تحلیل عوامل موثربر توسعه ی رقابت پذیری در گردشگری مذهبی شهر زنجان

عباسی, محمدجواد; عباسی, قمر

تحلیل عوامل موثربر توسعه ی رقابت پذیری در گردشگری مذهبی شهر زنجان

نوع مقاله : علمی-پژوهشی

نویسندگان

محمدجواد عباسی ¹

قمر عباسی ²

¹ دکتری، گروه جغرافیای انسانی و آمایش، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران.

² دکتری، گروه برنامه‌‌ریزی شهری، واحد جهاد دانشگاهی، تهران، ایران.

چکیده

هدف پژوهش حاضر؛ تحلیل عوامل مؤثر بر توسعه رقابت‌پذیری گردشگری مذهبی و آزمون آن در محدودۀ مورد مطالعه (با تاکید برمراسم آیینی شهر زنجان) است. تحقیق حاضر با هدف ایجاد درک و دانشی کاربردی برای سیاست‌‌گذاران گردشگری در زمینۀ شناسایی شاخص‌‌های مؤثر بر رقابت‌پذیری گردشگری مذهبی برمبنای شاخص‌های رقابت‌پذیری سفر و گردشگری؛ گزارش مجمع جهانی اقتصاد (2015) است، پژوهش حاضر، از نظر هدف کاربردی است و از منظر روش جمع‌آوری داده‌‌ها، توصیفی از نوع پیمایشی است. در پژوهش حاضر، ابتدا از طریق مطالعۀ ادبیات نظری و نظرسنجی خبرگان به ارزیابی شاخص‌ها و گویه‌های رقابت‌پذیری گردشگری پرداخته شده است. به‌‌منظور تعیین شاخص‌‌های اصلی و نهایی رقابت‌پذیری گردشگری در محدودۀ مورد مطالعه با نظرسنجی از 15 نفر از متخصصان علمی و اجرایی حوزۀ گردشگری شهر زنجان استفاده شد. سپس با استفاده از تکنیک دیمتل روابط درونی این شاخص‌‌ها از منظر تأثیرگذاری و تأثیرپذیری عامل‌ها و همچنین روابط علّی و معلولی آنها مشخص شد. درنهایت با ارائه مدل به‌‌‌دست آمده از روابط درونی بین متغیرها با استفاده از تکنیک دیمتل؛ آزمون این مدل مفروض اولیه در محدودۀ مورد مطالعه با مدلسازی معادلات ساختاری به روش حداقل مربعات جزئی در نرم‌‌افزار PLS انجام شد. نتایج بررسی برازش مدل‌‌های اندازه‌گیری، مدل ساختاری و مدل کلی در سطح اطمینان 95% نشان داد که مدل به‌‌صورت کلی معنادار و تمامی مسیرهای اصلی پژوهش پذیرفته شدند و مدل دارای برازش و قدرت تبیین‌‌کنندگی مناسب است. معیار شرایط و چارچوب قانونی در محدودۀ مورد مطالعه به میزان اهمیت 86/0، 83/0 و 73/0 به ترتیب بر معیارهای بهبود زیرساخت، آمادگی محیطی و منابع فرهنگی- طبیعی و در کل بر بهبود رقابت‌پذیری مراسم آیینی شهر زنجان تأثیر دارند و از میان گویه‌های فرعی این متغیر‌های مکنون مؤثر در بهبود رقابت‌پذیری؛ متغیر فرعی بازاریابی، برند‌سازی و بهبود تصویر مقصد گردشگری مذهبی در سطح بین‌المللی با میزان تأثیر 98/0، همچنین؛ متغیرهای فرعی برنامه‌ریزی مشارکتی جامع و یکپارچۀ نهادهای ذی‌‌مدخل گردشگری مذهبی و تمایز ناملموس، تجربه‌های تعاملی معنادار نوآور و آینده‌‌گرا با میزان تأثیر 86/0 بیشترین میزان تأثیر را داشته‌‌اند.

کلیدواژه‌ها

رقابت‌پذیری گردشگری

گردشگری شهری

مراسم آیینی

شهر زنجان

عنوان مقاله English

Analysis of factors affecting the development of competitiveness in the religious tourism of Zanjan city

نویسندگان English

Mohammadjavad Abbasi ¹

Ghamar Abbasi ²

¹ Ph.D., Human Geography Department, Shahid Beheshti University, Tehran, Iran.

