پژوهش‌های جغرافیای اقتصادی

پژوهش‌های جغرافیای اقتصادی

مطالعه تطبیقی تاب‌آوری اقتصادی در قبل و بعد از شیوع بیماری کووید 19 در روستاهای گردشگرپذیرشهرستان بندر انزلی

نوع مقاله : مقاله برگرفته از رساله دکتری

نویسندگان
زهرا قناعتی 1
نصرالله مولائی هشجین 2
یوسف زین العابدین عموقین 3
1 دانشجوی دکتری جغرافیا و برنامه‌ریزی روستایی، گروه جغرافیا، دانشکده علوم انسانی ، واحد رشت، دانشگاه آزاد اسلامی، رشت، ایران
2 استاد گروه جغرافیا، دانشکده علوم انسانی، واحد رشت، دانشگاه آزاد اسلامی، رشت، ایران.
3 دانشیار گروه جغرافیا، دانشکده علوم انسانی، واحد رشت، دانشگاه آزاد اسلامی، رشت، ایران
10.30470/jegr.2024.2022174.1141
چکیده
پژوهش حاضر با هدف بررسی تطبیقی تاب‌‌آوری اقتصادی در روستاهای گردشگرپذیر بندر انزلی در قبل و بعد از شیوع بیماری کووید-19 انجام شده است. پژوهش حاضر از نظر هدف کاربردی، از لحاظ ماهیت، کمی و از لحاظ روش‌شناسی توصیفی- تحلیلی می‌‌باشد. تجزیه‌وتحلیل اطلاعات پس از جمع‌‌آوری داده‌‌ها و اطلاعات با استفاده از نرم‌‌افزار‌‌هایSPSS ، GIS و مدل ویکور مورد تجزیه‌وتحلیل قرار گرفته شدند. جامعه آماری در پژوهش حاضر خانوارهای روستاهای گردشگرپذیر شهرستان بندر انزلی می‌‌باشند که به منظور تعیین حجم نمونه از نمونه‌‌گیری تصادفی و با استفاده از فرمول کوکران، تعداد 382 نفر تعیین شدند. نتایج تحقیق نشان داد میزان تاب‌‌آوری اقتصادی روستاییان در برابر بحران کووید-19 در دوره بعد از کرونا، در حد متوسط و یا حد مطلوبیت بوده و با دوره قبل از کرونا تفاوت قابل ملاحظه‌‌ای از لحاظ تاب‌‌آوری دارد؛ سپس بر اساس مدل ویکور، میزان تاب‌‌آوری در بین روستاهای گردشگرپذیر متفاوت بوده، به طوری که به ترتیب روستاییان ساکن در روستاهای سنگاچین، آب‌کنار، بشمن، طالب‌آباد، لیچارکی حسن‌رود، حسن‌رود، کپورچال، جفرود پایین، گلشن، کچلک، سیاه‌وزان و علی‌آباد از سطح تاب‌‌آوری بالاتری برخوردار می‌‌باشند. در نهایت روستاهای با سطح تاب‌‌آوری بالا از اولویت پایینی برای افزایش در تاب‌‌آوری اقتصادی برخوردار هستند و برعکس روستاهایی با سطح تاب‌‌آوری پایین از اولویت بالایی برای افزایش در تاب‌‌آوری در بین جامعه آن‌ها برخوردار هستند.
کلیدواژه‌ها
تاب‌‌آوری اقتصادی
روستاهای گردشگرپذیر
ویروس کووید-19
شهرستان بندر انزلی

عنوان مقاله English

A comparative study of economic resilience before and after the outbreak of the Covid-19 disease in touristic villages of Bandar Anzali County

نویسندگان English

Zahra ghenaati 1
Nasrollah Molaei Hashjin 2
Yosef Zeinolabedin َAmoghain 3
1 PhD student of Geography and Rural Planning, Rasht Branch, Islamic Azad University, Rasht, Iran.
2 Professor, Department of Geography, Rasht Branch, Islamic Azad University, Rasht, Iran
3 Associate Professor, Department of Geography, Rasht Branch, Islamic Azad University, Rasht, Iran
چکیده English

