پژوهش‌های جغرافیای اقتصادی

پژوهش‌های جغرافیای اقتصادی

ارزیابی تأثیر رفاه اجتماعی _ اقتصادی بر سرمایه اجتماعی خانوارهای روستایی (مطالعه موردی: شهرستان دهگلان، روستاهای بخش بلبان‌آباد)

نوع مقاله : علمی-پژوهشی

نویسندگان
1 کارشناسی ارشد جغرافیا و برنامه‌ریزی روستایی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران.
2 کارشناسی ارشد معماری، دانشکده هنر و معماری، دانشگاه کردستان، سنندج، ایران.
چکیده
در عصر کنونی جهت رسیدن به توسعه هر چه بیشتر در سکونتگاه‌های روستایی تدابیر و اقدامات گوناگونی به کار گرفته شده است؛ که سرمایه اجتماعی به‌عنوان یک اصل محوری و راهی در جهت نیل به توسعه پایدار، یک اصل کلیدی در جامعه محلی و یکی از مهم‌ترین عنصرهای حیاتی و انسجام بخش جامعه به حساب می‌آید. امروزه سرمایه اجتماعی به-ویژه در ارتباط با رفاه اجتماعی و اقتصادی می‌تواند نتیجه اصلی توسعه متعادل و به‌عنوان رهیافتی جامع برای تحقق توسعه پایدار مناطق روستایی باشد. پژوهش حاضر با هدف شناسایی تأثیر رفاه اجتماعی _ اقتصادی بر سرمایه اجتماعی خانوارهای روستایی در دهستان ئیلاق جنوبی تابع بخش بلبان‌آباد واقع در شهرستان دهگلان صورت گرفته است. این پژوهش از لحاظ هدف کاربردی و از نظر ماهیت در چارچوب روش توصیفی _ تحلیلی قرار می‌گیرد. آمار و اطلاعات لازم به دو صورت، کتابخانه‌ای و پیمایش میدانی جمع‌آوری شدند که در بخش مطالعه میدانی تمرکز اصلی مبتنی بر ابزار پرسشنامه بوده است. جامعه آماری مورد مطالعه شامل کلیه روستاهای دارای بیش از 20 خانوار دهستان ئیلاق جنوبی است. به‌منظور تعیین حجم نمونه‌ها با بهره‌گیری از فرمول کوکران 220 خانوار به‌صورت نمونه‌گیری تصادفی طبقه‌ای انتخاب شده‌اند. جهت تجزیه و تحلیل داده‌ها از آزمون‌ ضریب همبستگی پیرسون و همچنین رگرسیون چند متغیره در محیط نرم افزاری SPSS استفاده شده است. نتایج تحقیق حاکی از آن است که بین رفاه اجتماعی و رفاه اقتصادی با سرمایه اجتماعی، رابطه معنی‌دار و مثبتی وجود دارد؛ و با توجه به میزان ضریب همبستگی به دست آمده، رفاه اقتصادی از همبستگی بیشتری با سرمایه اجتماعی برخوردار است. همچنین یافته‌ها حاکی از آن است که با توجه به ضریب تعیین در رگرسیون، رفاه اجتماعی و اقتصادی بر سرمایه اجتماعی اثر مستقیم دارند. در نتیجه رفاه اجتماعی و رفاه اقتصادی با ایجاد شبکه‌ای از ارتباط و هماهنگی‌ها با سرمایه اجتماعی، زمینه را جهت رسیدن به توسعه و به‌ویژه توسعه پایدار روستایی فراهم می‌آورند.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

Evaluating the impact of social-economic welfare on the social capital of rural households (case of study: Dehgolan city, villages of BolbanAbad district)

نویسندگان English

fardin shiri 1
mobin ghaderi 2
1 Master's Degree in Geography and Rural Planning, Faculty of Humanities, Tarbiat Modares University, Tehran, Iran.
2 Master of Architecture, Faculty of Art and Architecture, University of Kurdistan, Sanandaj, Iran.
چکیده English

