پژوهش‌های جغرافیای اقتصادی

پژوهش‌های جغرافیای اقتصادی

بازشناسی و اولویت بندی ارزش های میراث فرهنگی در نقش آفرینی توسعه پایدار روستایی بر اساس مدل ارسته ( مورد مطالعه: میراث فرهنگی اورامان)

نوع مقاله : علمی-پژوهشی

نویسندگان
1 استاد تمام گروه جغرافیا و برنامه‌ریزی روستایی، دانشکده‏ ی جغرافیا، دانشگاه تهران، تهران، ایران .
2 دکترای برنامه‌ریزی و سیاست‌گذاری توسعه روستایی، دانشکده ‏ی جغرافیا، دانشگاه تهران، تهران، ایران.
3 کارشناس‏ی ارشد جغرافیا و برنامه‌ریزی آمایش سرزمین، دانشکده ‏ی جغرافیا، دانشگاه تهران، تهران، ایران.
چکیده
یکی از کلیدی‌ترین موضوعات در مباحث مربوط به میراث فرهنگی موضوع ارزش است؛ چراکه تمام آنچه ما در رابطه با میراث فرهنگی انجام می‌دهیم اعم از شناسایی، حفاظت و معرفی همه به خاطر ارزش‌هایی است که در میراث ‌فرهنگی مستتر است. همچنین مخرنی غیرقابل جایگزین دانش و یک منبع ارزشمند برای رشد اقتصادی، اشتغال و ارتقای انطباق اجتماعی است که می‌تواند نقش تعیین‌کننده‌ای در توسعه‏‌ی پایدار داشته باشد. بااهمیت این موضوع، پژوهش حاضر باهدف بازشناسی و اولویت‌بندی ارزش‌های میراث فرهنگی در توسعه‌ی پایدار منطقه‏‌ی اورامان تدوین گردیده است. تحقیق حاضر ازنظر هدف کاربردی، ازنظر روش تحقیق آمیخته، ازنظر ماهیت توصیفی- تحلیلی و ازنظر ابزار مبتنی بر مشاهده، مصاحبه و پرسشنامه می‌باشد. جامعه آماری تحقیق حاضر را متخصصین و کارشناسان حوزه میراث فرهنگی و گردشگری منطقه اورامان، فرمانداری‌های و بخشداری‌های منطقه اورامان و مدیران محلی (دهیاران و شوراهای اسلامی) تشکیل می‌دهند. در بخش اول این پژوهش جهت بازشناسی ارزش‌های میراث فرهنگی منطقه اورامان، مطالعه اسنادی و مصاحبه با جامعه کارشناسان- متخصصان صورت گرفته است. در بخش دوم به‌منظور اولویت‌بندی ارزش‌های میراث فرهنگی منطقه در تحقق توسعه پایدار، ظرفیت‌های شناسایی‌شده در قالب 11 ارزش در پرسشنامه‌ای تحت عنوان میزان اهمیت هر یک از ارزش‌ها در تحقق توسعه پایدار به تفکیک سه بعد اقتصادی، اجتماعی- فرهنگی و زیست‌محیطی طراحی و توسط جامعه کارشناسان، نخبگان محلی و مدیران روستایی (146 نفر) مورد ارزیابی قرارگرفته است. درنهایت بر اساس تکنیک آنتروپی وزن دهی شاخص‌ها و بر اساس تکنیک ارسته رتبه‌بندی ارزش‌ها صورت می‌گیرد. نتایج پژوهش بیانگر 46 ظرفیت در قالب 11 ارزش در منطقه می‌باشد که از میان این ارزش‌ها به ترتیب ارزش‌های معنوی با 5/358 نمره در رتبه اول، تاریخی با ۳۶۷.۵ نمره رتبه دوم، معماری با 5/444 نمره رتبه‏ی سوم، تفریحی با ۴۹۷ نمره رتبه‌‏ی چهارم، اجتماعی با 5/520 نمره رتبه‏ی پنجم، محیط‌زیست با نمره ۶۳۱ نمره رتبه‏ی ششم، آموزشی با 5/557 نمره رتبه‏‌ی هفتم، تنوع زیستی با ۶۳۱ نمره رتبه‌ی هشتم، بصری با 5/672 نمره رتبه‌ی نهم، هنری با ۶۷۵ نمره رتبه‏‌ی دهم و ارزش علمی با ۸۳۳ نمره در رتبه‌‏ی یازدهم به ترتیب دارای بالاترین و پایین‌ترین اهمیت در نقش‌آفرینی میراث فرهنگی بوده‌اند
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

