پژوهش‌های جغرافیای اقتصادی

پژوهش‌های جغرافیای اقتصادی

شناسایی و تحلیل موانع ساختاری توسعه حمل‌ونقل پیاده‌مدار (مطالعه موردی: بافت مرکزی شهر اهواز)

نوع مقاله : علمی-پژوهشی

نویسنده
1. دانشیار گروه معماری، دانشکده مهندسی عمران و معماری، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران.
چکیده
با گذار از پارادایم «خودرو‌محوری» به «شهرسازی انسان‌محور»، حمل‌ونقل پیاده‌مدار به‌عنوان یکی از ارکان اصلی توسعه پایدار شهری شناخته می‌شود. در این میان، بافت مرکزی اهواز به دلیل تراکم بالای فعالیت‌ها، پتانسیل بالایی برای بازآفرینی دارد؛ اما غلبه زیرساخت‌های سواره‌رو و چالش‌های کالبدی، موانع ساختاری متعددی را پیش‌روی پیاده‌مداری قرار داده است. پژوهش حاضر با هدف تحلیل این موانع، از طریق تکنیک دلفی و نظر ۵۰ متخ، ۱۸ مانع اصلی را شناسایی و با استفاده از مدل‌سازی ساختاری-تفسیری (ISM) و تحلیل میک‌مک (MICMAC) واکاوی کرد. نتایج این تحلیل سیستمی نشان می‌دهد که موانع پیاده‌مداری در اهواز در یک منظومه علی-معلولی شش‌سطحی و درهم‌تنیده قفل شده‌اند. در این ساختار، موانع عملکردی-ترافیکی و مدیریتی با بالاترین قدرت نفوذ، به‌عنوان محرک‌های ریشه‌ای و هسته اصلی بحران عمل کرده و عوارض کالبدی (مانند عرض ناکافی پیاده‌روها) را در سطوح بالایی مدل بازتولید می‌کنند. در نهایت نتایج نشان داد که هرگونه مداخله تک‌بعدی و صرفاً کالبدی، بدون مهار پیشران‌های ریشه‌ای، به دلیل ماهیت سیستمی موانع، محکوم به شکست و هدررفت منابع است. بنابراین، دستیابی به پیاده‌مداری پایدار در اهواز، مستلزم اتخاذ رویکردی جامع و همگام است که با تغییر پارادایم از خودرو‌محوری به انسان‌محوری، اصلاح سیاست‌های کلان ترافیکی، بازنگری در مدیریت کاربری اراضی و اجرای پدافندهای اقلیمی را در اولویت قرار دهد. تنها با اصلاح این گره‌های بنیادین است که می‌توان گره‌های کالبدی را باز کرده و با ارتقای دسترسی و امنیت، روح سرزندگی را به قلب تاریخی شهر تزریق کرد.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

Identification and Analysis of Structural Barriers to the Development of Pedestrian Transportation)Case Study: Central Urban Area of ​​Ahvaz(

نویسنده English

Seyyed Jafar Hejazi
1. Associate Professor, Department of Architecture, Faculty of Civil Engineering and Architecture, Shahid Chamran University of Ahvaz, Ahvaz, Iran.
چکیده English

With the transition from the "vehicle-centric" paradigm to "human-centric urbanization", pedestrian transportation is recognized as one of the main pillars of sustainable urban development. Meanwhile, the central fabric of Ahvaz has a high potential for regeneration due to the high density of activities; however, the dominance of vehicular infrastructure and physical challenges have posed numerous structural barriers to pedestrianization. The present study, with the aim of analyzing these barriers, identified 18 main barriers through the Delphi technique and the opinions of 50 experts and analyzed them using interpretive structural modeling (ISM) and MICMAC analysis. The results of this systematic analysis show that pedestrian barriers in Ahvaz are locked in a six-level and interconnected causal-disability system. In this structure, the most influential functional-traffic and management barriers act as the root drivers and core of the crisis and reproduce the physical complications (such as insufficient sidewalk width) at the upper levels of the model. Finally, the results showed that any one-dimensional and purely physical intervention, without controlling the root drivers, is doomed to failure and waste of resources due to the systemic nature of the barriers. Therefore, achieving sustainable pedestrianization in Ahvaz requires adopting a comprehensive and synchronized approach that prioritizes changing the paradigm from car-centric to human-centric, reforming macro-traffic policies, reviewing land use management, and implementing climate defenses. Only by reforming these fundamental nodes can the physical nodes be opened and, by improving access and security, injecting a spirit of vitality into the historic heart of the city.

