تدوین راهبردهای توسعه گردشگری روستایی در استان خوزستان

شوکتی آمقانی, محمد; سارانی, ولی اله; سواری, مسلم

doi:10.30470/jegr.2024.2030864.1181

تدوین راهبردهای توسعه گردشگری روستایی در استان خوزستان

نوع مقاله : علمی-پژوهشی

نویسندگان

محمد شوکتی آمقانی ¹

ولی اله سارانی ²

مسلم سواری ³

¹ استادیار گروه ترویج و آموزش کشاورزی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران

² استادیار گروه ترویج و آموزش کشاورزی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه زابل، زابل، ایران.

³ دانشیار گروه ترویج و آموزش کشاورزی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی خوزستان، ملاثانی، ایران

10.30470/jegr.2024.2030864.1181

چکیده

گردشگری به عنوان یک ظرفیت بالقوه می‏تواند نقش موثری در توسعه روستایی داشته باشد. هدف این تحقیق تدوین راهبردهای توسعه گردشگری روستایی در استان خوزستان بود که بدین منظور با استفاده از مرور ادبیات، لیستی از نقاط چهارگانه SWOT تهیه و سپس از طریق مصاحبه با کارشناسان خبره تعدادی از آنها حذف و اصلاح شد. جامعه آماری تحقیق شامل کارشناسان متخصص در سازمان‏های مربوطه بودند که تعداد24نفر از آنان از طریق روش نمونه‏گیری غیر احتمالی هدفمند انتخاب شدند. پردازش اطلاعات با تکنیک SWOT-AHP-TOWS و با استفاده از نرم‏افزار Expert Choice11.0 و Excel 2019 انجام شد. نتایج حاصل از AHP نشان داد که «نقاط تهدید» با وزن نسبی 524/0بیشترین اهمیت برای توسعه گردشگری روستایی دارد و بعد از آن معیار «نقاط ضعف» با وزن نسبی422/0، معیار «نقاط قوت» با وزن نسبی232/0و در نهایت «نقاط فرصت‏ها» با وزن نسبی104/0در اولویت آخر بودند که این امر نشان‏دهنده غالب بودن فضای مخاطره‏آمیز گردشگری بر فضای مفید آن بود. در ادامه نتایج نشان داد که در اولویت‏بندی نواحی راهبردی، راهبرد اول WT یعنی راهبرد دفاعی، راهبرد دوم راهبرد ST یعنی راهبرد اقتضایی، راهبرد سوم WO یعنی راهبرد انطباقی، و آخرین راهبرد، راهبرد SO یعنی راهبرد تهاجمی بود. بنابراین نتیجه می‏گیریم که در حال حاضر به دلیل عدم توجه به برخی استلزمات گردشگری روستایی در استان خوزستان، معایب گردشگری غالب بر مزایای آن هست و در صورتی که سیاست‏گذاران از این موضوع غفلت نموده و از ظرفیت‏های گردشگری روستایی در منطقه استفاده نکنند مهاجرت روستایی بیشتر از قبل شده و روستاها خالی از سکنه خواهند شد.

کلیدواژه‌ها

فعالیت‏ های غیر زراعی روستایی

صنایع دستی

بوم ‏گردی

استان خوزستان

تکنیک SWOT-AHP-TOWS

عنوان مقاله English

Developing strategies for rural tourism development in Khuzestan province

نویسندگان English

Mohammad Shokati Amghani ¹

Valiollah Sarani ²

Moslem Savari ³

¹ Assistant professor, Department of Agricultural Extension and Education, College of Agriculture, Tarbiat Modares University (TMU), Tehran, Iran

² Assistant professor, Department of Agricultural Extension and Education, College of Agriculture, University of Zabol, Zabol, Iran.

