پژوهش‌های جغرافیای اقتصادی

پژوهش‌های جغرافیای اقتصادی

بررسی تأثیرات ابعاد هوشمندسازی بر تاب‌آوری شهری در خرم‌آباد

نوع مقاله : مقاله برگرفته از رساله دکتری

نویسندگان
سعید فتوحی 1
امیر حسینیان راد 2
سعید یزدانی 3
1 دانشجوی دکتری، گروه شهرسازی، واحد بروجرد، دانشگاه آزاد اسلامی، بروجرد، ایران.
2 استادیار، گروه جغرافیا، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه لرستان، خرم آباد، ایران
3 استادیار، گروه شهرسازی، واحد همدان، دانشگاه آزاد اسلامی، همدان، ایران.
10.30470/jegr.2025.2048851.1258
چکیده
در دهه‌های اخیر، مفهوم هوشمند سازی شهری به عنوان یک راهکار نوین برای بهبود کیفیت زندگی و مدیریت بهینه منابع در شهرها مطرح شده است. هدف اصلی این مطالعه، شناسایی ابعاد فناوری‌های هوشمند بر افزایش تاب‌آوری شهر خرم‌آباد در برابر چالش‌ها و بحران‌ها است. در این راستا، از روش‌های تحقیق کیفی و کمی استفاده شده و داده‌های لازم از طریق پرسشنامه‌ها و مصاحبه‌ها با خبرگان جمع‌آوری گردیده است. تحلیل روابط بین هوشمند سازی و تاب‌آوری شهری خرم‌آباد در قالب ابعاد اجتماعی-اقتصادی، مدیریتی و کالبدی و محیطی با مدل PLS صورت گرفت، نتایج تحقیق نشان داد که مهم‌ترین متغیر هوشمندسازی شهر خرم‌آباد در ابعاد اجتماعی- اقتصادی جهت تاب‌آوری، افزایش مشارکت اجتماعی شهروندان در تصمیم‌گیری‌ها و متغیر تعداد مشاغل ایجاد شده به واسطه فناوری‌های نوین به ترتیب با بار عاملی (0.806) و (0.796) می‌باشد. در عامل کالبدی-محیطی، ارزیابی کیفیت زیرساخت‌ها با استفاده از فناوری‌های هوشمند و بهبود سیستم‌های حمل‌ونقل با استفاده از اپلیکیشن‌ها به ترتیب با بار عاملی (0.832) و (0.826) نقش کلیدی و مؤثر در تاب‌آوری شهری خرم‌آباد دارند. در عامل مدیریتی اثرگذارترین متغیرها، پاسخگویی به نیازهای شهروندان با سیستم‌های نظارت و پاسخگویی به درخواست‌های عمومی و بهبود برنامه‌ریزی با استفاده از داده‌های کلان می‌باشد و مقدار بار عاملی هر یک از آن‌ها به ترتیب 0.873 و 0.771 می‌باشد. نتایج مدل پی‌ال‌اس (PLS) نشان می‌دهد که ضریب رگرسیونی استاندارد شده میزان تأثیرگذاری هر یک از ابعاد اجتماعی-اقتصادی؛ کالبدی-محیطی و مدیریتی بر تاب‌آوری شهری برابر با 4.67؛ 3.56 و 3.52 است. این نتایج نشان می‌دهد که هر یک از ابعاد مورد مطالعه تأثیر مثبت و معناداری بر تاب‌آوری شهری خرم‌آباد دارد.
کلیدواژه‌ها
هوشمند سازی شهری، تاب‌آوری، ابعاد اثرگذار، پایداری اقتصادی، خرم‌آباد

عنوان مقاله English

Analysis of the Relationships between Smartization and Urban Resilience in Khorramabad

نویسندگان English

saeed fotouhi 1
amir hoseinian rad 2
saeed yazdani 3
1 PhD student ,Department of urban planning , Bo.c ., Islamic Azad university, Borujerd ,Iran.
2 Assistant Professor, Department of Geography, Faculty of Literature and Humanities, University of Lorestan, Khorramabad, Iran
3 Assistant professor .Department of urban planning ,Ha.c., Islamic Azad university ,Hamedan, Iran.
چکیده English