Recognizing and Prioritizing the Cultural Heritage Values in Role of Sustainable Rural Development Based on Oreste Model (TheCase Study: Oraman Cultural Heritage)

نویسندگان English

Mohammad reza Rezvani 1
Mohammad Mahmoudi 2
Peyman Qudsi 3
1 Professor of the Department of Geography and Rural Planning, Faculty of Geography, University of Tehran, Tehran, Iran.
2 PhD in Rural Development Planning and Policy, Faculty of Geography, University of Tehran, Tehran, Iran.
3 Master of Geography and land use planning , Faculty of Geography, University of Tehran, Tehran, Iran.
چکیده English

One of the key in the cultural heritage is value,because all that we do in terms of cultural,heritage,including,identification,protection‌ and introduction;all due to the values that are inherent in cultural heritage. Considering the importance of this issue, research has been designed with the aim of recognizing and prioritizing the cultural heritage values in the sustainable development of the Uraman region.research is objective, applied, in terms of research method, mixed, in terms of nature, descriptive-analytical and tool-based,based on observation,interview and questionnaire.The statistical population is experts and experts in the field of cultural heritage and tourism in the region of Uraman,governorates and districts of the Uraman region and local administrators.In the first part of this research,a study was conducted to identify the cultural heritage values of Hooraman region,and documentary and interviews with experts and experts from the community.In the second part,in order to prioritize the cultural heritage values of the region in realizing sustainable development,identified capacities in the form of 11 values in a questionnaire entitled the importance of each of the values in realizing sustainable development, divided into three dimensions:economic,socio-cultural and biological The environment is designed and evaluated by community of experts,local elites and rural managers(146 people).Finally,based on the entropy technique, the weighting of the indices is based on the ranking of the values.The results of the research indicate 46 capacity in the form of 11 values in the region. Among these values, respectively, spiritual values with 358.5 points in the first rank, historical with 367.5 points in the second rank, architecture with 444.5 points in the third rank, entertainment with 497 points in the fourth rank, social with 520.5 points in the rank of Fifth, environment with 631 points, sixth place, education with 557.5 points, seventh place, biodiversity with 631 points, eighth place, visual with 672.5 points, ninth place, art with 675 points, tenth place and scientific value with 833 points. Eleventh place had the highest and lowest importance in cultural heritage mapping, respectively.

