پژوهش‌های جغرافیای اقتصادی

پژوهش‌های جغرافیای اقتصادی

تحلیل و بررسی عوامل تاثیرگذار اقتصادی بر زیست پذیری شهرها (مطالعه موردی: شهر سراوان)

نوع مقاله : مقاله برگرفته از پایان نامه

نویسندگان
1 دانشجوی دکتری، گروه جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، واحد زاهدان، دانشگاه آزاد اسلامی، زاهدان، ایران.
2 استادیار گروه جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، واحد زاهدان، دانشگاه آزاد اسلامی، زاهدان، ایران.
3 استادیار، گروه جغرافیا و برنامه ریزی شهری، واحد زاهدان، دانشگاه آزاد اسلامی، زاهدان، ایران
چکیده
زیست‌‌پذیری به یک سیستم شهری تأکید دارد که در آن به سلامت اجتماعی، اقتصادی، کالبدی و روانی ساکنانش توجه همه‌‌جانبه شده است و از میان این ابعاد، بعد اقتصادی به طرز قابل توجهی در درک این مفهوم برای ساکنان و افزایش کیفت زندگی آنان مؤثر است. هدف پژوهش حاضر، بررسی عوامل تأثیرگذار اقتصادی بر زیست‌‌پذیری شهر سراوان می‌‌باشد. پژوهش حاضر از نظر هدف کاربردی، از لحاظ ماهیت داده‌‌ها، تلفیقی (کمی- کیفی) و  از لحاظ روش‌‌شناسی توصیفی- تحلیلی است. در این پژوهش از 2 نوع جامعه آماری استفاده شد: الف) شهروندان شهر سراوان به عنوان جامعه نمونه و حجم نمونه با استفاده از فرمول کوکران 322 نفر تعیین شد؛ ب) جامعه آماری، افراد خبره و متخصصان که بر اساس نمونه‌‌گیری هدفمند تعدد 20 نفر به عنوان جامعه نمونه انتخاب شد. تجزیه‌‌وتحلیل اطلاعات و داده‌‌ها با استفاده از نرم‌‌افزار SPSS و روش‌‌های دلفی و F-ARAS انجام شده است. پس از شناسایی عوامل مطرح شده، خبرگان با روش دلفی در دو مرحله، میزان موافقت خود را در زمینه عوامل اقتصادی اعلام نمودند. در ادامه نتایج آزمون پیرسون نشان داد بین عوامل اقتصادی و زیست‌‌پذیری شهر سراوان در سطح معناداری کمتر از 0/50، ارتباط معنادار و مثبتی وجود دارد. در نهایت، نتایج مدل F-ARAS فازی نشان داد از بین 17 عامل اقتصادی، عامل امنیت شغلی با مقدار 0/480 و عامل سهم هزینه‌‌های تفریح و مسافرت در سبد خانوار با مقدار 0/440،  بیشترین و کمترین میزان اهمیت را در زیست‌‌پذیری شهر سراوان به خود اختصاص داده‌‌اند. 
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

Analyzing and investigating the economic influencing factors on the livability of cities (Case study: Saravan city)

نویسندگان English

Abdolsalam Sepahian 1
Hossein Mollashahi 2
Maryam Karimian Bostani 3
1 Ph.D Student, Department of Geography and Urban Planning, Zahedan Branch, Islamic Azad University, Zahedan, Iran
2 Assistant Professor, Department of Geography and Urban Planning, Zahedan Branch, Islamic Azad University, Zahedan, Iran.
3 Assistant Professor, Department of Geography and Urban Planning, Zahedan Branch, Islamic Azad University, Zahedan, Iran.
چکیده English

Livability emphasizes an urban system in which the social, economic, physical and mental health of its residents is given comprehensive attention. Among these dimensions, the economic dimension is significantly effective in understanding this concept for residents and increasing their quality of life. The purpose of this research is to investigate the economic factors affecting the liveability of Saravan city. The current research is applied in terms of purpose, in terms of the nature of the data (combination (quantitative-qualitative) and in terms of descriptive-analytical methodology. In this research, 2 types of statistical population were used. A) Citizens of Saravan city as a sample population, and the sample size was determined using Cochran's formula to be 322 people. b) The statistical population, experts and specialists who were selected as the sample population based on the purposeful sampling of 20 people. Analysis of information and data has been done using SPSS software and Delphi and F-ARAS methods. After identifying the mentioned factors, the experts announced their level of agreement in the field of economic factors using the Delphi method in two stages. Next, the results of the Pearson test showed that there is a significant and positive relationship between the mentioned economic factors and the liveability of Saravan city at a significance level of less than 0.05. Finally, the results of F-ARAS model showed that among 17 economic factors; the factor of job security with a value of 0.480 and the factor of the share of entertainment and travel expenses in the household basket with a value of 0.400 have the highest and lowest importance in the liveability of Saravan city.

