پژوهش‌های جغرافیای اقتصادی

پژوهش‌های جغرافیای اقتصادی

اثرات ارتقائ سطح بخش به شهرستان بر شاخص های توسعه روستایی، مورد شهرستان چهاربرج

نوع مقاله : علمی-پژوهشی

نویسندگان
1 دکتری تخصصی، گروه جغرافیا و برنامه‌ریز روستایی، دانشکده برنامه‌ریزی و علوم محیطی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران.
2 دانشجوی دکتری، گروه جغرافیا و برنامه‌‌ریزی روستایی، دانشکده برنامه‌ریزی و علوم محیطی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران.
چکیده
تقسیمات سیاسی فضا با روش‌‌های مختلفی مانند انتزاع، الحاق، ادغام و ارتقاء در سطوح مختلف ناحیه‌‌بندی سیاسی فضای کشور دچار تغییر می‌‌شود. در قالب ارتقای سطح سیاسی، واحد سیاسی اداری پایین‌‌تر به سطح بالاتر منتقل می‌‌شود. همزمان با ارتقای سطح سیاسی در یک سرزمین، تمام شئون داخلی آن سرزمین نیز با دگرگونی‌‌هایی همراه می‌‌شود. هدف از پژوهش حاضر ارزیابی اثرات ارتقاء سطح بخش به شهرستان بر شاخص‌‌های توسعه روستایی بوده و به لحاظ هدف از نوع تحقیقات کاربردی و از نظر ماهیت و روش در زمره تحقیقات توصیفی- تحلیلی محسوب می‌‌شود. برای گردآوری داده‌‌ها از مطالعات کتابخانه‌‌ای و میدانی استفاده گردید. قلمرو مکانی آن، شهرستان تازه تاسیس چهاربرج در جنوب شرق آذربایجان غربی است که بر اساس سرشماری مرکز آمار ایران در سال 1395 دارای 5004 خانوار و 16813 جمعیت روستایی و 14 نقطه روستایی دارای سکنه می‌‌باشد که همه آنها جزوء جامعه آماری محسوب شدند. نمونه آماری با استفاده از فرمول اصلاح شده کوکران تعداد 286 نفر بدست آمد و انتخاب آن‌‌ها در سطح روستاها به صورت تصادفی ساده انجام گرفت. برای تجزیه‌‌وتحلیل داده‌‌ها و اطلاعات از آمار توصیفی و استنباطی (تکنیک چند معیاره SAW، آزمون رگرسیون و تحلیل مسیر) استفاده شد. نتایج حاصله نشان داد روستاهای قپچاق با نمره نهایی 082/082، فیروزآباد با نمره نهایی 0/079، فسندوز با نمره نهایی 0/078 و روستای خزینه جدید با نمره نهایی 0/077 به ترتیب در رده‌‌های اول تا چهارم از لحاظ میزان تحقق توسعه پایدار روستایی پس از ارتقای بخش مرحمت آباد به شهرستان چهاربرج قرار دارند و از نظر اثرگذاری نیز، شاخص‌‌های کالبدی با مقدار اثر کلی 0/618، نیروی انسانی با مقدار اثر کلی 0/456 و سیاسی و مدیریتی با مقدار اثر کلی 0/029 بیشترین تأثیر را از ارتقای بخش مرحمت‌‌آباد به شهرستان چهاربرج پذیرفته‌‌اند و به تبع آن در تحقق توسعه پایدار روستایی نیز بیشترین تأثیر را داشته‌‌اند.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

The Effects of Upgrading the Level of the Division to the County on the Indicators of Rural Development, Case Chaharborj County

نویسندگان English

Mohammad Valaei 1
AFSHIN YEGHANEH 2
Ali Lotfali Zadeh Lahroodi 2
1 PhD, Department of Geography and Rural Planning, Faculty of Planning and Environmental Sciences, University of Tabriz, Tabriz, Iran.
2 PhD student, Department of Geography and Rural Planning, Faculty of Planning and Environmental Sciences, University of Tabriz, Tabriz, Iran.
چکیده English