The present study was conducted with the aim of a comparative study of economic resilience in the tourism villages of Bandar Anzali County before and after the outbreak of the COVID-19 disease. In terms of practical purpose, the present research is quantitative in nature and descriptive-analytical in terms of methodology. After data collection, data and information were analyzed using SPSS, GIS, and VIKOR model software. The current research's statistical population includes households in Bandar Anzali County tourism villages; to determine the sample size from random sampling and using Cochran's formula, 382 people were determined. The results of the research showed that the level of economic resilience of the villagers against the COVID-19 crisis in the post-COVID-19 period was at the average level or the level of desirability, and there is a significant difference in terms of resilience compared to the pre-COVID-19 period. Then, based on the VIKOR model, the level of resilience has been different among tourism villages so that the villagers living in the villages (Sangachin, Ab Kenar, Bashman, Taleb Abad, Licharki Hassan Roud, Hassan Roud, Kapurchal, Jefrud-e Pain, Golshan, Kachelak, Siah Wazan, Ali Abad) have a higher level of resilience. Finally, villages with a high level of resilience have a low priority for increasing economic resilience. On the contrary, villages with a low level of resilience have a high priority for increasing resilience among their community.

کلیدواژه‌ها English

Economic Resilience
Tourism Villages
COVID-19
Bandar Anzali County
ابونوری، اسماعیل؛ و لاجوردی، حسن. (1395). برآورد شاخص آسیب‌‌پذیری و تاب‌‌آوری اقتصادی به روش پارامتریکی: بررسی موردی کشورهای عضو اوپک. فصلنامه نظریه‌‌های کاربردی اقتصاد. سال 3. شماره 3. صص 44-25.
بهمنی، اکبر؛ و نازک‌تبار، حسین. (1400). بررسی تاثیر سرمایه‌‌های معیشتی بر بهبود تاب آوری روستاییان در همه گیری کرونا، تبیین نقش میانجی بهزیستی اجتماعی. مدیریت بحران. سال 10. ویژه نامه کرونا. صص 124-115.
دادورخانی، فضیله؛ و قربانی، سحر. (1394). تحلیل عوامل مؤثر بر ارتقای عملکرد و رضـایتمندی کارکنـان مراکـز پـذیرایی گردشـگری، مطالعه موردی: رستوران‌‌های میان راه روستای رودک  (دهستان رودبار قصران، شهرستان شمیرانات). فصلنامه نگرش‌‌های نـو در جغرافیای انسانی. سال هفتم. شمارة 2، صص 105 -87.
دادورخانی، فضیله؛ خسروی مهر، حمیده؛ و طورانی، علی. (1393). سنجش پتانسیل‌‌های گردشگری روستایی با رویکـرد رفـع چالش‌‌های اقتصادی، مطالعة موردی: دهستان قلعه قافه- شهرستان مینودشت. فصلنامه پژوهش‌‌های روستایی. شماره 17. صص 191-212.
دادورخانی، فضیله؛ و موسوی، سمیه سادات. (1401). تحلیل پیامدهای همه‌‌گیری کرونا بر اقتصاد روستایی. پژوهش‌‌های جغرافیای انسانی. دوره 54. شماره 1. صص 391-413.
حیدری، محمد. (1399). کووید-19 در ایران. نشریه بالینی پرستاری و مامایی. دوره 9. شماره 1. صص 573-572.
ربیعی، حسین؛ و تک روستا، مریم. (1400). بررسی و تبیین تأثیرات کرونا بر اقتصاد مناطق روستایی، نمونه موردی: روستای اشکور علیا. آمایش سیاسی فضا. ۳ (۳) :۱۴۸-۱۶۲
صادقلو، طاهره؛ و سجاسی قیداری، حمداله. (1393). بررسی رابطه زیست‌‌پذیری سکونتگاه‌‌های روستایی بر تاب‌‌آوری روستاییان در برابر مخاطرات طبیعی نواحی روستایی دهستان مراوه تپه و پالیزان. مدیریت بحران، دوره 3. شماره 2. صص 37-44 https://sid.ir/paper/518264/fa
