پژوهش‌های جغرافیای اقتصادی

پژوهش‌های جغرافیای اقتصادی

برنامه‌ریزی راهبردی امنیت غذایی پایدار شهری (مطالعة موردی: شهر رشت)

نوع مقاله : مقاله برگرفته از رساله دکتری

نویسندگان
یاسر قلی پور 1
محسن احدنژاد روشتی 2
ابوالفضل مشکینی 3
نادر زالی 4
1 دکترای تخصصی جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه زنجان، زنجان، ایران.
2 استاد گروه جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه زنجان، زنجان، ایران.
3 دانشیار گروه جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران
4 دانشیار گروه شهرسازی، دانشکده معماری و هنر، دانشگاه گیلان، رشت، ایران
10.30470/jegr.2025.2045363.1240
چکیده
شهرنشینی یکی از چالش‌های اصلی جهان معاصر است که در کشورهای توسعه‌یافته و در حال توسعه مسائل متعددی را ایجاد کرده است. تأمین امنیت غذایی برای شهروندان در این جهان شهرنشین‌شده، به عنوان یکی از نگرانی‌های اساسی مطرح است. امنیت غذایی زمانی تحقق می‌یابد که تمام افراد، در همه زمان‌ها و مکان‌ها، به غذای سالم، مغذی و متناسب با ترجیحات غذایی خود دسترسی داشته باشند. تدوین راهبردهای اجرایی در مسیر دستیابی به امنیت غذایی پایدار (در ابعاد موجودی، دسترسی، بهره‌مندی، ثبات، عاملیت و پایداری)، ضرورت برنامه‌ریزی شهری مبتنی بر اصول سیستم‌های غذایی را آشکار می‌سازد. هدف پژوهش حاضر، تدوین راهبردهای دستیابی به امنیت غذایی پایدار شهری در شهر رشت است. داده‌ها از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته و روش دلفی گردآوری شده و از مدل‌های تحلیلی SWOT و QSPM برای رتبه‌بندی و اولویت‌بندی راهبردها استفاده گردیده است. نتایج نشان می‌دهد که سیستم غذای شهر رشت باید بر راهبردهای بازنگری (WO) و رقابتی (SO) تمرکز کند. در همین راستا، سه راهبرد «تولید غذای ارگانیک، محلی و منطبق با فرهنگ منطقه»، «توانمندسازی گروه‌های به حاشیه رانده‌شده از طریق آموزش، سیاست‌گذاری و ابتکارات حوزه مسکن» و «تأکید بر قابلیت‌های ویژه منطقه بر پایه رویکرد تخصصی‌سازی هوشمند» از اولویت‌های راهبردهای بازنگری محسوب می‌شوند. همچنین، راهبردهای «مدیریت سیستم‌های غذای رشت بر اساس حکمروایی هیبریدی»، «هم‌افزایی میان همه ذی‌نفعان در فرایند تصمیم‌سازی و تصمیم‌گیری غذایی» و «مدیریت یکپارچه سیستم‌های غذایی با تأکید بر پیوند انرژی، آب و زمین» از راهبردهای رقابتی برتر برای تحقق امنیت غذایی پایدار در رشت به شمار می‌آیند.
کلیدواژه‌ها
برنامه‌ریزی راهبردی، امنیت غذایی، پایداری شهری، رشت

عنوان مقاله English

Strategic Planning for Urban Sustainable Food Security (Case Study: Rasht City)

نویسندگان English

Yaser Gholipour 1
Mohsen Ahadnejad Reveshty 2
Aboulfazl Meshkini 3
Nader Zali 4
1 PhD in Geography and Urban Planning, Department of Geography and Urban Planning, Faculty of Humanities, University of Zanjan , Zanjan, Iran.
2 Professor, Department of Geography and Urban Planning, Faculty of Humanities, University of Zanjan , Zanjan, Iran.
3 Associate Professor, Department of Geography and Urban Planning, Faculty of Literature and Humanities, Tarbiat Modarres University, Tehran, Iran.
4 Associate Professor, Department of Urban Planning, Faculty of Architecture and Art, University of Guilan, Rasht, Iran.
چکیده English