کلیدواژه‌ها English

Recognition
Cultural Heritage
Sustainable Development
Oraman
Oreste
سازمان جهانی جهانگردی. (1381)، برنامه‌ریزی ملی و منطقه‏ای جهانگردی. تهران، دفتر پژوهش‏های فرهنگی.
اردلان، حمیدرضا، احمدی، مهدی (1392)، موسیقی اورامان، فصلنامه‏ی هنرهای نمایشی و موسیقی، شماره‏ی 7، صص 114-91.
ایمانیان، جاوید؛ جعفر میرکتولی و عالیه ملک شاهکویی (۱۳۹۳)، بازشناسی ارزش‏های میراث تاریخی در بافت قدیم گرگان و کاربرد آن در توسعه شهری، همایش ملی مهندسی عمران، معماری و مدیریت پایدار شهری، گرگان.
بحرالعلومی، محمدحسین؛ نصرالهی، عبدالله (1394)، حفاظت از میراث فرهنگی، سرآمدی‌ بر توسعه پایدار، مجموعه همایش میراث فرهنگی و توسعه پایدار.
بهرامجردی، سمیه، حناچی، پیروز، رمضانی، لاله، نظام، مهدیار (1396)، بازشناسی مفهوم ارزش در حفاظت منظر فرهنگی اورامان تخت، پژوهش‌های انسان‌شناسی ایران، دوره 7، شماره ۱، صص 50-31.
پرویزی، رزیتا (1394)، بررسی تأثیر شناخت میراث فرهنگی بر هویّت ملّی در جهت توسعه‏ی پایدار، مجموعه همایش میراث فرهنگی و توسعه‏ی پایدار.
پورطاهری، مهدی، رکن‌الدین افتخاری، عبدالرضا و حسینی، نعمت اله (1390)، نقش میراث فرهنگی در کیفیت زندگی ساکنان روستایی بخش مرکزی شهرستان لامرد، فصلنامه‏ی فضای جغرافیایی، شماره‏ی 33، صص 100-83.
تیموری، ایرج، فرهودی، رحمت اله، رهنمایی، محمدتقی، قرخلو، مهدی (1391)، ارزیابی پایداری اجتماعی با استفاده از منطق فازی (مطالعه موردی: شهر تهران)، جغرافیا، سال 10، شماره‏ی 35، صص 19-25.
حنیفی، پردیس، ابراهیمی، امین، بلادی، سید احسان (1394)، بازشناسی منظر فرهنگی- آیینی اورامان با تأکید بر مراسم زیارت پیرشالیار، دو فصلنامه‏ی پژوهش‌های منظر شهری، سال دوم، شماره ۴، صص 97-47.
چراخچی، سوسن (1382)، رهنمودهای مدیریت برای محوطه‏های میراث فرهنگی، سازمان میراث فرهنگی، تهران.
رضوانی، علی‌اصغر (1379)، حفاظت مشترک از میراث فرهنگی و طبیعی برای دست‏یابی به توسعه‏ی پایدار، مجله‏ی دانشکده‏ی ادبیات و علوم انسانی اصفهان (مطالعات و پژوهش‌های دانشکده‏ی ادبیات و علوم انسانی)، شماره 23-22، صص 14-1.
رضوانی، محمدرضا (1387)، توسعه‏ی گردشگری روستایی با رویکرد گردشگری پایدار، تهران، انتشارات دانشگاه تهران.
زارع شاه‌آبادی، اکبر، حاجی‌زاده، مسعود، زارع بیدکی، خدیجه (1392)، سنجش پایداری اجتماعی در بین محلّه‌های قدیم و جدید شهر یزد، مطالعات جامعه‌شناختی شهری، سال سوم، شماره ۷‏ی، صص 134-105.
شادمهر، عبدالکریم؛ و امیریان، سعید (1394)، بررسی اثرگذاری ثبت آثار تاریخی بر توسعه‏ی گردشگری ایران، مجموعه همایش میراث فرهنگی و توسعه‏ی پایدار.
شایان، حمید، تقیلو، علی‌اکبر، خسرو بیگی، رضا (1391)، تحلیل نقش مشارکت مردم در پایداری اقتصاد روستایی در دهستان ایجرود بالا، مجله‏ی جغرافیا و توسعه ناحیه‌ای، شماره ۱۹، صص 93-71.
صفاری، باقی، محمدی، حمزه (1384)، بازی‌های محلی اورامان، ماهنامه زریبار، شماره‏ی 59-58، صص 171-155.
ضرغام بروجنی، حمید، بهشتی، سید محمد (1394)، سهم میراث فرهنگی در توسعه‏ی پایدار گردشگری جمهوری اسلامی ایران، نخستین همایش ملی میراث فرهنگی و توسعه‏ی پایدار.