کلیدواژه‌ها English

Economic factors
Livability
Quality of life
Saravan city
بازوند، سجاد؛ و رئیسی، محمدکریم. (1401). ارزیابی اثرات حکمروایی خوب روستایی بر زیست‌‌پذیری روستاهای گردشگرپذیر مطالعه موردی روستای تمندان. کاوش‌‌های جغرافیایی مناطق بیابانی، دوره 10، شماره 1، صص 239-258.
تقوی‌‌زیروانی، اسماعیل؛ نظم‌‌فر، حسین؛ و منصوریان، حسین. (1401). رتبه‌‌بندی نواحی شهر ساری از نظر میزان برخورداری از شاخص‌‌های زیست‌‌پذیری. پژوهش‌‌های جغرافیای انسانی، دوره 54، شماره 4، صص 1379-1375.
چشمی، محمد؛ حق‌‌زاد، آمنه؛ رمضانی‌‌پور، مهرداد؛ و ابراهیمی، لیلا. (1399). بررسی شاخص‌های زیست‌‌پذیری در بافت‌های فرسوده و تاریخی محلات شهری مطالعه موردی: منطقه 12 کلانشهر تهران. فصلنامه شهر پایدار، دوره 3، شماره 3، صص 87-101.
حکمتی، امیرحسین؛ جودکی حمیدرضا؛ و زیاری، یوسف‌علی. (1402). زیست‌پذیری شهری در منطقه ۲۲ کلانشهر تهران. فصلنامه تحقیقات جغرافیایی، دوره 38، شماره 2، صص ۱۴۳-۱۵۰.
خداپناه، کیومرث. (1400). ارزیابی اثرات حکمروایی شایسته بر زیست‌پذیری روستاها مورد مطالعه: بخش مرکزی شهرستان اردبیل. فصلنامه علمی برنامه‌‌ریزی منطقه‌‌ای، دوره 11، شماره 41، صص 83-100.
دولتشاه، صدیقه؛ سرور، رحیم؛ و توکلان، علی. (1400). ارزیابی زیست‌پذیری شهری در شهرهای نفتی ایران مطالعه موردی: بندر ماهشهر. فصلنامه شهر پایدار، دوره 4، شماره 3، صص 69-80.
رجبلی، مهدی؛ محمدی استادکلایه، امین؛ طهماسبی، ابوالفضل؛ و شهرکی، محمدرضا. (1401). تحلیل اثرات اجرای ترسیب کربن بر زیست‏پذیری سکونت‌گاه‌‌های روستایی. حفاظت زیست بوم گیاهان، دوره 10، شماره 20، صص ۱۲۶-۱۱۱.
رستمی، روح الله، موسوی؛ سید یعقوب، قدیمی، بهرام؛ و میرزایی، خلیل. (1399). بررسی رابطه رویکرد منظر تاریخی شهری با زیست‌‌پذیری شهری. فصلنامه برنامه‌‌ریزی توسعه شهری و منطقه‌‌ای، دوره 5، شماره 12، صص 37-65.
زنگانه، احمد؛ شماعی، علی؛ سلیمانی مهرنجانی، محمد؛ و دلاوری غلامرضا. (1400). تحلیل نقش ساختار کالبدی شهر بر زیست‌پذیری محلات (مطالعه موردی: منطقه ۱ کلان‌شهر تهران)، مطالعات جغرافیایی مناطق کوهستانی، دوره 2، شماره 3، صص ۸۳-۱۰۶.
سازمان زمین‌‌شناسی و اکتشافات معدنی کشور، (1402)، پایگاه داه‌‌های علوم زمین کشور.
ساسان‌‌پور، فرزانه؛ تولایی، سیمین؛ و جعفری اسدآبادی، حمزه. (1394). سنجش و ارزیابی زیست‌‌پذیری شهری در مناطق بیست و دو گانه کلانشهر تهران. فصلنامه علمی برنامه‌‌ریزی منطقه‌‌ای، دوره 5، شماره 18، صص 27-42.
ساسان‌‌پور، فرزانه؛ حکیمی، مدیا. (1402). تأثیر بنیان‌های بوم‌شناختی بر زیست‌پذیری مناطق شهری؛ مورد پژوهش: منطقه ۱ تهران. فصلنامه علمی پژوهش‌‌های بوم‌‌شناسی شهری, دوره 14، شماره 1، صص 1-20.
سرایی، محمدحسین؛ و یاراحمدی، منصوره. (1401). شناسایی زیست‌‌پذیری ارزیابی مؤلفه‌‌های مؤثر بر زیست‌‌پذیری در نواحی شهری (مطالعه موردی: شهر اسفراین)، جغرافیا و پایداری محیط (پژوهشنامه جغرافیایی)، دوره 12، شماره 45، صص 35-23.
عابدینی، اصغر؛ و کریمی، رضا. (1395). سنجش زیست‌پذیری در شهرها بر اساس روش ا. ان. پی فازی (مطالعة موردی: نواحی پانزده‌گانة شهر ارومیه). محیط‌‌شناسی، دوره 42، شماره 4، صص 735-752.
علی‌‌اکبری، اسماعیل؛ مختاری ملک‌‌آبادی، رضا؛ و موسوی، چمران. (1401). ارائه چارچوبی برای تدوین زیست‌پذیری با تکیه بر عوامل راهبردی‌. راهبردهای توسعه روستایی، دوره 9، شماره 1، صص 83-102.