Urbanization has emerged as one of the most pressing global challenges, giving rise to a myriad of issues in both developing and developed countries. Ensuring food security for urban dwellers has become a paramount concern. Food security is achieved when all people, at all times, have physical, social, and economic access to sufficient, safe, and nutritious food to meet their dietary needs and food preferences for an active and healthy life. To attain sustainable food security, comprehensive strategies must be developed that align with the principles of food systems.This study aims to formulate strategies for sustainable urban food security in Rasht city, Iran. Data were collected through semi-structured interviews and the Delphi method. The SWOT and QSPM analytical models were employed to rank the strategies. Findings reveal that Rasht’s food system should prioritize both adaptive (WO) and aggressive (SO) strategies. Three adaptive strategies were identified: promoting organic, local, and culturally appropriate food production; empowering marginalized groups through education, policy, and housing initiatives; and emphasizing the region’s unique capabilities through a specialized approach. Moreover, three aggressive strategies were prioritized: managing Rasht’s food system based on a hybrid governance approach, fostering collaboration among all stakeholders in food system decision-making, and integrating food system management with energy, water, and land considerations. In conclusion, sustainable food security is a complex and multifaceted concept that necessitates a holistic perspective. The added dimension of urban context further complicates this issue. Strategic planning, as a structured and forward-looking approach, can be a powerful tool in achieving sustainable food security.

کلیدواژه‌ها English

Strategic Planning, Food Security, Urban Sustainability, Rasht

چراغی، مهدی .(1394). ارائه الگوی امنیت غذایی پایدار خانوارهای روستایی (مطالعه موردی: شهرستان زنجان)، رسالة دکتری، دانشکدة جغرافیا، دانشگاه تهران.

قلی‌پور، یاسر و احدنژاد روشتی، محسن و مشکینی، ابوالفضل (1401). تحلیل سیاست‌ها و برنامه‌های توسعة ایران با تأکید بر امنیت غذایی پایدار شهری، جغرافیا و پایداری محیط، 12 (4)، 138-119.