The concept of smart urbanization has emerged in recent decades as an innovative solution for improving the quality of life and optimizing resource management in cities. The main objective of this study is to identify the dimensions of smart technologies that enhance the resilience of Khorramabad against challenges and crises. To this end, both qualitative and quantitative research methods were employed, and the necessary data were collected through questionnaires and interviews with experts. The analysis of the relationships between smart urbanization and urban resilience in Khorramabad was conducted using the PLS model, focusing on social-economic, managerial, and physical-environmental dimensions. The results indicated that the most significant variable of smart urbanization in Khorramabad's social-economic dimension for resilience is the increase in citizen participation in decision-making, followed by the number of jobs created through new technologies, with factor loadings of 0.806 and 0.796, respectively. In the physical-environmental dimension, the assessment of infrastructure quality using smart technologies and the improvement of transportation systems through applications play a key and effective role in urban resilience, with factor loadings of 0.832 and 0.826, respectively. In the managerial dimension, the most impactful variables are the responsiveness to citizen needs through monitoring systems and addressing public requests, as well as improving planning using big data, with factor loadings of 0.873 and 0.771, respectively. The results of the PLS model indicate that the standardized regression coefficients for the impact of each dimension-social-economic, physical-environmental, and managerial-on urban resilience are 4.67, 3.56, and 3.52, respectively. These results demonstrate that each of the studied dimensions has a positive and significant impact on the urban resilience of Khorramabad.

کلیدواژه‌ها English

Smart city
resilience
influential dimensions
economic sustainability
Khorramabad

ابدالی، یعقوب؛ زنگنه شهرکی، سعید؛ حاتمی نژاد، حسین؛ پوراحمد، احمد؛ سلمانی، محمد. (1403). سنجش تاب‌آوری شهری در برابر مخاطره سیل با استفاده از شاخص‌های ترکیبی (مورد مطالعه: شهر خرم‌آباد). مطالعات شهری, 13(50), 61-76.

احدنژاد‌روشتی، محسن؛ حیدری، محمدتقی؛ طهماسبی مقدم، حسین؛ شیخ محمدی، امیرحسین. (1403). تحلیل فضایی شاخص‌های رشد هوشمند در نواحی شهر زنجان، فضای شهری و حیات اجتماعی، آماده انتشار.

خمر، غلامعلی؛ رخشانی، امین‌الله. (1394). نقش راهکارهایی مدیریت بحران در جهت کاهش خسارات ناشی از زلزله مطالعه‌ی موردی: شهر خرم‌آباد. جغرافیا و توسعه, 13(41), 147-160.

سادات قریشی، غزاله؛  پارسی، حمیدرضا؛  و فرشاد نوریان. (1399). تحلیلی بر قلمرو نظری شهر هوشمند تاب آور و تدوین چارچوب کاربست آن، هنرهای زیبا، معماری و شهرسازی، دوره 25، شماره 4، صص 55-69

سپهوند، ابراهیم؛ و خورشیدوند، افشین. (1393). مطالعه مدیریت و کاهش آلودگی هوای شهر خرم‌آباد، دومین همایش ملی و تخصصی پژوهش‌های محیط‌زیست ایران، همدان

محمودیان، حشمت. (1390). شبیه‌سازی اثرات رخداد زلزله در حمل ‌و نقل و ترافیک درون‌شهری، با استفاده از سیستم اطلاعات جغرافیایی (GIS) مطالعه موردی: شهر خرم‌آباد، پایان‌نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه زابل.

