پژوهش‌های جغرافیای اقتصادی

پژوهش‌های جغرافیای اقتصادی

تحلیل وضعیت خط آسمان شهری با استفاده از محاسبه شاخص SVF(مطالعه موردی: شهرک ولیعصر و رشدیه تبریز)

نوع مقاله : مقاله برگرفته از پایان نامه

نویسندگان
1 دانشیار گروه جغرافیا و برنامه ریزی شهری، دانشکده برنامه ریزی و علوم محیطی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران.
2 دانشیار گروه GIS& RS، دانشکده برنامه‌‏ریزی و علوم محیطی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران
3 کارشناسی ارشد سنجش از دور و GIS گرایش مطالعات شهری و روستایی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران
چکیده
ارزش های سیمای شهری فضای خیابان متفاوت از ارزش‌‏های دیگر عناصر کالبدی شهر است. فضای خیابان با داشتن محتوای خطی و عملکرد عبوری برای معرفی سیمای خود شرایطی خاص دارد؛ به عبارت دیگر بخش اصلی فضای خیابان تنها از زاویه، قابل‌رؤیت است و از آنجا که ناظر در شرایط تحرک (دینامیک) قرار دارد و عناصر کالبدی جداره مرتب با خط آسمان تلفیق می شوند، متوالیاً ارزش‏های متنوعی در معرض دید قرار می گیرد؛ اما در تقاطع‏‌ها، مکث ناظر و شرایط فضایی متفاوت سبب می‌شود محتوای ارزش‌های سیمای شهری دگرگون شود. با توجه به مراتب فوق عناصر اصلی کالبد خیابان را خط آسمان و جداره تشکیل می‌دهد که در این میان خط آسمان دارای اهمیت بیش‏تری است. منظور از خط آسمان مرز جدایی بالای جداره و آسمان از نقطه نظر ناظر است. هدف از این پژوهش ارزیابی و سنجش کمی خط آسمان بـااستفاده از شـاخص SVF و بـه کمـک نرمافزارگوگل اسکچاپ پرواست. این ارزیابی و سنجش کمی میتواند برنامه‏ریزان و طراحان شهری را در سیاستهای طرحهای توسعه و شکل هندسی و موفولوژی شهری هدایت کند. بدین منظور داده‏های لازم برای محدوده‏ی مطالعاتی جمع‏آوری و فرایند عملیاتی تحقیق در چهار گام: آماده‏سازی داده‏ها، شبیه‌‏سازی سه بعدی در محیط گوگل اسکچاپ پرو وایجاد مقطع طولی عرض های خیابان های منتخب منطقه، تعیین نقاط ناظر و در نهایت محاسبه شاخص دسترسی به آسمان و گزارش گیری انجام شد. نتایج تحقیق نشان می­‌دهد شهرک رشدیه با میانگین شاخص خط آسمان 32/43 درصد از خط آسمانی منظم­‌تر نسبت به شهرک ولیعصر با میانگین شاخص برابر با 55/40 درصد برخوردار است. لذا تحلیل نتایج به‌دست‌آمده و آزمون فرضیه تحقیق نشان می‌دهد تفاوت‏‌های چشم‏گیری بین شهرک ولی‏عصر به‌عنوان یک منطقه قدیمی و نسبتاً برنامه‌ریزی‌شده با شهرک رشد یه بعنوان یک منطقه جدید الأحداث و کاملاً برنامه‌ریزی‌شده وجود دارد
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

Analysis of urban skyline status using SVF index calculation,, (the case study: Valiasr and Rushdieh towns in Tabriz)

نویسندگان English

Akbar Asghari Zamani 1
Khalil Valizadeh Kamran 2
Robab Rahmani 3
1 Associate Professor, Department of Geography and Urban Planning, Faculty of Planning and Environmental Sciences, University of Tabriz, Tabriz, Iran.
2 Associate Professor, GIS & RS Department, Faculty of Planning and Environmental Sciences, University of Tabriz, Tabriz, Iran
3 Master of Remote Sensing and GIS in Urban and Rural Studies, University of Tabriz,, Tabriz, Iran
چکیده English