Anand, S., Jagadeesh, K., Adelina, C., & Koduganti, J.(2019). Urban food insecurity and its determinants: A baseline study of Bengaluru. Environment and Urbanization, 31(2), 421-442.
Anderson, M.D.; Cook, J.T.(1999). Community food security: Practice in need of theory? Agric. Hum. Values, 16, 141–150.
Andreola, M., Pianegonda, A., Favargiotti, S., & Forno, F. (2021). Urban food strategy in the making: Context, conventions and contestations. Agriculture, 11(2), 177.
Armar-Klemesu, M.(2000). Urban agriculture and food security, nutrition and health. In Growing Cities, Growing Food: Urban Agriculture on the Policy Agenda. A Reader on Urban Agriculture; Baker, N., Dubbeling, M., Gündel, S., Sabel-Koschella, U., de Zeeuw, H., Eds.; Deutsche Stiftung fur Internationale Entwicklung: Feldafing, Germany; pp. 99–117.
Barrett, C. B. (2010). Measuring food insecurity. England: American Association for the Advancement of Science.
Battersby, J.; Haysom, G.(2019). Linking food security, urban food systems, poverty and urbanization. In Urban Food Systems Governance and Poverty in African Cities; Battersby, J., Watson, V., Eds.; Routledge: New York, NY, USA, 2019; pp. 56–67.
Carey, J. (2013). Urban and community food strategies. The case of Bristol. International Planning Studies, 18(1), 111-128.
Clover, J.(2003).  Food security in sub-Saharan Africa. Afr. Secur. Stud, 12, 5–15.
Cohen, N.(2011). How Great Cities are Fed Revisited: Ten municipal policies to support the New York City foodshed. Fordham Environ. Law Rev. 2011, 22, 691–710.
Connolly-Boutin, L.; Smit, B .(2016). Climate change, food security, and livelihoods in sub-Saharan Africa. Reg. Environ. Chang, 16, 385–399.
Coppo, G., Stempfle, S., & Reho, M. (2017). Urban food strategies and plans: Considerations on the assessment construction. City, Territory and Architecture, 4, 1-7.
Crush, J.; Frayne, B. (2010). The Invisible Crisis: Urban Food Security in Southern Africa; Unity Press: Cape Town, South Africa.
Crush, J.S & Frayne. G.B. (2011). Urban food insecurity and the new international food security agenda, Development Southern Africa Vol 28, No 4, pages 527–544.
FAO (2003). Trade Reforms and Food Security: Conceptualizing the Linkages; FAO: Rome, Italy.
FAO. (2008). An introduction to the basic concepts of food security. Retrieved from www. foodsec.org/docs/concepts_guide on 22/08/2019.
FAO.(1983). World Food Security: A Reappraisal of the Concepts and Approaches. Director General’s Report. Rome.
FAO.(2020). Global Forum on Food Security and Nutrition (FSN Forum), Advancing knowledge Supporting policy-making Impacting lives.
Frayne, B., Pendleton, W., Crush, J., Acquah, B., Battersby-lennard, J., Bras, E., & Zanamwe, L. (2010). The State of urban food Insecurity in southern Africa. Urban food security series No. 2. Kingston and Cape Town: Queen’s University and AFSUN.
Godfray, H.C.J., Beddington, J.R., Crute, I.R., Haddad, L., Lawrence, D., Muir, J.F., Toulmin, C. (2010). Food security: the challenge of feeding 9 billion people. Science 327 (5967), 81-818.
Havas, K., & Salman, M. (2011). Food security: Its components and challenges. International Journal of Food Safety, Nutrition and Public Health, 4(1), 4–11.
HLPE.(2020). Food security and nutrition: building a global narrative towards 2030. A report by the High Level Panel of Experts on Food Security and Nutrition of the Committee on World Food Security, Rome.
Ilieva, R. T. (2017). Urban food systems strategies: A promising tool for implementing the SDGs in practice. Sustainability, 9(10), 1707.
Javadi, A., Ghahremanzadeh, M., Sassi, M., Javanbakht, O., & Hayati, B. (2022). Economic evaluation of the climate changes on food security in Iran: application of CGE model. Theoretical and Applied Climatology, 1-19.
Maxwell, S.(1996), Food security: a post–modern perspective. Food Policy 21 (2), 155–170. https://doi.org/10.1016/0306-9192(95)00074-7
Moragues, A., Morgan, K., Moschitz, H., Neimane, I., Nilsson, H., Pinto, M., ... & Halliday, J. (2013). Urban food strategies. The rough guide to sustainable food systems.
Moragues, A.; Morgan, K.; Moschitz, H.; Neimane, I.; Nilsson, H.; Pinto, M.; Halliday, J. (2013).Urban Food Strategies. The Rough Guide to Sustainable Food Systems. Available online: https://orgprints.org/28860/.
Pendleton, W., Nickanor, N., & Pomuti, A. (2012). The state of urban food insecurity in Windhoek, Namibia. AFSUN Urban Food Security Series.
SACN (South African Cities Network). (2015). A Study on Current and Future Realities for Urban Food Security in South Africa; SACN: Braamfontein, South Africa.
Satterthwaite, D., McGranahan, G., & Tacoli, C. (2010). Urbanization and its implications for food and farming. Philosophical transactions of the royal society B: biological sciences, 365(1554), 2809-2820.
Sen, A. (1982). Poverty and Famines: An Essay on Entitlement and Deprivation; Oxford University Press: Oxford, London.
Sgroi, F. (2022). The circular economy for resilience of the agricultural landscape and promotion of the sustainable agriculture and food systems. Journal of Agriculture and Food Research, 8, 100307.
Siborurema, E.(2019). The Contribution of Urban Agriculture to Sustainable Development: Potential Role in Improving Food Security and Reducing Poverty. Master’s Thesis, Stellenbosch University, Stellenbosch, South Africa.
Slade, C.; Baldwin, C.; Budge, T. (2016).Urban planning roles in responding to food security needs. J. Agric. Food Syst. Community Dev, 7, 33–48.
Smit, J., Nasr, J., & Ratta, A. (2001). Urban agriculture: food, jobs and sustainable cities. New York, USA, 2, 35-37.
Sonnino, R. (2009). Feeding the city: Towards a new research and planning agenda. International Planning Studies, 14(4), 425–435.
Sonnino, R.(2016). The new geography of food security: Exploring the potential of urban food strategies. Geogr. J, 182, 190–200, doi:10.1111/geoj.12129.
Tacoli, C.; Bukhari, B.; Fisher, S.(2013). Urban Poverty, Food Security and Climate Change; Working Paper; IIED: London, UK.
Thompson, H.E.; Berrang-Ford, L.; Ford, J.D. (2010). Climate change and food security in sub-Saharan Africa: A systematic literature review. Sustainability, 2, 2719–2733.
Toth, A.; Rendall, S.; Reitsma, F.(2016). Resilient food systems: A qualitative tool for measuring food resilience. Urban Ecosyst.19, 19–43.
Webb, P., Coates, J., Frongillo, E., Lorge Rogers, B., Swindale, A., Bilinsky, P.(2006). Measuring household food insecurity: why it’s so important and yet so difficult to do. J. Nutrit. 136 (5), 1404S–1408S. https://doi.org/10.1093/jn/136.5.1404S.
Zerbian, T., & de Luis Romero, E. (2023). The role of cities in good governance for food security: lessons from Madrid’s urban food strategy. Territory, Politics, Governance, 11(4), 794-812.
پژوهش‌های جغرافیای اقتصادی
دوره 6، شماره 21
پاییز 1404
پاییز 1404
صفحه 100-123

  • تاریخ دریافت 19 آبان 1403
  • تاریخ بازنگری 25 دی 1403
  • تاریخ پذیرش 01 بهمن 1403