Political divisions of space with different methods such as; Abstraction, annexation, integration, and promotion are changing at different levels of political zoning of the country. In the form of upgrading the political level, the lower administrative political unit is transferred to a higher level. At the same time as the political level in a land is improved, all the internal affairs of that land are accompanied by changes. The aim of the current research is to evaluate the effects of upgrading the level of the department to the County on the indicators of rural development, and in terms of the purpose, it is an applied research, and in terms of its nature and method, it is considered a descriptive-analytical research.. Library and field studies were used to collect data. Its geographical territory is the newly established county of Chaharborj in the southeast of West Azerbaijan, which according to the census of Iran Statistics Center in 2016 has 5004 households 16813 rural population, and 14 inhabited rural points, all of which were considered as part of the statistical community. A statistical sample of 286 people was obtained using the modified Cochran formula, and their selection was done by simple random sampling at the village level. Descriptive and inferential statistics (multi-criteria SAW technique, regression test, and path analysis) were used to analyze data and information. The results showed that the villages of Qapchag with a final score of 0.082, Firouzabad with a final score of 0.079, Fasandoz with a final score of 0.078, and Khazineh Anbar Jadid Village with a final score of 0.077 are respectively in the first to fourth categories in terms of the degree of realization of sustainable rural development after the promotion of MarhamatAbad district to Chaharbarj county And in terms of impact, physical indicators with a total effect value of 0.618, human resources with a total effect value of 0.456, and political and managerial indicators with a total effect value of 0.290 have the greatest effect from the promotion of Marhammat Abad district to Chaharbarj county. have accepted and as a result, they have had the greatest impact in the realization of sustainable rural development.