³ Associate professor, Department of Agricultural Extension and Education, Agricultural Sciences and Natural Resources University of Khuzestan, Mollasani, Iran

چکیده English

Tourism has the potential to play an effective role in rural development. This research aimed to develop strategies for rural tourism in Khuzestan province. Initially, a review of the literature yielded a list of four SWOT categories. Subsequently, interviews with experts led to the removal and modification of certain points. Ultimately, eight strengths, eight weaknesses, seven opportunities, and eight threats were finalized and prioritized using the AHP technique. The statistical population included knowledgeable experts and specialists from relevant organizations, with 24 selected for the study through a non-probability sampling method. Information processing was performed using the SWOT-AHP-TOWS technique, along with Expert Choice 11.0 and Excel 2019 software. The results of the hierarchical analysis indicated that "threats," with a relative weight of 0.524, are the most critical factors for the development of rural tourism, followed by "weaknesses" at 0.422, "strengths" at 0.232, and "opportunities" at 0.104, which ranked last. This suggests that the risks associated with rural tourism overshadow its potential benefits. Furthermore, the prioritization of strategic areas revealed the following: the first strategy, WT, refers to a defensive strategy; the second strategy, ST, indicates a contingent strategy; the third strategy, WO, denotes an adaptive strategy; and the last strategy is the SO strategy, representing an offensive strategy. In conclusion, the current lack of attention to certain requirements for rural tourism in Khuzestan province results in disadvantages outweighing advantages. If policymakers neglect this issue and fail to harness the potential of rural tourism, rural migration may increase, leading to deserted villages. It is suggested that efforts be made to raise awareness among villagers about the benefits of tourism,

کلیدواژه‌ها English

Rural non-farm activities

handicrafts

ecotourism

Khuzestan province

SWOT-AHP-TOWS technique

ازکیا، مصطفی؛ کامور، نجمه. (1391). توسعه پایدار گردشگری روستایی در روستای چاشم شهرستان مهدی‏شهر. مطالعات توسعه اجتماعی ایران،3(5)، 107-122.

استانداری خوزستان. (1404). https://ostan-khz.ir/

اسدی کرم، رخساره. (1398). تدوین برنامه راهبردی توسعه گردشگری در مناطق نمونه گردشگری روستایی (مطالعه موردی: روستای نمونه گردشگری میمند در شهرستان شهربابک). راهبردهای توسعه روستایی، 6(3)، 279-297.

بابایی همتی، روشن؛ مولائی هشجین، نصراله. (1392). راهکارهای توسعه گردشگری روستایی در بخش کوهپایه‏ای گیلان. مطالعات برنامه‏ریزی سکونتگاه‏های انسانی، 23(8)، 103-118.

جعفریان، محمد حسن؛ اسکندریان، ایرج؛ و سلیمی سبحان، محمدرضا. (1395). راهکارهای توسعه گردشگری روستایی با استفاده از مدل SWOT (مورد مطالعه روستای لاسجرد شهرستان سمنان). فصلنامه جغرافیا و برنامه‏ریزی شهری چشم‏‏‏انداز زاگرس. 30 (8)، 159 – 183.

جلالیان، حمید؛ رضوانی، محمدرضا؛ طهماسبی، اصغر؛ و اروجی، حسن. (1397). تبیین مدل توسعه سیستم گردشگری روستایی با استفاده از نظریه آشوب و مدل باتلر (مورد مطالعه: روستای مصر، شهرستان خور و بیابانک). پژوهش‏های روستائی، 9(2)، 222-235.

خبرگزاری بین‏المللی ایران پرس. (1402). روستای منگره؛ قطب گردشگری روستایی در استان خوزستان. https://farsi.iranpress.com/

رزاقی بورخانی، فاطمه؛ و محمدی، یاسر. (1397). تدوین مدل راهبردی TOWS در توسعه گردشگری کشاورزی و روستایی استان مازندران. تحقیقات اقتصاد و توسعه کشاورزی ایران، 49(3)، 509-525.

رضایی، روح‏اله؛ شریف‏زاده، ابوالقاسم؛ و اسدپاسکی، امیر. (1391). واکاوی پیامدهای منفی توسعۀ گردشگری در مناطق روستایی استان قزوین (مطالعۀ موردی: روستای گازرخان)، مسکن و محیط روستا، ۳۱ (۱۳۷)، ۹۶-۸۳.

سلیمان نژاد، رضا؛ علی‏بیگی، امیرحسین؛ و صالحی، لاله. (1401). موانع و تسهیل‌کننده‌های توسعة پایدار گردشگری کشاورزی در غرب استان مازندران. جغرافیا و برنامه‏ریزی محیطی، 33(2)، 39-66.