In the current era, various measures and measures have been used in rural settlements to achieve development as much as possible; that social capital is considered as a central principle and a way to achieve sustainable development, as a key principle in the local community and one of the most important vital elements and cohesion of the society. Today, social capital, especially in relation to social and economic welfare, can be the main result of balanced development and as a comprehensive approach to achieve sustainable development in rural areas. The current research was conducted with the aim of identifying the effect of social-economic well-being on the social capital of rural households in South Ilaq village under Bolbanabad district located in Dehgolan city. This research is applied in terms of purpose and in terms of nature it is placed in the framework of descriptive-analytical method. The necessary statistics and information were collected in two ways, library and field survey, which in the field study section, the main focus was based on the questionnaire tool. The statistical population under study includes all villages with more than 20 households in South Ilaq district. In order to determine the size of the samples, 220 households were selected by stratified random sampling using Cochran's formula. To analyze the data, Pearson's correlation coefficient test and multivariate regression were used in the SPSS software environment. The research results indicate that there is a significant and positive relationship between social welfare and economic welfare with social capital; And according to the obtained correlation coefficient, economic prosperity has a higher correlation with social capital. Also, the findings indicate that according to the determination coefficient in the regression, social and economic well-being have a direct effect on social capital. As a result, social welfare and economic welfare, by creating a network of communication and coordination with social capital, provide the basis for achieving development and especially sustainable rural development.