محمدی مقدم، یوسف؛ ساعدی، عبدالله؛ و آهنگ، فرحناز. (1401). واکاوی پیامدهای شبکه‌‌سازی سیاسی در نظام سیاستگذاری مورد مطالعه: سازمان‌‌های دولتی استان لرستان. دوره 13. شماره 4. صص121-91.
موسوی، میرنجف؛ جهانگیرزاده، جواد؛ بایرام‌زاده، نیما؛ شهسوار، امین؛ و امیدوارفر، سجاد. (1402). تحلیلی بر وضعیت زیست‌‌پذیری در محیط‎های شهری (مطالعه موردی: محله کوی سالار ارومیه). برنامه‌‌ریزی و توسعه محیط شهری، دوره 3، شماره 11، صص 1-18.
ویسی‌‌ناب، برهان؛ بابایی اقدم، فریدون؛ و قربانی، رسول. (1398). تحلیل عوامل اقتصادی اثرگذار بر زیست‌‌پذیری شهری (مورد مطالعه: کلان شهر تبریز). اقتصاد و مدیریت شهری، دوره 7، شماره 3، صص 35-52.
Bedi, C., Kansal, A., & Mukheibir, P. (2023). A conceptual framework for the assessment of and the transition to liveable, sustainable and equitable citiesEnvironmental Science & Policy140, 134-145.
Foglia, C., Parisi, M. L., & Pontarollo, N. (2023). A senior liveability index for European citiesRegional Science Policy & Practice15(4), 769-794.
Leach, J. M., Lee, S., Boyko, C. T., Hale, J., Blunden, L. & Sadler, J. & … (2017), Dataset of the livability performance of the City of Birmingham, UK, as measured by its citizen wellbeing, resource security, resource efficiency and carbon emissions. Cities, Volume 71, November 2017, PP 80-87
Levering, A., Marcos, D., van Vliet, J., & Tuia, D. (2023). Predicting the liveability of Dutch cities with aerial images and semantic intermediate conceptsRemote Sensing of Environment28: 34-49.
Pacione, M. (1990). Urban livability: A review. Urban Geography. 11(1):1-30.
Pan, L., Zhang, L., Qin, S., Yan, H., Peng, R., & Li, F. (2021). Study on an artificial society of urban safety livability changeISPRS International Journal of Geo-Information10(2), 70.
Scheidl, M. So, K & Edwards, R, (2015), Village of Galahad Viability Review, Viability Plan, Alberta Municipal Affairs, Government of Alberta, Printed in Canada.
Song, Y. (2011). A livable city study in China using structural equation models. Thesis submitted in statistics, department of statistics Uppsala University.
Stephens, C., Szabó, Á., Allen, J., & Alpass, F. (2019). Livable environments and the quality of life of older people: An ecological perspectiveThe Gerontologist59(4), 675-685.
Van Kamp, I., Leidelmeijer, K., Marsman, G., & De Hollander, A. (2003). Urban environmental quality and human well-being: Towards a conceptual framework and demarcation of concepts; a literature studyLandscape and urban planning65(1-2), 5-18.
Xiao, Y., Chai, J., Wang, R., & Huang, H. (2022). Assessment and key factors of urban liveability in underdeveloped regions: A case study of the Loess Plateau, ChinaSustainable Cities and Society79, 103674.
Zhan, D., Kwan, M. P., Zhang, W., Fan, J., Yu, J., & Dang, Y. (2018). Assessment and determinants of satisfaction with urban livability in ChinaCities79, 92-101.
دوره 5، شماره 16
تابستان 1403
تابستان 1403
صفحه 63-76

  • تاریخ دریافت 06 اسفند 1402
  • تاریخ بازنگری 10 فروردین 1403
  • تاریخ پذیرش 16 شهریور 1403