عنابستانی، علی اکبر؛ سعیدی، عباس؛ و درویشی، حسن. (1391). بررسی آثار اقتصادی، اجتماعی، کالبدی و زیست محیطی توسعه گردشگری در سکونتگاه‌های روستایی از دیدگاه گردشگران و روستاییان (مطالعه موردی: دشت ارژن-فارس). برنامه‏ریزی فضایی، 2(2)، 1-20.

قاسمی، مریم؛ کامرانی‏فر، حدیث؛ و حیاتی، سلمان. (1394). شناسایی راهبردهای مطلوب توسعة گردشگری فرهنگی در نواحی روستایی با تلفیق مدل‌های برنامه‌ریزی راهبردی و شبکة عصبی مصنوعی. پژوهش‏های روستائی، 6(3)، 567-592.

قریب، تبار. (1395). ۱۷ روستای هدف گردشگری در خوزستان وجود دارد. اداره کل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی استان خوزستان.

گودرزی، مجید؛ فیروزی، محمدعلی؛ ملکی، سعید؛ و کعب عمیر، کریمه. (1399). بررسی و تحلیل موانع توسعه گردشگری آبی در استان خوزستان. فصلنامه مطالعات مدیریت گردشگری، 15(52)، 111-140.

موحدی، رضا؛ سپهوند، فاطمه؛ و رحیمیان، مهدی. (1400). راهکارهای توسعه ظرفیت‌های گردشگری پایدار روستایی در شهرستان خرم‌آباد. فصلنامه مطالعات مدیریت گردشگری، 16(55)، 233-256.

An, W., & Alarcón, S. (2021). Rural tourism preferences in Spain: Best-worst choices. Annals of Tourism Research, 89, 103210.

Arsić, S., Nikolić, D., & Živković, Ž. (2017). Hybrid SWOT-ANP-FANP model for prioritization strategies of sustainable development of ecotourism in National Park Djerdap, Serbia. Forest Policy and Economics, 80, 11-26.

Asfaw, A., Simane, B., Hassen, A., & Bantider, A. (2017). Determinants of non-farm livelihood diversification: evidence from rainfed-dependent smallholder farmers in northcentral Ethiopia (Woleka sub-basin). Development Studies Research, 4(1), 22-36.

Bigano, A. (2017). Climate change Impacts on Tourism in Europe and research ideas for the Russian Far East.

Bogdan-Constantin, I., Oana Mihaela, S., Alina, M., & Corneliu, I., (2018). The Impact of Tourism on Sustainable Development of Rural Areas: Evidence from Romania. Sustainability, Vol 10, No 10‚ Romania, Pp 2-19.

Buta, R. (2007). The swot analysis in the geographical research, with applicability in the study of the human settlements from Moldova valley (Baia-Draguseni sector). Present Environment and Sustainable Development, 1(1), 239-248.

Cawley, M., & Gillmor, D. A. (2008). Integrated rural tourism: Concepts and practice. Annals of Tourism Research, 35(2), 316–337.

Chen, S., Sotiriadis, M., & Shen, S. (2023). The influencing factors on service experiences in rural tourism: An integrated approach. Tourism Management Perspectives, 47, 101122.

Chi, X., & Han, H. (2021). Emerging rural tourism in China’s current tourism industry and tourist behaviors: The case of Anji County. Journal of Travel & Tourism Marketing, 38(1), 58-74.

Clemens, R., (2014). Keeping Farmers on the Land: Agritourism in the European Union, Iowa Ag Review, 10 (3), 8- 9

Cunha, C., Kastenholz, E., & Carneiro, M. J. (2018). Lifestyle entrepreneurs: the case of rural tourism. Entrepreneurship and Structural Change in Dynamic Territories: Contributions from Developed and Developing Countries, 175-188.

Dai, M. L., Fan, D. X., Wang, R., Ou, Y. H., & Ma, X. L. (2023). Does rural tourism revitalize the countryside? An exploration of the spatial reconstruction through the lens of cultural connotations of rurality. Journal of Destination Marketing & Management, 29, 100801.

Folgado-Fernández, J. A., Di-Clemente, E., Hernández-Mogollón, J. M., & Campón-Cerro, A. M. (2019). Water Tourism: A New Strategy for the Sustainable Management of Water-Based Ecosystems and Landscapes in Extremadura (Spain). Land, 8(1).