صادقلو، طاهره؛ محمودی، حمیده؛ و جعفری، فهمیه. (1396). تحلیل تاب‌‌آوری کسب و کارهای گردشگری در نواحی روستایی مورد: حوزه نفوذ گردشگاهی شهر مشهد. فصلنامه اقتصاد فضا و توسعه روستایی. ویژه‌‌نامه گردشگری روستایی. دوره 6، صص 1-22.
ضیاء نوشین، محمد مهدی. (1399). روستا،کرونا و مهاجران روستایی: http://www.tccim.ir
طاهری‌‌نیا، مسعود؛ و حسنوند، علی. (1399). پیامدهای اقتصادی ناشی از بیماری کووید-19 بر اقتصاد ایران، با تاکید بر اشتغال. فصلنامه مدیریت پرستاری، دوره 9، شماره 3، صص 58-44.
ترابی فارسانی، ندا؛ و بهادری، سیدرضا. (1399). شناسایی راهکارهایی جهت رونق اقامتگاه‌‌ها پس از بحران شیوع کوید 19. فصلنامه مطالعات مدیریت گردشگری، دوره 15، ویژه‌‌نامه کووید-19، صص 91-113.
عزیزی، خدیجه؛ حسین‌پور، مهدی؛ و جمشیدی، محمدجواد. (1401). الگوی احیای کسب‌وکارهای کوچک و متوسط روستایی آسیب دیده در بحران کووید-19 (مورد مطالعه: کسب‌وکارهای روستایی استان کرمانشاه). مطالعات کارآفرینی و توسعه پایدار کشاورزی، دوره 9، شماره 2، صص 59-78.
علیقلی‌‌زاده فیروزجایی، ناصر. (1401). سنجش تاب‌‌آوری کسب‌وکارهای گردشگری در برابر بحران شیوه ویروس کووید-19 مطالعه موردی: سکونتگاه‌‌های ساحلی شهرستان بابلسر. پژوهش‌‌های جغرافیای انسانی، دوره 54، شماره 4، صص 1211-1226.
گنجیان، شیوا؛. مولائی‌‌هشجین، نصرالله؛ و بیگدلی، اتوسا. (1402). تبیین تاب‌‌آوری اقتصادی روستاهای گردشگرپذیر در برابر بیماری کووید-19 (مورد مطالعه: روستاهای شهرستان رشت). نشریه علمی جغرافیا و مخاطرات محیطی، انتشار آنلاین، 13، تیرماه 1402.
مؤسسه پژوهش‌‌های برنامه‌‌ریزی و اقتصاد کشاورزی، (1382). قابل نمایش https://www.agri-peri.ac.ir
Adger, W. N. (2000). Social and ecological resilience: Are they related? Progress in Human Geography, 24(3): 347-364. DOI: 10, 1191/030913200701540465.
Antonovsky, A. (1993). The salutogenic approach to aging. Lecture held in Berkeley, 21 January.
Baumgärtner, S., & Strunz, S. (2014). The economic insurance value of ecosystem resilience. Ecological Economics, 101, 21-32. https://doi.org/10.1016/j.ecolecon.2014.02.012.
Carpenter, S., Walker, B. and Anderies, J. M. Abel, N .(2001). From metaphor to measurement: Resilience of what to what? Ecosystems, 4: 765-781. DOI:10,1007%2Fs10021-001-0045-9.
Christopherson, S., Michie, J., & Tyler, P. (2010). Regional resilience: theoretical and empirical perspectives. Cambridge journal of regions, economy and society, 3(1), 3-10. https://doi.org/10.1093/cjres/rsq004.
Chowdhury, M., Prayag, G., Orchiston, C., & Spector, S. (2018). Postdisaster Social Capital, Adaptive Resilience and Business Performance of Tourism Organizations in Christchurch, New Zealand. Journal of Travel Research, 58 (7), 1209–1226.
Eriksson, M., & Mittelmark, M. B. (2017). The Sense of Coherence in the salutogenic model of health. The Handbook of Salutogenesis, 91-96.
Fan, J., Mo, Y., Cai, Y., Zhao, Y., & Su, D. (2021). Evaluation of community resilience in rural China taking Licheng Subdistrict, Guangzhou as an example. International Journal of Environmental Research and Public Health, 18(11), 15-31.
Jiang, Y., Ritchie, W. B., & Verreynne, M. L. (2019). Building tourism organizational resilience to crises and disasters: A dynamic capabilities view. International Journal of Tourism Research. 21(6), 882-900.
Majidi, A. F., & Zarouni, Z. (2016). The impact of sanctions on the economy of Iran. International Journal of Resistive Economics, 4(1), 84-99.
Faulkner, B. (2001). Towards a framework for tourism disaster management. Tourism Management, 22(2), 135-147.
