پژوهش‌های جغرافیای اقتصادی

پژوهش‌های جغرافیای اقتصادی

تحلیل فضایی پیامدهای توسعه اقامتگاه‌های بوم گردی بر سکونتگاههای روستایی شهرستان کرمان

نوع مقاله : مقاله برگرفته از پایان نامه

نویسندگان
1 دانشیار جغرافیا و برنامه ریزی روستایی، دانشکده جغرافیا و برنامه ریزی محیطی، دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان، ایران
2 دانش آموخته دکتری جغرافیا و برنامه ریزی روستایی، دانشکده جغرافیا و برنامه ریزی محیطی، دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان، ایران
چکیده
مقوله فضا و تحلیل فضایی نواحی گردشگری به­ عنوان چارچوب و زیربنایی برای کنش­های مربوط به گردشگری و معیاری برای تعیین مرکزیت و زیرساخت­های مورد نیاز و تعدیل نابرابری بین نواحی است. هدف از این پژوهش تحلیل فضایی پیامدهای توسعۀ اقامتگاه­ های بوم­گردی شهرستان کرمان بوده است. پژوهش حاضر از لحاظ هدف کاربردی و از نظر نحوه گردآوری داده ها میدانی-پیمایشی می باشد. ابزار اصلی گردآوری داده­ها و سنجش متغیرهای پژوهش، پرسشنامه ادغام شده از 35 معیار در ابعاد اقتصادی، اجتماعی-فرهنگی، زیست محیطی، مدیریتی، کالبدی و امنیتی است که در 27 مکان دارای اقامتگا بوم­گردی تکمیل شد. داده ها از طریق نرم فزار Excel در قالب دو روشANTROPY,MABAC تحلیل و رتبه بندی شد. یافته ها نشان داد شهر ماهان به لحاظ تحلیل فضایی باعث افزایش تعاملات مثبت اقتصادی، افزایش پس­انداز، حفظ محیط زیست، جلوگیری از مهاجرت­ های بی­رویه و افزایش امنیت و پراکنش فضایی مثبت زیرساخت­ها، تاسیسات وغیره در شهرستان گشته است، لیکن کشیتوئیه در زمینه اشتغال، کارآفرینی، پس انداز، تسهیلات، رفاه، آموزش، مسائل زیست محیطی و امنیتی پراکنش فضایی منفی را تجربه کرده است. نابرابری­ های فضایی سبب عدم تعادل در زمینه­های تعاملات اقتصادی، افزایش پس­انداز، حفظ محیط زیست، مهاجرت­ بی­رویه، زیرساخت­ها و تاسیسات گردیده است. بنابراین پیشنهاداتی چون واگذاری مدیریت صنعت گردشگری به بخش خصوصی؛ استفاده از آماره های فضایی و همچنین استفاده از ویژگی­ های اطلاعات جغرافیایی در توزیع و پراکنش خدمات در سطح فضا و غیره پیشنهاد می ­گردد.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

Spatial analysis of the consequences of the development of ecotourism residences on the rural settlements of Kerman Township

نویسندگان English

seyedhadi Tayebnia 1
Aboozar Paidar 1
Marzei Pourjupari 2
1 Associate Professor of Geography and Rural Planning, Faculty of Geography and Environmental Planning, University of Sistan and Baluchestan, Zahedan, Iran
2 PhD Graduate in Geography and Rural Planning, Faculty of Geography and Environmental Planning, University of Sistan and Baluchestan, Zahedan, Iran
چکیده English

The concept of space and spatial analysis of tourism areas serves as a fundamental framework for tourism-related activities, a criterion for determining centrality and required infrastructure, and a means of moderating inequalities between regions. The aim of this study was to conduct a spatial analysis of the impacts of ecotourism accommodation development in Kerman County. This research is applied in purpose and field-survey in method. The main tool for data collection and measurement of variables was a questionnaire integrating 35 criteria across economic, socio-cultural, environmental, managerial, physical, and security dimensions, completed in 27 locations with ecotourism accommodations. Data were analyzed and ranked using Excel software through the ANTRoPY and MABAC methods. Findings revealed that the city of Mahan, in terms of spatial analysis, has contributed to positive economic interactions, increased savings, environmental preservation, prevention of excessive migration, enhanced security, and positive spatial distribution of infrastructure and facilities in the county. Conversely, Keshituiyeh experienced negative spatial distribution in employment, entrepreneurship, savings, facilities, welfare, education, environmental issues, and security. Spatial inequalities have led to imbalances in economic interactions, savings growth, environmental preservation, migration patterns, infrastructure, and facilities. Therefore, recommendations include delegating tourism industry management to the private sector, employing spatial statistics, and utilizing geographic information features in the distribution and allocation of services across space.