ضیانوش، م (1386)، توسعه پایدار روستایی با تأکید بر بخش کشاورزی در دهستان کوهین شهرستان کبودرآهنگ، پایان‌نامه کارشناسی ارشد، دانشکده جغرافیا، دانشگاه تهران.
طالب نیا، پویا و یوسفوند، مهدی (1395)، تبیین نقش حفاظت از میراث فرهنگی در توسعه پایدار روستایی منطقه اورامانات، سومین کنفراسن بین‌المللی علوم جغرافیایی، شیراز.
طالبیان، محمدحسن؛ میثاقیان غلامرضا (1394)، درک مفهوم توسعه و چالش حفاظت از میراث فرهنگی، مجموعه همایش میراث فرهنگی و توسعه پایدار.
عباس‏یزاده، مظفر، محمد مرادی، اصغر و سلطان احمدی، الناز (1394)، نقش ارزش‌های میراث معماری و شهری در توسعه گردشگری فرهنگی (مطالعه موردی: بافت تاریخی ارومیه)، فصلنامه‏ی مطالعات شهری، شماره‏ی ۱۴، صص 77- 89.
عنابستانی، علی‌اکبر و همکاران (1392)، ارزیابی پایداری اقتصادی در مناطق روستایی با استفاده از فن تصمیم‌گیری چند معیاره تخصیص خطی، جغرافیا و مطالعات محیطی، سال اول، شماره ۴، صص 140-118.
فتاحی، احداله، بیات، ناصر، امیری، علی، نعمتی، رضا (1392)، سنجش و اولویت‌بندی پایداری اجتماعی مناطق روستایی شهرستان دلفان با استفاده از مدل تصمیم‌گیری ویکور (مطالعه موردی: دهستان خاوه شمالی)، برنامه‌ریزی منطقه‌ای، سال 3، شماره 11، صص 78-65.
فراهانی، حسین، جوانی، خدیجه و کرمی دهکردی، اسماعیل (1391)، تحلیل پایداری اجتماعی- اقتصادی تولید زعفران و تأثیر آن بر توسعه روستایی در دهستان بالا ولایت شهرستان تربت حیدریه، فصلنامه‏ی اقتصاد و فضا توسعه روستایی، سال یکم، شماره ۲، صص 112-95.
فرجی سبکبار، حسنعلی، بدری، سید علی، مطیعی لنگرودی و سید حسن، شرفی، حجت اله (1389)، سنجش میزان پایداری نواحی روستایی بر مبنای مدل تحلیل شبکه در شهرستان فسا، پژوهش‌های جغرافیای انسانی، شماره 72، صص 156-135.
قدیری معصوم، مجتبی (1389)، پایداری اقتصادی و رابطه آن با ویژگی‌های مکانی- فضایی: مطالعه‏ی موردی روستاهای دهستان کوهین، کبودرآهنگ، فصلنامه روستا و توسعه، سال 13، شماره‏ی 2، صص 29-1.
 کامکار، بهنام و عبدالحمید مهدوی دامغانی (1387)، مبانی کشاورزی پایدار، مشهد، انتشارات جهاد دانشگاهی مشهد.
کلانتری، خلیل، اسدی، علی، چوبچیان، شهلا (1388)، تدوین و اعتبارسنجی شاخص‌های توسعه‏ی پایدار مناطق روستایی، مطالعات و پژوهش‌های شهری و منطقه‌ای، سال اول، شماره‏ی ۲، صص 86-69.
گیاهی، حسن و متشکری، حسین (1394)، بررسی نقش و اهمیت احیای آثار تاریخی در توسعه‏ی پایدار و گردشگری (نمونه موردی: محوّطه‏ی تاریخی سنگ بست فریمان)، مجموعه همایش میراث فرهنگی و توسعه‏ی پایدار.
حجت، مهدی (۱۳۸۰)، میراث فرهنگی در ایران؛ سیاست‌ها برای یک کشور اسلامی، تهران، سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری کشور.
مردانی، ایوب و دانا، محمدی (1390)، بازشناسی تأثیر معماری بومی در طراحی پایدار سکونت‏گاه‌های کوهستانی منطقه‏ی اورامانات، اولین همایش منطقه‌ای عمران و معماری، آموزشکده فنی و حرفه‌ای سما، واحد آیت الله آملی، شهر آمل.
مطیعی لنگرودی، سید حسن و شمسایی، ابراهیم (1388)، توسعه و کشاورزی پایدار (از دیدگاه اقتصاد روستایی)، انتشارات دانشگاه تهران، تهران.