Giudice, G., Hanson, J., & Kontolemis, Z. (2018). Economic resilience in EMU. Quarterly Report on the Euro Area (QREA), 17(2), 9-15.
ICC and World Travel & Tourism Council. Issue COVID-19. (2020). Restart Guide for the Travel & Tourism Sector. Available online: https://wttc.org/News-Article/ICC-and-World-Travel-andTourism-Council-issue-COVID-19-restart-guide-for-theTravel-and-Tourism-sector.
Lew, A. A. (2013). Scale, change and resilience in community tourism planning. Tourism Geographies, 16 (1), 14–22.
Kimhi, S. (2016). Levels of resilience: Associations among individual community and national resilience. Journal of Health Psychology, 21(2), 164-170.
Lebel, L., Anderies, J. M., Campbell, B., Folke, C., Hatfield-Dodds, S., Hughes, T. P., & Wilson, J.  (2006). Governance and the capacity to manage resilience in regional social-ecological systems. Ecology and Society, 11(1): 19. DOI: http://www.ecologyandsociety.org/vol11/iss1/art19.
Chen, T. L., & Cheng, H. W. (2020). Applying traditional knowledge to resilience in coastal rural villages. International Journal of Disaster Risk Reduction, 47, 101564.
Ritchie, B. (2004). Chaos, crises and disasters: A strategic approach to crisis management in the tourism industry. Tourism Management, 25(6), 669–683.
Lusk, J., & Anderson, J.D. (2020). Economic impacts of COVID-19 on food and agricultural markets & consumer behavior during the pandemic. CAST Comment.
Morkūnas, M., Volkov, A., & Pazienza, P. (2018). How resistant is the agricultural sector? Economic resilience exploited. Economics & Sociology, 11(3), 321-332. doi:10.14254/2071-789X.2018/11- 3/19.
Mäler, K. G.  (2008). Sustainable development and resilience in ecosystems. Environmental and Resource Economics, 39: 17-24. https://doi.org/10.1007/s10640-007- 9175-7.
Ngo, C. N.  (2022). Foundations of Rural Resiliency: America during the COVID-19 Pandemic. Journal of Rural Studies Volume 96, December 2022, Pages 305-315.
Schouten, M. A., Van Der Heide, M. M., & Heijman, W. J. (2009). Resilience Of Social-Ecological Systems In European Rural Areas: Theory And Prospects (No. 697-2016-47762, pp. 117-131).
Tanner, S. P. (2021). We’re going to be the last ones standing a qualitative insight into the organizational resilience of small and micro tourism enterprises facing COVID-19. PhD Thesis: University of Canterbury
UNWTO (June 30, 2020). How Are Countries Supporting Tourism Recovery? https://webunwto.s3.eu-west-1.amazonaws.com/s3fs-public/2020-06/BFN_V4.pdf.
World Bank,(2005), Rural Reform, Nonfarm Development, and Rural Modernization In China; Dong Fureng.
Wang, Q, Yu, C. (2020). Letter to editor: Role of masks/respirator protection against 2019-novel coronavirus (COVID-19). Infection Control & Hospital Epidemiology. 41(6). 1-7.
Zenker, S., & Kock, F. (2020). The coronavirus pandemic. A critical discussion of a tourism research agenda. Tourism Management, 81, 104164.
Zhou, W., Guo, S., Deng, X., & Xu, D. (2021). Livelihood resilience and strategies of rural residents of earthquake-threatened areas in Sichuan Province, China. Natural Hazards, 106(4), 255-275.
پژوهش‌های جغرافیای اقتصادی
دوره 5، شماره 17
پاییز 1403
پاییز 1403
صفحه 64-84

  • تاریخ دریافت 15 بهمن 1402
  • تاریخ بازنگری 24 اسفند 1402
  • تاریخ پذیرش 13 آبان 1403