Adelani, F. A., Okafor, E. S., Jacks, B. S., & Ajala, O. A. (2024). Exploring theoretical constructs of urban resilience through smart water grids: case studies in African and US cities. Engineering Science & Technology Journal, 5(3), 984-994.
Alenazi, M. J. F. (2024). ResiSC: A system for building resilient smart city communication networks. Expert Systems. https://doi.org/10.1111/exsy.13698
Anthopoulos, L. G. (2017). The rise of the smart city. In Understanding smart cities: A tool for smart government or an industrial trick (pp. 5-45). Public Administration and Information Technology, vol 22. Springer, Cham. https://doi.org/10.1007/978-3-319-57015-0_2
Attique,S Shah. Dursun, Zafer, Seker. M., Mazhar, Rathore. Sufian, Hameed. Sadok, Ben, Yahia. Dirk, Draheim. (2019). Towards Disaster Resilient Smart Cities: Can Internet of Things and Big Data Analytics Be the Game Changers? IEEE Access, 7:91885-91903. doi: 10.1109/ACCESS.2019.2928233
Chakraborty, A., & McMillan, A. (2015). Scenario planning for urban planners: Toward a practitioner’s guide. Journal of the American Planning Association, 81(1), 18-29. https://doi.org/10.1080/01944363.2015.1062000
Chan, J. J., & Chye, S. W. C. (2023). Impact of smart city initiatives on urban planning strategies in Singapore: An in-depth analysis of technology-driven solutions and their influence on sustainable development and quality of life. Journal of Strategic Management, 7(7), 11-21.
Deniz, D. (2023). The importance of digitalization for sustaining cultural environments in resilient cities. Environmental Science and Sustainable Development. https://doi.org/10.21625/essd.v8i1.963
Feng, Y., Wang, L., & Zhang, T. (2024). The impact of smart city policies on city resilience: An evaluation of 282 Chinese cities. Sustainability, 16(19), 8669. https://doi.org/10.3390/su16198669
Ferhat , I, (2023). Smart Cities and Technological Innovations Towards Disaster Resilience. International Handbook of Disaster Research, 1-9. doi: 10.1007/978-981-16-8800-3_222-1
Gkontzis, F., Kotsiantis, S., Feretzakis, G., & Verykios, V. S. (2024). Enhancing urban resilience: Smart city data analyses, forecasts, and digital twin techniques at the neighborhood level. Future Internet. https://doi.org/10.3390/fi16020047
Khosla, A. (2024). Sustainable urban development: Integrating smart city technologies for environmental resilience. Innovative Research Thoughts. https://doi.org/10.36676/irt.v10.i4.1472
Marah, A., Sudarno, S., & Sarminingsih, A. (2024). https://www.ijisrt.com/harmonizing-urban-futures-integrating-smart-and-sustainable-city-principlesHarmonizing urban futures: Integrating smart and sustainable city principles. International Journal of Innovative Science and Research Technology. https://doi.org/10.38124/ijisrt/ijisrt24sep083
Mohammed, J. F., & Alenazi, J. (2024). ResiSC: A system for building resilient smart city communication networkshttps://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/exsy.13698. Expert Systems. https://doi.org/10.1111/exsy.13698
Prajapati, S. P., Bhaumik, R., & Kuma, T. (2023). An intelligent ABM-based framework for developing pandemic-resilient urban spaces in post-COVID smart cities. International Conference on Machine Learning and Data Engineering.
Rane, N., Rane, J., Mallikarjuna, P., & Kaya, Ö. (2024). Artificial intelligence, machine learning, and deep learning for enabling smart and sustainable cities and infrastructure | Deep Science Publishing. In Artificial Intelligence and Industry in Society 5.0 (pp. 24-49). Deep Science Publishing. https://doi.org/10.70593/978-81-981271-1-2_2
Ruíz-Vanoye, J. A., Díaz-Parra, O., Ruiz-Jaimes, M. A., Ortiz, J., Simancas-Acevedo, E., Rodriguez-Flores, J., Mireles, J. R., Xicoténcatl-Pérez, J. M., & Jiménez, M. (2024). The Role of Smart Cities in Creating Sustainable Urban Environments Through Strategies and Innovative Solutions. Advances in Civil and Industrial Engineering Book Series, 23–46. https://doi.org/10.4018/979-8-3693-6695-0.ch002
Silva, C. A. D., Santos, E. A. D., Maier, S. M., & Rosa, F. S. D. (2019). Urban resilience and sustainable development policies. Revista de Gestão, 27(1), 61-78.
Syed, A., Shah, D., Seker, M., Rathore, M., Hameed, S., Sadok, B. Y., & Draheim, D. (2019). Towards disaster resilient smart cities: Can Internet of Things and big data analytics be the game changers? IEEE Access, 7, 91885-91903. https://doi.org/10.1109/ACCESS.2019.2928233
Tzioutziou, A., & Xenidis, Y. (2021). A study on the integration of resilience and smart city concepts in urban systems. Infrastructures, 6(2), 24.
UN DESA Population Division. (2018). Department of Economic and Social Affairs.
Vetrivel, S. C., & Mohanasundaram, T. (2023). Crafting intelligent urban environments. In Advances in Environmental Engineering and Green Technologies Book Series. https://doi.org/10.4018/979-8-3693-0819-6.ch003
Yao, F., & Wang, Y. (2020). Towards resilient and smart cities: A real-time urban analytical and geo-visual system for social media streaming data - ScienceDirect. Sustainable Cities and Society, 63, 102448. https://doi.org/10.1016/j.scs.2020.102448
Zamani, A., Noori, S., Marasco, S., Kammouh, O., Domaneschi, M., & Cimellaro, G. P. (2017). Smart cities to improve resilience of communities. 8th International Conference on Structural Health Monitoring of Intelligent Infrastructure, Proceedings, International Society for Structural Health Monitoring of Intelligent Infrastructure, ISHMII.
Zhu, S., Li, D., & Feng, H. (2019). Is smart city resilient? Evidence from China - ScienceDirect. Sustainable Cities and Society, 50, 101636. https://doi.org/10.1016/j.scs. 2019.101636
پژوهش‌های جغرافیای اقتصادی
دوره 6، شماره 22
زمستان 1404
زمستان 1404
صفحه 1-16

  • تاریخ دریافت 04 دی 1403
  • تاریخ بازنگری 30 اسفند 1403
  • تاریخ پذیرش 18 فروردین 1404