مولانایی، صلاح‌الدین، سلیمانی، سارا (1395)، بازشناخت مؤلّفه‌های هویت اصیل معماری بومی ایران در غرب کشور، معماری و شهرسازی آرمان‌شهر، شماره 17، صص 127-115.
نسترن، مهین، قاسمی، وحید، هادی زاده، صادق (1392)، ارزیابی شاخص‌های پایداری اجتماعی با استفاده از فرایند تحلیل شبکه، جامعه‌شناسی کاربردی، سال 24، شماره‏ی ۳، صص 173-155.
نقره‌کار، عبدالحمید و همکاران (1391)، بازشناخت هویت اصیل معماری و شهرسازی ایران بر پایه‏ی نمادهایی از معماری اورامان، همایش ملی معماری و شهرسازی ایران- اسلامی، موسسه آموزش عالی خاوران، مشهد.
ورهرام، فرهاد (1373)، مونوگرافی روستای اورامان تخت و برگزاری مراسم پیرشالیار، تحقیق برای فیلم، دفتر مطالعات هامون، سازمان برنامه و بودجه‏ی کشور.
یاری، ارسطو، بدری، علی، پورطاهری، مهدی و فرجی سبکبار، حسن (1390)، سنجش و ارزیابی پایداری حوزه روستایی کلان‌شهر تهران، پژوهش‌های روستایی، سال دوم، شماره‏ی ۴، صص 120-89.
Bashi, E (2015), Cultural Heritage of Albania–A Fabulous Economic Source for the Sustainable Economic Development of Tourism. Procedia-Social and Behavioral Sciences, 188:89-94.
Bounhiss M. (2010), Sustainable development, cultural heritage and community empowerment: current trends and practices in Moroccan culture: City University London.
Bramley, G.N. and Dempsey et al. 2006. What is „social sustainability‟and how do our existing urban forms perform in nurturing it?
Colantonio, A. (2008). "Traditional and Emerging Prospects in Social Sustainability." Measuring Social Sustainability: Best Practice from Urban Renewal in the EU 2008/02: EIBURS Working Paper Series.
Glasson, J. and Wood, G. (2009). "Urban regeneration and impact assessment for social sustainability." Impact Assessment and Project Appraisal 11(4): 283.
 Nordin, M. (2000), Indicators of Sustainable Development: The Malaysian Perspective, Universiti Kebangsaan, Malaysia.
 Osman I and Spangenberg J.H. (2002), Assessing Social Sustainability The Social Dimension of Sustainability in a Socio-Economic Scenario, Presented at the 7th Biennial Conference of the International Society for Ecological Economics“ in Sousse (Tunisia), pp: 1-20.
Rashid MSA (2016), Understanding the Past for a Sustainable Future: Cultural Mapping of Malay Heritage. Procedia-Social and Behavioral Sciences, 170:10-7.
World Tourism Organization (2018), WTO Tourism Highlights.
Yilmaz, B.; Dasdemir, I.; Atmis, E.; and Lise, W. (2010), "Factors affecting rural development in Turkey: Bartin case study". Journal of Forest Policy and Economics, Vol. 12, No. 4, pp. 239-249
دوره 2، شماره 4
تابستان 1400
تابستان 1400
صفحه 64-74

  • تاریخ دریافت 07 اردیبهشت 1400
  • تاریخ بازنگری 17 مرداد 1400
  • تاریخ پذیرش 26 تیر 1400