کلیدواژه‌ها English

Political divisions"
Rural development"
"
Chaharbarj county
احمدی‌‌پور، زهرا؛ جعفرزاده، حسن؛ پورطاهری، مهدی؛ و کریمی، مهدی. (1395). بررسی نقش تقسیمات سیاسی در توسعه ناحیه‌‌ای، مطالعه موردی شهرستان‌‌های بوانات و خرم بید، فصلنامه ژئوپلیتیک، 12(1)، صص 82-60.
احمدی‌‌پور، زهرا؛ قنبری، قاسم؛ و عاملی، عاطفه. (1388). تحلیل عوامل مؤثر بر ارتقای سطوح تقسیمات کشوری (مطالعه موردی: استان فارس)، فصلنامه ژئوپلیتیک، 5 (1)، صص 47-29.
احمدی‌‌پور، زهرا؛ قنیری، عزیزاله؛ و حافظ‌‌نیا، محمدرضا. (1389). تأثیر الگوی تقسیمات کشوری بر توسعه فضای جغرافیایی، مورد مطالعه: استان زنجان، فصلنامه برنامه‌‌ریزی و آمایش سرزمین، 14 (4)، صص 39-62.
اطاعت، جواد؛ و  موسوی، سیده زهرا. (1387). تقسیمات کشوری و توسعه پایدار مطالعه موردی: ایران. فصلنامه بین المللی ژئوپلیتیک، 4(13)،  صص 57-74.
اطاعت، جواد؛ و نیکزاد، روح‌‌الله. (1395). تأثیر تقسیم سیاسی فضا بر توسعه منطقه‌‌ای، مطالعه موردی: استان‌‌های سواحل جنوبی ایران، پژوهش‌‌های جغرافیایی انسانی، 48 (2)، صص 243-227.
ایمانی، بهران؛ طورانی، علی؛ خسوری مهر، حمیده؛ و باختر، سهیلا. (1398). سنجش تغییرات شاخص‌‌های کیفیت زندگی بر اثر ارتقای سیاسی-اداری فضا در سطح ناحیه (موردی: بخش کوهسارات، شهرستان مینودشت)، نشریه جغرافیا و آمایش شهری، 9 (31)، صص 130-113.
باقری، معصومه؛ زمانی، ابوالفضل؛ و زمانی، محسن. (1395). بررسی و ارزیابی سیر تحولات تقسیمات کشوری در ایران (با تأکید بر نقش تقسیمات کشوری در روند الگوی تغییرات شهری در ایران)، مطالعات علوم سیاسی، حقوق و فقه، 2 (2)، صص 89-104.
جلالیان، حمید؛ عالمی، باقر؛ و عزیزپور، فرهاد. (1400). اثربخشی ارتقاء واحدهای سیاسی سرزمین بر توسعه سکونتگاه‎های روستایی، مورد مطالعه: تبدیل بخش سیروان به شهرستان در استان ایلام، مجله مهندسی جغرافیایی سرزمین، 5 (2)، (پیاپی 10)، صص 313-326.
حافظ‌‌نیا. (1395)، ساماندهی و مدیریت سیاسی فضا در ایران، تهران، انتشارات سمت.
حافظ‌‌نیا، محمدرضا. (1381). جغرافیای سیاسی ایران، تهران، انتشارات سمت.
حافظ‌‌نیا، محمدرضا؛ رومینا، ابراهیم؛ احمدی‌‌پور، زهرا؛ و فانی، علی اصغر. (1392). مدیریت سیاسی فضا در سیستم‌‌های بسیط متمرکز، فصلنامه ژئوپلتیک، 9 (1)، صص 1-31.
حافظ‌‌نیا، محمدرضا؛ قصری، محمد؛ احمدی حاجی کلایی، حمید؛ و حسینی، حسین. (1384). قومیت و سازماندهی سیاسی فضا، ژئوپلیتیک، 1(2)، صص 5-22.
حیدری، غلامحسن. (1384). تبیین الگوهای مدیریت سیاسی فضا، فصلنامه ژئوپلتیک، 1 (1)، صص 78- 98.
راحمی، محمد؛ مهکویی، حجت؛ خادم الحسنی، احمد؛ و شمس‌‌الدینی، علی. (1399). تحلیل تأثیر شاخص‌‌های قانونی و علمی تقسیم‌‌بندی فضا در ارتقاء شهرستان به استان از دیدگاه مردم، مسئولین و متخصصان (مطالعه موردی: شهرستان کاشان و پیرامون)، نشریه جغرافیا و مطالعات محیطی، 9 (33)، صص 21-36.
رکن‌‌الدین افتخاری، عبدالرضا؛ محمودی، سمیرا؛ غفاری، غلامرضا؛ و پورطاهری، مهدی. (1394). تبیین الگوی فضایی سرمایه اجتماعی در توسعه پایدار روستایی، مورد: روستاهای استان خراسان رضوی، اقتصاد فضا و توسعه روستایی، 4 (1) (پیاپی 11)، صص 107-87.
رنجبر، علی‌‌حسین؛ و رضویان، محمدتقی. (1398). بررسی تحولات تقسیمات کشوری ایران بعد از انقلاب با تأکید بر نقش متغیرهای جغرافیایی انسانی و طبیعی، فصلنامه جغرافیا (برنامه‌‌ریزی منطقه‌‌ای)، 10 (1)، صص 957-945.