² Phd in Department of Geography and Urban Planning. Academic Jihad Unit of Tehran.Iran

چکیده English

The aim of the current research is analysis of factors affecting the development of competitiveness in religious tourism. Case study: Ritual ceremony in Zanjan city). The current research aims to create practical understanding and knowledge for tourism policy makers in the field of identifying indicators that affect the competitiveness of religious tourism based on the competitiveness indicators of travel and tourism; The report of the World Economic Forum (2015) is applied research in terms of its purpose and a descriptive survey from the point of view of the data collection method. In the present research, firstly, through the study of theoretical literature and experts' survey, the evaluation of tourism competitiveness indicators and items has been done. In order to determine the main and final indicators of tourism competitiveness in the studied area, was used survey of 15 scientific and executive experts in the field of tourism in Zanjan city. Then, by using the Dimetal technique, the internal relationships of these indicators were determined from the point of view of the influence and effectiveness of the factors, as well as their cause and effect relationships. Finally, by presenting the model obtained from the internal relationships between the variables using the Dimetal technique; The test of this initial assumption model in the studied area was done by modeling the structural equations using the partial least squares method in PLS software. The results of examining the fit of the measurement models, structural model and general model at the 95% confidence level showed that the model is generally meaningful and all the main paths of the research were accepted and the model has appropriate fit and explanatory power. The criterion of conditions and legal framework in the studied area have an importance of 0.86, 0.83 and 0.73, respectively, on the criteria of infrastructure improvement, environmental preparation and cultural-natural resources and in general on improving the competitiveness of ritual ceremonies in Zanjan city. Among the sub-items of these variables that are effective in improving competitiveness; The sub-variable of marketing, branding and improving the image of the religious tourism destination at the international level with an impact of 0.98, also; The sub-variables of comprehensive and integrated participatory planning of the institutions involved in religious tourism and intangible differentiation, interactive, meaningful, innovative and future-oriented experiences have had the highest impact with an impact of 0.86.

کلیدواژه‌ها English

Competitiveness of tourism

Urban tourism

Ritual ceremony

Zanjan city

آقاجانی، معصومه، فراهانی‌فرد، سعید، (1394)، گردشگری مذهبی و عوامل مؤثر بر آن (مطالعۀ موردی ایران)، مجلۀ سیاست‌های راهبردی و کلان، 3 (9)، 66-43.

احمدی شاپورآبادی، محمدعلی، سبزآبادی، احمد، (1390)، تحلیلی بر ظرفیت‌‌های توسعۀ گردشگری مذهبی فرهنگی کلانشهر قم، فصلنامۀ مطالعات ملی، دورۀ دوازدهم، شمارۀ 2 (46)، 83-112.

ادارۀ کل میراث فرهنگی، صنایع‌‌دستی و گردشگری استان زنجان (1401).

افراخته، حسن، جلالیان، حمید، آرامی، ابراهیم، (1398)، عوامل مؤثر در رقابت‌پذیری گردشگری (مطالعۀ موردی: شهرستان سرعین)، مطالعات برنامه‌‌ریزی سکونتگاه‌‌های انسانی، 14 (2)، 457-472.

باقری، مسلم، شجاعی، پیام، کیانی، مهرداد، (1395)، ارائه مدل تفسیری ساختاری شاخص‌‌های رقابت‌‌پذیری سفر و گردشگری مطالعۀ موردی: استان فارس)، فصلنامۀ برنامه‌ریزی و توسعۀ گردشگری،پاییز 1395، 5 (18)، 137-157.

داوری، علی، رضازاده، آرش، (1392)، مدلسازی معادلات ساختاری با نرم‌‌افزار Pls Smart، انتشارات جهاد دانشگاهی، تهران.

رئیسی، سجاد، (1394)، شناسایی عوامل بحرانی مؤثر بر توسعۀ گردشگری مذهبی با تأکید بر قابلیت گردشگری استان فارس، پایان‌‌نامۀ کارشناسی ارشد دانشگاه علم و هنر تهران به راهنمایی میثم شفیعی رودپشتی.

شریف‌زادگان، محمدحسین، ندایی طوسی، سحر، (1395)، سنجش مناسبت به کارگیری مولفه های موفقیت رقابت‌پذیری توسعۀ منطقه‌ای در ایران، پژوهش‌های جغرافیای انسانی (پژوهش‌های جغرافیایی)، 48 (1)، 105-123.

شریف‌‌زادگان، محمدحسین، ندایی‌‌طوسی، سحر، (1393)، تدوین چارچوب توسعۀ اجتماعی- فضایی بهینه برای دست‌یابی به رقابت‌پذیری در سطح منطقۀ کلان‌شهری تهران، فصلنامۀ علوم محیطی، 12 (3)، 35-54.

فخرحسینی، سیدفخرالدین، عیسی‌‌زاده روشن، یوسف، (1398)، ارزیابی عوامل مؤثر در بهبود رقابت‌‌پذیری در صنعت گردشگری ایران با استفاده از رویکرد MCDM هیبریدی، برنامه‌‌ریزی و توسعۀ گردشگری، 8 (31)، 219-232.

موسوی، میرنجف، عبدااله‌‌زاده، مهدی، (1392)، برنامه‌‌ریزی استراتژیک گردشگری (مفاهیم، اصول و مدل‌‌ها)، تهران: آراد کتاب، شمارۀ شابک: 9786001861390.

موسوی، میرنجف، سلطانی، ناصر، (1393)، تحلیلی بر نقش گردشگری مذهبی در توسعۀ شهری (مطالعۀ موردی: امامزاده جعفر یزد، مجلۀ پژوهش و برنامه‌‌ریزی شهری، سال پنجم، شمارۀ هجدهم، 94-77.