Gautam, Y., & Andersen, P. (2016). Rural livelihood diversification and household well-being: Insights from Humla, Nepal. Journal of rural studies, 44, 239-249.

Getz, D., & Carlsen, J. (2000). Characteristics and goals of family and owner-operated businesses in the rural tourism and hospitality sectors. Tourism Management, 21(6), 547–560.

Ghorbani, A., Raufirad, V., Rafiaani, P., & Azadi, H. (2015). Ecotourism sustainable development strategies using SWOT and QSPM model: A case study of Kaji Namakzar Wetland, South Khorasan Province, Iran. Tourism Management Perspectives, 16, 290-297.

Gugushvili, T., Salukvadze, G.‚ Salukvadze, J.‚ (2017). Fragmented development: Tourism driven economic changes in Kazbegi, Georgia. Annals of Agrarian Science, Vol 15, No 1‚ Pp 49-54.

Harcombe, D. PT. (1999). the economic impacts of tourism. ABAC. Journal, 19(2); 10-22.

https://miraskhz.ir/rha/mataleb

Iorio, M., & Corsale, A. (2010). Rural tourism and livelihood strategies in Romania. Journal of Rural Studies, 26(2), 152–162.

Jeong, J. S., García-Moruno, L., Hernández-Blanco, J., & Jaraíz-Cabanillas, F. J. (2014). An operational method to supporting siting decisions for sustainable rural second home planning in ecotourism sites. Land use policy, 41, 550-560.

Jucan, C. N., & Jucan, M. S.‚ (2013). Travel and tourism as a driver of economic recovery‚ Procedia Econ. Financ, Vol 6, No 4‚ Netherlands, Pp 81–88.

Kaaristo, M. (2014). Value of silence: Mediating aural environments in Estonian rural tourism. Journal of Tourism and Cultural Change, 12(3), 267-279.

Komppula, R. (2014). The role of individual entrepreneurs in the development of competitiveness for a rural tourism destination–A case study. Tourism Management, 40, 361-371.

Lane, B and Kastenholz, E (2015). Rural tourism: The evolution of practice and research approaches towards a new generation concept? Journal of Sustainable Tourism, 23(8e9), 1133e1156.

Li, Y.H., Song, C.Y., Yan, J.Y., Liu, Y.S., (2019). The spatial-temporal difference of peasants’ livelihood response and enlightenments to rural revitalization strategy. Geogr. Res. 38 (11), 2595–2605 in Chinese with English abstract.

Lin, Z., & Chen, Y.‚ (2017). Resident-tourist value co-creation: The role of residents’ perceived tourism impacts and life satisfaction‚ Tour. Manag‚ Vol 61, Issue 7, Netherlands, Pp 436–442.

Liu, J., Wang, J., Wang, S., Wang, J., & Deng, G. (2018). Analysis and simulation of the spatiotemporal evolution pattern of tourism lands at the Natural World Heritage Site Jiuzhaigou, China. Habitat International, 79, 74-88.

Matthews, J. R. (2004). Technology planning: preparing and updating a library technology plan. Libraries Unlimited.

Mihalic, T. (2016). Sustainable-responsible tourism discourse–Towards ‘responsustable’tourism. Journal of cleaner production, 111, 461-470.

Miyakuni, K., Fujita, Y., Koshiba, S., & Rengiil, G. (2018). Residents’ Attitudes toward Tourism in an Island Destination. Focusing on Ecocentric Attitudes: The Case of the Republic of Palau, PICRC Technical Report.

Muresan, I., Oroian, C., Harun, R., Arion, F., Porutiu, A., Chiciudean, G., Todea, A., & Lile, R.‚ (2016). Local residents’attitude toward sustainable rural tourism development‚ Sustainability‚ Vol 8, No 1‚ Romania, Pp 100-112.

Mwesiumo, D., Halfdanarson, J., & Shlopak, M. (2022). Navigating the early stages of a large sustainability-oriented rural tourism development project: Lessons from Træna, Norway. Tourism Management, 89, 104456.