ریاحی، وحید؛ افراخته، حسن؛ و صالح‌‌پور، شمسی. (1398). تحلیل عوامل مؤثر بر الحاق سکونتگاه‌های روستایی به شهر مبتنی بر چارچوب تقسیمات کشوری (مورد مطالعه: کلانشهر ارومیه)، فصلنامه علمی برنامه‌‌ریزی منطقه‌‌ای، 9 (33)، صص 73-86.
شکور، علی؛ زنگی‌‌آبادی، علی؛ و کریمی قطب آبادی، فضل‌‌اله. (1393). ضرورت‌‌ها و دلایل تقسیمات استانی در ایران با رویکرد منطقه‌ای (مطالعه موردی: استان فارس)، برنامه‌‌ریزی منطقه‌‌ای، دوره 4، صص 12-1.
شمسایی، امین اله؛ بوذرجمهری، خدیجه؛ قاسمی، مریم؛ شایان، حمید؛ و زرقانی، سیّد هادی. (1401). بررسی و تحلیل اثرات تقسیمات سیاسی بر پایداری اقتصادی و اجتماعی سکونتگاه‌های روستایی (مورد مطالعه: شهرستان فیروزه)، جغرافیا و توسعه ناحیه‌‌ای، 20(1)، صص 84-59.
غضنفری، کلثوم؛ سعیدی‌‌فر، محمد؛ محمدپور، علی. (1400). مدیریت سیاسی فضا در عصر هخامنشی و تأثیر آن بر همگرایی و واگرایی اقوام ساکن قلمرو آنان. پژوهش‌‌های جغرافیای انسانی، 53 (2)، صص 453-473.
لطفی، حیدر. (1396). تحلیل و بررسی نقش تحولات و تقسیمات سیاسی بر توسعه شهری با استفاده از مدل SAR مطالعه موردی: استان گلستان، نشریه پژوهش‌‌های جغرافیای برنامه‌‌ریزی شهری، 5 (4)، صص 687-703.
متقی، افشین؛ و نامدارزاده، مسلم. (1399). نسبت هویت مکان با کنش‌‌های تقسیمات سیاسی در فضا (مطالعه موردی: شهرستان کازرون)، فصلنامه برنامه‌‌ریزی منطقه‌‌ای، 10 (37)، صص 90-77.
محمدپور جابری، مرتضی. (1393). تقسیمات سیاسی فضا و تعادل در نظام شهری منطقه استان خراسان رضوی، پژوهش‌‌های جغرافیای برنامه‌‌ریزی شهری، 2 (4)، صص 559-575.
محمدشاهی، حمیدرضا؛ اخباری، محمد؛ و بیژنی، علی. (1399). تبیین لزوم بازنگری در تقسیمات سیاسی در راستای پیشگیری از بحران‌‌های مدیریت انتظامی با تأکید بر قابلیت‌‌های ژئوپلیتیکی (مطالعه موردی: استان خوزستان)، فصلنامه مطالعات بین رشته‌‌ای دانش راهبردی، 10 (39)، صص 150-119.
مرکز آمار ایران. (1401). تقسیمات کشوری، تهران، مرکز آمار ایران.
نظری، رضوان؛ زین‌‌العابدین، عموقین؛ خادم الحسینی، سید احمد؛ و مهکویی، حجت. (1399). تحلیل تقسیمات سیاسی- اداری استان گیلان بر اساس سازماندهی سیاسی فضای کشور، نشریه مطالعات برنامه‌‌ریزی سکونتگاه‌‌های انسانی، 15 (1)، صص 332-317.
وزارت کشور. (1400). شرح وظایف دفتر تقسیمات کشوری چیست؟، تهران، وزرات کشور جمهوری اسلامی ایران.
Amoah, M., Wireko-Gyebi, R. S., Takyi, S. A., Amponsah, O., & Poku-Boansi, M. (2023). Beyond just politics and space: A literature reviewSocial Sciences & Humanities Open8(1), 100677.
Lord (2006). Foucault's museum: Difference, representation, and genealogy, Museum & Society, 4 (1) PP 1-14.
Bentley, J. R., Breland, J. W., Xu, N., Campion, E. D., & Treadway, D. C. (2015). The political skill and will of expatriates in acculturating to the politics of an organization in a new cultureInternational Journal of Intercultural Relations49, 343-353.
Dobie, P, (2004). Models for national strategies: Building capacity for sustainable development, Development Policy Journal, VOL. 1, Special Issue: Capacity for Sustainable Development.
Massey, D. Research Group, H.G. Bond, S., Featherstone, D. (2009). The possibilities of a politics of place beyond place? A conversation with Doreen Massey, Scottish Geographical Journal, 125 (3–4), PP 401-420.
دوره 5، شماره 16
تابستان 1403
تابستان 1403
صفحه 1-15

  • تاریخ دریافت 04 اسفند 1402
  • تاریخ بازنگری 25 فروردین 1403
  • تاریخ پذیرش 25 اردیبهشت 1403