کلیدواژه‌ها English

Spatial Analysis
Rural Development
Ecotourism Accommodation
Kerman County

ابراهیمی، زینب. (1400). بررسی ویژگی­های اقامتگاه­های بوم­گردی در اقلیم گرم و مرطوب بوشهر، سال ششم، ابراهیمی، زینب. (1400). بررسی ویژگی­های اقامتگاه­های بوم­گردی در اقلیم گرم و مرطوب بوشهر، مطالعات هنر و فرهنگ، سال ششم، شماره 21، صص 92-85.

افراخته، حسن؛ رهنمایی، محمدتقی؛ طهماسبی، اصغر؛ و ایمنی­قشاق، سیاوش. (1395). تحلیل نابرابری­های فضایی در توسعه منابع گردشگری، مورد مطالعه: استان اردبیل، گردشگری و توسعه، سال پنجم، شماره 1، صص 128-107.

باپیری، جعفر؛ قادری، اسماعیل؛ و محمود­زاده، مجتبی. (1401). طراحی چارچوب مدل کسب و کار پایدار اقامتگاه­های بوم­گردی با استفاده از روش فراترکیب، برنامه ریزی و توسعه گردشگری، دوره یازدهم، شماره 40، صص 186-161.

 بروج، اشکان؛ ضیایی، محمود؛ و جمعه­پور، محمود. (1391). مطالعه تطبیقی اقامتگاه­های بوم­گردی مناطق بیابانی از منظر توسعه پایدار گردشگری، پایان نامه کارشناسی ارشد رشته مدیریت جهانگردی گرایش بازاریابی، دانشگاه علامه طباطبایی دانشکده مدیریت و حسابداری.

بوذرجمهری، خدیجه؛ جعفری، فهیمه؛ و معینی، علیرضا. (1400). بررسی و آثار پیامدهای اقامتگاه­های بوم­گردی بر جوامع روستایی، مطالعات برنامه ریزی سکونتگاه­های انسانی دوره شانزدهم، شماره 4، صص 760-741.

پوراعتماد، معین؛ و نیک قدم، نیلوفر. (1400)، ارزیابی سازگاری اقلیمی اقامتگاههای بوم­گردی جزیره­های قشم، هرمز و هنگام، معماری شناسی، دوره چهارم، شماره 21، صص 68-56.

ثقفی اصل، محمد صادق. (1401). تأثیر اقامتگاه بومگردی بر روستاهای شهرستان طالقان، علوم زیست محیطی و دانش جغرافیا، دوره دوم، شماره 1، صص 24-1.

حسام، مهدی؛ مؤمن، نرجس؛ و سالم، مرضیه. (1400). تحلیل فضایی زیر­ساخت­های گردشگری در استان گیلان، گردشگری و توسعه، سال دهم، شماره 26، صص 283-267.

حکیم دوست، سید یاسر؛ رستمی، شاهبختی؛ مرادی، محمود؛ و نظری، عبدالحمید. (1395). تحلیل فضایی پهنه­های خطرپذیر زیستی و فعالیتی سکونتگاه­های روستایی مناطق مرزی، مطالعه موردی: سکونتگاه های روستایی شهرستان هیرمند، فصلنامه علمی پژوهشی اطلاعات جغرافیایی، دوره بیست و پنجم، شماره 99، صص 95-71.

 حیدری سورشجانی، رسول؛ و دهقان جزی، ابوالفضل. (1398). تحلیل فضایی و جانمایی خدمات گردشگری شهری با استفاده از منطق فازی، مطالعة موردی: اقامتگاه­های گردشگری شهر اصفهان، پژوهش­های جغرافیای برنامه­ریزی شهری، دوره هفتم، شماره 4، صص 784-763.

خادم نژاد، علی؛ عزت پناه، بختیار؛ و شمس الدینی، علی. (1399). تحلیل فضایی عوامل موثر بر توزیع خدمات شهری با رویکرد عدالت فضایی، فضای گردشگری، سال دهم، شماره 37، صص 93-83.

ربیعی مندجین، محمدرضا؛ اروجی، حسن؛ و علیزاده، محمد. (1400). تبیین مدل توسعه سیستم اقامتگاه­های بوم گردی در مناطق روستایی، مطالعات مدیریت گردشگری، دوره شانزدهم، شماره 53، صص 392-359.

شاه حسینی، غزاله؛ رمضان­زاده، لسبوئی، مهدی؛ و دربیکی، مزدک. (1398). مروری بر مفاهیم و اصول اکولوژی، کنفرانس ملی اکوتوریسم، فرهنگ و توسعه گردشگری، تهران.

شکویی، حسین؛ و موحد، علی. (1381). شناخت الگوی فضای توریستی شهر اصفهان با استفاده از سیستمGIS، مجله مدرس، دوره ششم، شماره 4، صص 94-71.