کلیدواژه‌ها English

Sustainable rural development
Social and economic Welfare
Social capital
Dehgolan city
ابوالحسن تنهایی، حسین؛ و حضرتی صومعه، زهرا. (1388)، بررسی نظری پژوهش­های سرمایه اجتماعی در جامعه ایران، مجله علوم رفتاری، 1 (1): صص 29 - 52.
اعظمی, موسی، و هدایتی نیا, سعید. (1397). تأثیر مؤلفه‌های سرمایه اجتماعی بر رفاه اجتماعی مناطق روستایی (مورد مطالعه: دهستان بالادربند کرمانشاه)، فصلنامه راهبردهای توسعه روستایی، 5 (4): صص 469 - 489.
اکبری، امین. (1383)، نقش سرمایه اجتماعی بر مشارکت: بررسی تأثیر سرمایه اجتماعی بر مشارکت سیاسی_ اجتماعی (مورد مطالعه: روستای فارسینج از توابع شهرستان سنقر). پایان­نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه تهران.
اکبریان رونیزی, سعیدرضا، رجای، عباس و رمضان زاده لسبویی، مهدی، (1394)، ارزیابی رفاه اجتماعی در مناطق روستای (مورد مطالعه: دهستان خیر از توابع شهرستان استهبان)، فصلنامه راهبردهای توسعه روستایی، 2 (2): صص 121 - 140.
امام جمعه زاده، سیدجواد، صادقی نقدعلی، زهرا، رهبرقاضی، محمودرضا، و نوعی باغبان، سیدمرتضی، (1392)، بررسی رابطه مصرف رسانه­ای و انسجام اجتماعی (مورد مطالعه: جوانان شهر تبریز)، فصلنامه مطالعات توسعه اجتماعی- فرهنگی، 1 (4): صص 9 - 31.
بختیاری, صادق، رنجبر, همایون و قربانی، سمیه، (1391)، شاخص ترکیبی رفاه اقتصادی و اندازه‌گیری آن برای منتخبی از کشورهای در حال توسعه، فصلنامه علمی-پژوهشی رشد و توسعه اقتصادی، 3 (9): صص 41 - 58.
پیلتن, فخرالسادات و برومند، مختار، (1393)، بررسی نقش سرمایه اجتماعی بر امنیت اجتماعی (مورد مطالعه: کلیه زنان و مردان واقع در گروه سنی 45-18 سال شهر جهرم)، فصلنامه مطالعات توسعه اجتماعی ایران، 6 (2): صص 119 - 129.
تاجبخش، کیان، (1383)، بررسی مقدماتی کاربرد نظریه سرمایه اجتماعی در تحلیل وضعیت تأمین اجتماعی در ایران، فصلنامه تأمین اجتماعی، 6 (16): صص 224 - 254.
خستو، مریم و یاحقی، مرضیه، (1393)، تحلیل و ارزیابی شاخص‌های رفاه اجتماعی در نواحی شهری با تأکید بر رویکرد عدالت (مورد مطالعه: نواحی منطقۀ 1 شهر قزوین)، فصلنامه پژوهش­های جغرافیای انسانی، 50 (2): صص 297 - 315.
دینی ترکمانی، علی، (1385)، تبیین افول سرمایه اجتماعی، فصلنامه رفاه اجتماعی، 6 (23): صص 147 - 172.
ربانی، رسول، کلانتری، صمد، قاسمی، وحید، عریضی، فروغ­السادات و اسماعیلی، رضا، (1387)، بررسی رابطه رفاه اجتماعی با سرمایه اجتماعی در فرآیند توسعه (مورد مطالعه: شهرستان­های استان اصفهان)، مجله پژوهشی علوم انسانی دانشگاه اصفهان، 1 (29): صص 23 - 46.
رکن الدین افتخاری، عبدالرضا، توکلی، مرتضی، (1382)، رفاه اجتماعی روستایی: رویکردی شناختی در تبیین معرف­ها، فصلنامه برنامه­ریزی و آمایش فضا، 7 (2): صص 61 - 83.
رکن الدین افتخاری، عبدالرضا، (1389)، مدیریت توسعه روستایی (بنیان­های نظری)، انتشارات سمت، تهران.
زاهدی, محمدجواد، شیانی ملیحه، علی پور، پروین، (1388)، رابطه سرمایه اجتماعی با رفاه اجتماعی، فصلنامه رفاه اجتماعی، 8 (32): 109 - 130.
ﺳﺎروﺧﺎنی، باقر، (1387)، ﺳﺮﻣﺎﯾﻪ اﺟﺘﻤﺎﻋﯽ :اﺑﻌﺎد و ﺷﺎﺧﺺ­ﻫﺎ و دﯾﺪﮔﺎه­ﻫﺎ، ﻓﺼﻠﻨﺎﻣﻪ روﺳﺘﺎ و ﺗﻮﺳﻌﻪ، 1 (1): صص 41 - 51.
سپهری، حامد، (1386)، بررسی رابطه بین سرمایه اجتماعی و برداشت از سلامت در میان دانشجویان کارشناسی دوره روزانه دانشگاه تبریز. پایان نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه تبریز.
سلمانی، محمد، تقی­پور، فریده، رمضان­زاده لسبویی، مهدی و جلیلی پروانه. زهرا، (1387)، بررسی ابعاد سرمایه اجتماعی (مشارکت مدنی، تعامل اجتماعی و اعتماد) در توسعه روستایی (مطالعه موردی: روستاهای باغستان و برون، شهرستان فردوس)، مجله جغرافیا و توسعه ناحیه­ای، 12، 23 - 45.
شایگان، فریبا، (1389)، نگرش نسبت به رفاه اجتماعی- اقتصادی و رابطه آن با اعتماد سیاسی در شهر تهران، مجله برنامه­ریزی رفاه و توسعه اجتماعی، 2 (3): صص 145 - 178.
شریفیان ثانی، مریم، (1380)، سرمایه اجتماعی: مفاهیم اصلی و چارچوب نظری، مجله رفاه اجتماعی، 1 (2): صص 5 - 18.