کلیدواژه‌ها English

Pedestrian transportation
human-centered urban development
central city fabric
ISM structural barriers
Ahvaz city
 پرهیزگار، شقایق؛ بهزادفر، مصطفی؛ و جلیلی صدرآباد، سمانه. (۱۴۰۴). کاربست اصول پیاده‌مداری در شهر هوشمند (محله علم و صنعت و نارمک تهران). چشم‌انداز شهرهای آینده، ۶(2)،  ۱۱۷-۱۳۱.
راهنما، محمدرحیم؛ و بازرگان، مهدی. (1399). شناسایی محورهای دارای قابلیت پیاده مداری در کلان شهر مشهد با استفاده از روش SDA و رهیافت نوشهرگرایی. اطلاعات جغرافیایی، 29(116 )، 181-203.
رستمی، راحله؛ بابازاده، سارا؛ و مظفری قادیکلائی، فاطمه. (۱۴۰۳). نقش ایجاد محله پیاده‌مدار برای سلامتی مردم منطقه کورکوردسر واقع در شهر نوشهر. نشریه علمی شهر ایمن، ۷(۲)، ۳۳-۵۲.
رضائی آدریانی، سهیلا؛ و تقوایی، مسعود. (۱۴۰۳). تحلیل تأثیر ویژگی‌های فردی بر تمایل شهروندان به پیاده‌روی در محیط پیاده‌مدار (مطالعه موردی: حاشیه مادی نیاصرم). پژوهش‌های جغرافیای برنامه‌ریزی شهری، ۱۲(4)، ۱۰۱-۱۱۸. 
رمضانی، حمید؛ و دادگر، مسعود. (1396). سطح بندی معابر بر اساس حجم جریان حرکت پیاده با استفاده از تحلیل های ساختار فضایی, در مقیاس ناحیه شهری. مطالعات شهر ایرانی اسلامی، 7(28 )، 35-51. 
روستایی، شهریور؛ و ناصری، رقیه. (۱۴۰۱). ارزیابی قابلیت پیاده‌مداری معابر بافت تاریخی شهر مراغه. پژوهش‌های بوم‌شناسی شهری، ۱۲(2)، ۲۳۴–۲۸۳.
 صیدبیگی، صادق؛ سمندری، امید؛ شاهین، علی حسین؛ و بهشاد، مصطفی. (۱۴۰۲). ارزیابی توسعه پیاده‌مداری انسان‌محور در شهر گلوگاه. تحقیقات کاربردی علوم جغرافیایی، ۲۳(68)، ۱۷-۴۱.
غلامی‌بیمرغ، یونس؛ و دهقان‌جزی، ابوالفضل. (۱۴۰۱). قابلیت‌سنجی اجرای طرح پیاده‌مداری در بافت تاریخی شهری (موردشناسی: خیابان خواجه نصیر شهر گز برخوار). فصلنامه جغرافیا و آمایش شهری-منطقه‌ای، ۱۲(38)، ۲۲–۵۲. 
غلامی‌زاده، محمدجواد؛ و توکلی، علیرضا. (۱۴۰۴). بررسی زیرساخت‌ها و توسعه حمل‌ونقل پاک (دوچرخه‌سواری و پیاده‌مداری) در بافت تاریخی شهر یزد. چهارمین کنفرانس بین‌المللی مدیریت شهری و شهرسازی. تهران.
 قربانی پارام، افشین. (۱۴۰۳). بررسی نقش توسعه حمل‌ونقل محور (TOD) در مدیریت توسعه پایدار معماری شهری (مورد مطالعه: ایستگاه گلشهر کرج). فصلنامه مهندسی حمل‌ونقل، ۱۶(1)،  ۴۲۴۵-۴۲۵۷.
محمدپور، صابر؛ مهرجو، مهرداد؛ و نصرتی، علیرضا. (۱۳۹۹). شناسایی و رتبه‌بندی موانع آینده برای پیاده‌سازی استراتژی‌های حمل‌ونقل شهری پایدار (مطالعه موردی: شهر همدان). جاده، ۲۸(103) ، ۱۲۱-۱۳۴.
 نسترن، مهین، جمشیدی شیخی‌آبادی، آرزو؛ و لرزنگنه، مجتبی. (۱۴۰۲). امکان‌سنجی تحقق پیاده‌مداری با تأکید بر رویکرد TND نمونه مطالعاتی: خیابان مدرس شهر کرمانشاه. فصلنامه توسعه پایدار شهری، 4(10)، ۱۷-۳۶.
وطن‌پرست، الیا، شتایی جویباری، شعبان؛ سلمان‌ماهینی، عبدالرسول؛ و هانسن، ریک. (۱۴۰۱). تحلیل و ارزیابی عوامل مؤثر در ارتقای خیابان‌های عابر پیاده با رویکرد طراحی محیطی در چارچوب برنامه‌ریزی مسیرهای سبز، مطالعه CSE: کلان‌شهر مشهد. جغرافیا و توسعه، ۲۰(68)، ۲۳۸-۲۶۳.
دوره 7، شماره 23
بهار 1405
بهار 1405
صفحه 188-207

  • تاریخ دریافت 29 تیر 1405
  • تاریخ بازنگری 07 شهریور 1405
  • تاریخ پذیرش 09 شهریور 1405