Nooripoor, M., Khosrowjerdi, M., Rastegari, H., Sharifi, Z., & Bijani, M. (2021). The role of tourism in rural development: Evidence from Iran. GeoJournal, 86(4), 1705-1719.

Ohe, Y. (2007). Multifunctionality and rural tourism: A perspective on farm diversification. Journal of International Farm Management, 4(1), 18–40

Paresishvili, O., Kvaratskhelia, L., & Mirzaeva, V. (2017). Rural tourism as a promising trend of small business in Georgia: Topicality, capabilities, peculiarities. Annals of Agrarian Science, 15(3), 344–348.

Patterson, A. (2011). Brand Ireland: Tourism and national identity. In Tourism and National Identities (pp. 26-37). Routledge.

Roberts, L., Hall, D., & Morag, M.‚ (2017). New Directions in Rural Tourism‚ Routledge: Abingdon, UK. 256.

Roknaddin Eftekhari A, Mahdavi D. (2006). The solutions of the rural tourism development with SWOT Methods (Case study: Lavasan-E-Koochak. MJSP 2006; 10 (2) :1-31

Rosalina, P. D., Dupre, K., & Wang, Y. (2021). Rural tourism: A systematic literature review on definitions and challenges. Journal of Hospitality and Tourism Management, 47, 134-149.

Saaty, T. L. (2008). Decision making with the analytic hierarchy process. International journal of services sciences, 1(1), 83-98.

Siu, G., Lee, L. Y. S., & Leung, D. (2013). Residents' perceptions toward the “Chinese Tourists' Wave” in Hong Kong: An exploratory study. Asia Pacific Journal of Tourism Research, 18(5), 446e463.

Srivastava, P. K., Kulshreshtha, K., Mohanty, C. S., Pushpangadan, P., & Singh, A. (2005). Stakeholder-based SWOT analysis for successful municipal solid waste management in Lucknow, India. Waste management, 25(5), 531-537.

Straka, J., Tuzová, M.‚ (2018). Factors Affecting Development of Rural Areas in the Czech Republic: A Literature Review, Acta Universitatis Agriculture ET Silviculture Madelaine Brunensis‚ 64(6): 2141-2150.

Su, L., Huang, S., & Huang, J. (2018). Effects of destination social responsibility and tourism impacts on residents’ support for tourism and perceived quality of life. Journal of Hospitality & Tourism Research, 42(7), 1039-1057.

Su, M. M., Wall, G., Wang, Y., & Jin, M. (2019). Livelihood sustainability in a rural tourism destination-Hetu Town, Anhui Province, China. Tourism Management, 71, 272-281.

Summers, J., Cavaye, J., & Woolcock, G. (2019). Enablers and Barriers of Tourism as a Driver of Economic and Social‐cultural Growth in Remote Queensland. Economic Papers: A journal of applied economics and policy, 10(2),326-336.

Tourism Management, 17(2), 103–111.

World Tourism Organization. (2017). International rural tourism development – An Asia Pacific perspective. Madrid: UNWTO.

Xinhua News Agency. (2020). China’s rural leisure tourism revenue exceeded 850 billion yuan in 2019. Retrieved August 4, 2022.

Yanan, L., Ismail, M. A., & Aminuddin, A. (2024). How has rural tourism influenced the sustainable development of traditional villages? A systematic literature reviews. Heliyon.

Yang, J., Yang, R., Chen, M. H., Su, C. H. J., Zhi, Y., & Xi, J. (2021). Effects of rural revitalization on rural tourism. Journal of Hospitality and Tourism Management, 47, 35-45.

Zhang, H., Duan, Y., & Han, Z. (2021). Research on spatial patterns and sustainable development of rural tourism destinations in the Yellow River Basin of China. Land, 10(8), 849.

Zhang, Y., Xiao, X., Cao, R., Zheng, C., Guo, Y., Gong, W., & Wei, Z. (2020). How important is community participation to eco-environmental conservation in protected areas? From the perspective of predicting locals' pro-environmental behaviours. Science of the Total Environment, 739, 139889.

Zhang, Y., Xiao, X., Zheng, C., Xue, L., Guo, Y., & Wu, Q. (2020). Is tourism participation in protected areas the best livelihood strategy from the perspective of community development and environmental protection? Journal of Sustainable Tourism, 28(4), 587–605.