Andrades, L. and Dimanche, F. (2017). Destination competitiveness and tourism developmentin Russia: Issues and challenges, Tourism Management, 62, 360-376.

Bajmócy, Z. and Lengyel, I. (Eds). (2009). Regional competitiveness, innovation and environment. JATEPress.

Balan, D. Balaure, V. and Veghes, C. (2009). Travel and tourism competitiveness of theworld’s top tourism destination: An exploratory assessment, AnnalesUniversitatis Apulensis Series Oeconomica, 11(2): 979-987.

Bristow, G. (2005). Everyone’s a ‘winner’: problematising the discourse of regional competitiveness. Journal of economic geography, 5 (3), 285-304.

Camagni, R. and Capello, R. (2013). Regional Competitiveness andTerritorial Capital: A Conceptual Approach and Empirical Evidencefrom the European Union, Regional Studies, 47 (9), 1383-1402.

Campón-Cerro, A.M. Hernández-Mogollón, J.M., and Alves, H. (2017). Sustainable improvement of competitiveness in rural tourism destinations: The quest for tourist loyalty in Spain. Journal of Destination Marketing & Management, 6(3), 252-266.

Crouch, G. I. (2007). Measuring tourism competitiveness: Research, theory and the WEFindex, In Australian and New Zealand Marketing Academy Conference(ANZMAC), Dunedin, New Zealand: University of Otago.

Crouch, G.I. and Ritchie, J.B. (1999). Tourism, competitiveness, and societal prosperity. Journal of business research, 44 (3), 137-152.

Department for International Trade Official Website(2022).

Florida, R. (2003). Cities and the creative class, City and community, 2 (1), 3-19.

Glaeser, E.L. Kolko, J. and Saiz, A. (2001). Consumer city, Journal of economic geography, 1 (1), 27-50.

Goffi, G. (2014). A Model of Tourism Destination Competitiveness: The Case of the Italian Destinations of Excellence (Un Modelo De DestinoTurísticoCompetitivo: El Caso De

Los DestinosItalianos De Excelencia). Anuario turismo y sociedad, 14, 121-147.

Henseler, J. Ringle, C.M. and Sinkovics, R.R. (2009). The use of partial least squares path modeling in international marketing. In New challenges to international marketing. Emerald Group Publishing Limited.‏ Advances in International Marketing, 20, 319-277.

Lengyel, I. (2009). Bottom-up regional economic development: competition, competitiveness and clusters. Regional Competitiveness, Innovation and Environment, 13-38.

Liu, C.H. Tzeng, G.H. and Lee, M.H. (2012). Improving tourismpolicy implementation-The use of hybrid MCDM models, TourismManagement, 33 (2), 413-426.

McGahan, A.M. and Silverman, B.S. (2006). Profiting from technological innovation by others: The effect of competitor patenting on firm value, Research Policy, 35 (8), 1222-1242.

Meyer, G. (2004). New Research Network for Islamic Tourism New Research Network for Islamic Tourism, Islamic Tourism, (11).

Mika, M. (2012). Competitiveness of tourist destinations as a research problem in the geography of tourism–analytical assumptions behind the research model. PraceGeograficzne, 130, 91-105.

Miloradov, K.A. Romanishina, T.S. Kovalenko, A.A. Bondarenko, N.G. and Andrianova J.V.(2018). An Efficient Strategy for the Development of Tourism at Regional Level European.Research Studies Journal 4: 208-221.

Peng, K.H. and Tzeng, G.H. (2012). Strategies for promoting tourism competitiveness using a hybrid MCDMmodel, In Intelligent decision technologies, Springer, Berlin, Heidelberg.‏107- 115.

Porter, J. (2009). Evaluating regional competitiveness policies: insights from the new economic geography. Regional Studies, 43(9), 1225-1236.

Porter, M.E. (1998). Clusters and the new economics of competition, Boston: Harvard Business Review, 76 (6), 77-90.

Porter, M.E. (1990). The competitive advantage of nations. Harvard business review, 68(2), 73-93.

Porter, M.E (2008). On Competition, Harvard Business SchoolPress, Boston.

Porter, M.E (2008). The five competitive forces, In M. E. Porter,on competition updated and expanded edition. Vol.(11), 37-73,United State of America: Harvard Business School Publishing Corporation, Boston.

Ritchie, J.B., and Crouch, G.I. (2003). The competitive destination: A sustainable tourism perspective. Cabi.

Sáez, L. and Periáñez, I. (2015). Benchmarkingurban competitiveness in Europe toattractinvestment, Cities, 48: 76-85.

Travel & Tourism Development Index 2021: Rebuilding for a Sustainable and Resilient Future.

Vila, T.D. Darcy, S. and González, E.A. (2015). Competing for the disability tourism market–a comparative exploration of the factors of accessible tourism competitiveness in

Spain and Australia, Tourism Management, 47, 261-272.

World Economic Forum. (2015), The Travel and Tourism Competitiveness Report.