The values of urban appearance street space are different from the values of other physical elements of the city. The street space has linear content and transit function to introduce its appearance in special circumstances. In other words, the main part of the street space is only visible from an angle. Is in a state of motion that is, a dynamic, and the physical elements of the wall are regularly combined with the skyline, various sequences are. But at the intersections, the pause of the observer and the different spatial conditions cause the content of the values of the urban landscape to change. According to the above, the main elements of the body of the street are the skyline and the wall, among which the skyline is more important. The boundary skyline means the separation of the upper wall and the sky from the observer's point of view.The purpose of this study is to evaluate and quantify the skyline using the SVF index and with the help of google sketch up pro software. This quantitative assessment can guide urban planning and designer in the policies of urban geometric and development plans. For this purpose, the necessary data for the study area are collected and the operational process of research in Four steps: Create longitudinal cross-sections of selected streets in the area, 3D simulation in google sketch up the environment, determine observer points, and finally the sky access index was calculated and reporting was done. The results of the research show that Roshdieh town with an average skyline index of 43/32 has a regular skyline and Valiasr town with an average index of 40/55 has an irregular skyline. Therefore, the analysis of the obtained results and the test of the research hypothesis show that in the studied areas, there are significant differences between Valiasr town as an old and relatively planned area with Roshdieh town as a new and constructed and fully planned area.