شماعی، علی؛ و موسی وند، جعفر. (1390). سطح­بندی شهرستانهای استان اصفهان از لحاظ زیرساخت­های گردشگری با استفاده از مدل TOPSIS و AHP،  مطالعات و پژوهش­های شهری و منطقه­ای، دوره سوم، شماره 10، صص  40-23.

صیادی، سید احسان؛ و مداحی، سید مهدی. (1391). معماری پایدار، تهران، انتشارات لوتوس.

علیجانی، بهلول. 1394. تحلیل فضایی، تحلیل فضایی مخاطرات محیطی، سال دوم، شماره 3، صص 14-1.

عنابستانی، علی­اکبر؛ گیاهی، حسن؛ و جوانشیری، مهدی. (1397). بررسی و تحلیل آثار ایجاد اقامتگاه­های بوم گردی بر توسعة سکونتگاه­های روستایی، نمونه: روستای رادکان شهرستان چناران، برنامه ریزی فضایی، سال هشتم، شماره 2، صص 24-1.

فرجی راد، عبدالرضا؛ و احسانی، افسانه. (1390). بررسی تاثیر اقامتگاه­های محلی (خوشه سار بوم گردی) بر ارتقا سطح زندگی جامعه محلی (با تاکید بر روستای "گرمه" و "شیب دراز" نشریه جغرافیایی سرزمین، دوره هشتم، شماره 30، صص 77-63.

 فرجی سبکبار، حسنعلی. (1391). تحلیل نابرابری­های فضایی سکونتگاه­های روستایی ایران، اقتصاد فضا و توسعه روستایی، سال اول، شماره1، پیاپی1، صص 100-83.

فرهمندزادگان، محمد جواد. (1396). تحلیل فضایی رضایت شهروندان از توزیع خدمات شهری در منطقه 19 کلانشهر تهران، پایان نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه پیام نور تهران.

کاشی، محمد جواد. (1390). تحلیل فضا به مثابة گفتمان کاوی میدانی، مجله مطالعات اجتماعی ایران، دوره پنجم، شماره 2، صص 127-99.

کلانتری، محسن؛ و ملک، مرضیه. (1393). تحلیل فضایی و سطح­بندی جاذبه­های گردشگری و زیرساخت ارتباطی و شبکه راه در مناطق کویری ایران، مطالعه موردی: شهرستان خور و بیابانک، مطالعات جغرافیایی مناطق خشک، سال پنجم، شماره 17، صص70-53.

کمانداری، محسن؛ و مستوفی الممالکی، رضا. (1395). بررسی و تحلیل فضای گردشگری شهری به منظور ارائه مسیرهای ویژه گردشگری، جغرافیا و آمایش شهری و منطقه ای، شماره هیجده، صص 152-135.

کوهستانی، ملیکا؛ نوری، علیرضا؛ و اسماعیلی نیا، روح اله. (1400). بررسی تأثیر اقامتگاه­های بوم گردی بر توسعه گردشگری روستایی، مطالعات هنر و فرهنگ، سال چهارم، شماره 15، صص 56-43.

مشکینی، ابوالفضل؛ بهنام مرشدی، حسن؛ و برغمدی، مجتبی. (1397). تحلیل و سطح­بندی فضایی محورهای گردشگری روزانه استان تهران برمبنای خدمات و تسهیلات گردشگری، مجله برنامه ریزی و آمایش فضا، دوره بیست و دو، شماره 2، صص 132-95.

موسوی، میرنجف؛ مجنونی توتاخانه، علی؛ آفتاب، علی؛ و مفرح بناب، مجتبی. (1394). تحلیل شاخص عدالت فضایی در روستاهای گردشگر­پذیر، مطالعه موردی: استان آذربایجان شرقی، پژوهش­های جغرافیای انسانی، دوره اول، شماره 3، صص 561-552.

وارثی، حمیدرضا؛ رخشانی نصب، حمیدرضا؛ و تقوایی، مسعود. (1388). تحلیل فضایی عوامل مؤثر بر عملکرد آژانس­های مسافرت هوایی در ایران، برنامه ریزی وآمایش فضا، دوره چهاردهم، شماره 4، صص 160-137.

Berry, B-L., & Marble, D-F. (Eds.). (1968). Spatial Analysis: A reader in geography. Prentice- Hall Incorporations, Englewood Cliffs, New Jerse.
Mathews, J-A. (2002). Dragon multinational: A new model for global growth. Oxford University Press on Demand 23.
Pattison, W.D. (1963). The Four Traditions of Geography. Journal of Geography, 36, 166-161.
Wuxiang, Ch. (2023). Developing a Sustainable Business Model of Ecotourism in Ethnic-Minority Regions Guided by the Green Economy Concept, Sustainability, 15(2), 1-25
دوره 7، شماره 24
تابستان 1405
تابستان 1405
صفحه 127-144

  • تاریخ دریافت 14 تیر 1403
  • تاریخ بازنگری 07 مرداد 1403
  • تاریخ پذیرش 13 آبان 1403