/Cities-and-Nature/Benton-Short-RennieShort/p/book/9780415355896
Stevens, M. R., Berke, P. R., & Song, Y. (2010). Public participation in local government review of development proposals in hazardous locations: Does it matter, and what do local government planners have to do with it? Environmental Management, 45(2), 320–335. https://doi.org/10.1007/s00267-009-9409-2
pe and Urban Planning, 125, 234–244.
دوره 7، شماره 23
بهار 1405
بهار 1405
صفحه 118-137

  • تاریخ دریافت 19 اردیبهشت 1404
  • تاریخ بازنگری 09 خرداد 1404
  • تاریخ پذیرش 25 شهریور 1404