کلیدواژه‌ها English

Urban skyline
SVF index
Urban planning
SVF
Tabriz
 آشنا، لاله (1388)، تحلیلی از انتظام بصری درسیمای شهرها برای برنامه‏ریزی فضاهای شهری مطلوب؛ مطالعه ‏ی موردی: شهر تبریز. رساله دکتری، گروه برنامه‌ریزی شهری، دانشکده‏ی برنامه‏ریزی و علوم محیطی، دانشگاه تبریز.
 پور جعفر، محمدرضا و صادقی، علیرضا (1387)، اصول حاکم بر طراحی هدفمند محورهای  دید شاخص شهری، نشریه ‏ی هویت شهر، سال دوم، شماره‏ی 3.
ذبیحی، حسین؛ علیجانی، بهلول؛ جهان‏شاهلو، لعلا ؛ و ظریفیان مهر، عبدالحسین (1397)، مروری بر تعاریف و روش‌های محاسبه‏ ی شاخص ضریب دید به آسمان. نشریه معماری و شهرسازی آرمان‏شهر، شماره‏ی 31.
ذکاوت، کامران (1385). چارچوب استراتژیک مدیریت بصری شهر. مرکز پژوهش‏ های طراحی شهری، مهندسین مشاور پارهاس و همکاران.
 رفیعیان، مجتبی، رضایی راد؛ هادی و خاتمی، الهام السادات (1391)، ارزیابی اثرات برج‏سازی برمیزان آلودگی هوا به کمک سنجش شاخص SVFبا استفاده از Envi-met؛ نمونه‏ی موردی:  محله‏ی نارمک تهران.
چنگیزی، بهزاد، حسین پوریان، سمانه و پور حسن، لیدا (1395)، خط آسمان مهم‏ترین عنصر سیمای شهری. سومین کنفرانس ملّی توسعه علوم مهندسی، موسسه آموزش عالی آیندگان، تنکابن، ایران.
کریمی مشاور، مهرداد؛ سجادزاده، حسن؛ و وحدت، سلمان (1394)، سنجش اولویت‏های خوانش منظر فضاهای شهری ازدیدگاه شهروندان )نمونه‏ی موردی : میدان‏های شهری همدان(. نشریه‏ی باغ نظر، شماره37‏ی، سال دوازدهم، صفحات 14-3.
کریمی مشاور، مهرداد، سجادزاده؛ حسن و وحدت، سلمان (1394)، تبیین ابعاد موثر برمنظرخیابان درجهت ارتقای خوانش منظر فضاهای شهری؛ مطالعه‏ ی موردی: خیابان‏های بافت مرکزی شهر همدان. فصلنامه‏ی مطالعات شهری، شماره‏ی 15، صفحات 37- 17.
کریمی مشاور، مهرداد؛ و  حسینی علمداری، آرش (1393). بررسی تطبیقی نمونه‏هایی از بافت شهری سنندج با استفاده از آنالیزهای ایزوو یست و تحلیل گراف دید. فصلنامه‏ی علمی پژوهشی مطالعات شهری، شماره‏ی سیزدهم.
کریمی مشاور، مهرداد (1393)، شیوه‏ها، فنون و ابزار تحلیل بصری در شهر. نشریه‏ی باغ منظر، شماره‏ی29، سال یازدهم، صفحات 8 تا 2.
کریمی مشاور، مهرداد؛ منصوری، سیدامیر؛ و ادیبی، علی‏اصغر (1389)، رابطه‏ ی چگونگی قرارگیری ساختمان‌های بلندمرتبه و منظرشهری. نشریه‏ی باغ نظر، شماره ‏ی 13،سال هفتم، صفحات 99- 89.
مرادی، فاطمه و کریمی فرد، لیلا(1395)، بررسی تأثیرات خط آسمان بر منظر شهری از زاویه دید عابر پیاده ؛ نمونه موردی : میدان بهارستان. چهارمین کنگره‏ی بین المللی عمران، معماری و توسعه‏ی شهری،تهران.
منتظری، زهرا؛ مبهوت، محمدرضا؛ و امیری، مهدی (1393). تحلیلی بر چگونگی روند خط آسمان و تأثیر آن بر سیمای شهری(نمونه موردی: حرم رضوی). نهمین سمپوزیوم پیشرفت‏های علوم و تکنولوژی، صفحات 5 تا 3.
محمودی، سید امیر سعید (1385). منظر شهری مروری بر چند نظریه. مجله آبادی، سال شانزدهم، شماره‏ی 53.
وحدت، سلمان؛ و رضایی‏راد، هادی (1396). ارتقای ارزش‏ های بصری در کریدورهای دید شهری(نمونه‏ی موردی : میدان انقلاب زنجان). مجله ‏ی آمایش جغرافیایی فضا، سال هفتم.
Bernard, J., Bocher, E., Petit, G. and Palominos, S. (2018). Sky View Factor Calculation in Urban Context: Computational Performance and Accuracy Analysis of Two Open and Free GIS Tools, journal climate.
Middel, A., Lukasczyk, J., Maciejewski, R., Demuzere, M. and Roth, M. (2018). Sky View Factor footprints for urban climate modeling, Journal Urban Climate, 25, 120–134.
Gál, T. and Unger, J. A new software tool for SVF calculations using building and tree-crown databases and its possible applications in urban climate studies, Department of Climatology and Landscape Ecology, University of Szeged.
Gibson, J. J. (1979). The Ecological Approach to Visual Perception, Lawrence Eribaum, Hillsdale, NJ.
Karaga, K. (2014-2015). URBAN SKYLINE PLANNING STRATEGY ANALYSIS/CASE STUDY: LONDON.
ESRI (2000-2004). Using ArcGIS® 3D Analyst.
Pullar, D. V. and Tidey, M. E. (2001). Coupling 3D visualization to qualitative assessment of built environment designs, Landscape and Urban Planning, 55, pp. 29-40.
دوره 2، شماره 4
تابستان 1400
تابستان 1400
صفحه 75-92

  • تاریخ دریافت 07 اردیبهشت 1400
  • تاریخ بازنگری 15 شهریور 1400
  • تاریخ پذیرش 15 شهریور 1400