شهرام نیا، سیدامیر مسعود، صادقی عمرو آبادی، بهروز و ابراهیمی، علی، (1393)، بررسی رابطه میان مشارکت سیاسی و رفاه اقتصادی (مورد مطالعه: دانشجویان، کارمندان و استادان دانشگاه اصفهان)، مجله برنامه­ریزی رفاه و توسعه اجتماعی، 3 (19): صص160 - 200.
طولابی نژاد، مهرشاد، فراهانی، حسین و پیرایش، رضا، (1394)، ارزیابی نقش یارانه­های نقدی بر رفاه اقتصادی و اجتماعی خانوار­های روستایی (مورد مطالعه: دهستان جایدر از توابع شهرستان پلدختر)، فصلنامه فضای جغرافیایی، 15 (50): صص 19 - 37.
طولابی نژاد، مهرشاد، قنبری، سیروس و شایان، محسن، (1397)، بررسی اثرات سرمایه اجتماعی بر رفاه خانوار­های روستایی (مورد مطالعه: دهستان میانکوه شرقی)، فصلنامه جغرافیا و برنامه­ریزی، 22 (66): صص 163 - 185.
علمی، زهرا، شارع پور، محمود و حسینی، سیدامیر حسین، (1384)، سرمایه اجتماعی و چگونگی تأثیر آن بر اقتصاد، فصلنامه تحقیقات اقتصادی، 27 (71): صص 239 - 295.
علمی، محمود و صادق زاده، مریم، (1391)، بررسی رابطه بین سرمایه اجتماعی و میزان رفاه اجتماعی شهروندان شهر میانه، فصلنامه تغییرات اجتماعی- فرهنگی، 9 (33): صص 155 - 178.
غفاری. غلامرضا، (1380)، جامعه شناسی مشارکتی، چاپ اول، تهران.
فراهانی, حسین، عینالی، جمشید و عبدلی، سمیه، (1392)، ارزیابی نقش سرمایه اجتماعی در توسعه نواحی روستایی (مورد مطالعه: دهستان مشهد میقان از توابع شهرستان اراک)، فصلنامه تحقیقات کاربردی علوم جغرافیایی، سال 13 (29): صص 27 - 50.
فیتزپتریک، تونی، (1381)، نظریه رفاه، (ترجمه هرمز همایون­پور)، نشر گام نور، تهران.
فیلد، جان، (1386)، سرمایه اجتماعی (ترجمه دکتر غلامرضا غفاری و حسین رمضانی)، انتشارات کویر، تهران.
قاسمی، وحید، طاهری، زهرا و مهربانی، مرضیه، (1392)، تبیین رفاه اجتماعی و تاثیر آن بر احساس امنیت، فصلنامه برنامه­ریزی رفاه و توسعه اجتماعی، 5 (17): صص 131 - 176.
گیدنز، آنتونی، (1380)، 1989، پایان قرن بیستم بود ( ترجمه نیکو سرخوش)، کتاب ماه علوم اجتماعی، شماره 47 و 48: صص 50 - 60.
محمودی، سمیرا، افتخاری، عبدالرضا رکن­الدین، غفاری، غلامرضا و پورطاهری، مهدی، (1394)، تبیین اثرات انواع سرمایه­های توسعه­ای بر سرمایه اجتماعی (مورد مطالعه: روستاهای استان خراسان رضوی، فصلنامه اقتصاد فضا و توسعه روستایی، 4 (14): صص 169 - 190.
ملک حسینی، افسانه،  همزه­ای، محمدرضا، حیدری، حسین و بینائیان، اکرم، (1395)، ارزیابی کیفی وضعیت سرمایه اجتماعی با به کارگیری نظریه بنیانی (مورد مطالعه: دهستان آبباریک از توابع شهرستان سنقر و کلیائی)، فصلنامه مدیریت سرمایه اجتماعی، 3 (2): صص 209 - 231.
منظور، داوود و یادی پور، مهدی، (1387)، سرمایه اجتماعی عامل توسعه اجتماعی و اقتصادی، فصلنامه راهبرد یاس، 5 (15): صص 140 - 162.
مهربانی، وحید، (1391)، سلامت خانوارهای روستایی و رفاه اجتماعی رالزی در ایران، فصلنامه رفاه اجتماعی، 12 (47): صص 61 - 83.
مولایی، محمد و مرادی، حسین، (1389)، بررسی و مقایسه ترکیب کالاهای مصرفی خانوار­های شهری ایران طی سال­های 1354 تا 1384، فصلنامه رفاه اجتماعی، 10 (37): صص 113 - 127.
میجلی، جیمز، (1378)، رفاه اجتماعی در جهان (ترجمه محمد تقی جغتایی)، دانشگاه علوم بهزیستی، تهران.
هزار جریبی، جعفر و مردوخ روحانی، احسان، (1391)، بررسی رابطه­ی رفاه اجتماعی و سرمایه اجتماعی درشهر سنندج، جامعه شناسی کاربردی (مجله پژوهشی علوم انسانی دانشگاه اصفهان)، 23 (1): صص 35 - 50.
یزدانی، فرشید، (1382)، مفاهیم بنیادی در مباحث رفاه اجتماعی (سیاست اجتماعی، حمایت اجتماعی، رفاه و تامین اجتماعی)، فصلنامه رفاه اجتماعی، 3 (10): صص 31 - 54.
Basile, E. and Cecchi, C. (2007), Building Social Capital in Rural Areas: Does Public Action Help, Restructuring in Marginal Rural Areas (RESTRIM) –The International Centre for Development Studies, University of Aberdeen, GB, pp 265-282.
Basu. A. k. (2013), Impact of Rural Employment Guarantee Schemes on Seasonal Labor Markets: Optimum Compensation and Workers’ Welfare, Journal of Economic Inequality, Volume 22, Issue 2, pp 245.
Bourdieu, P (1986), The Forms of Capital, in J Richardson(ed.); Handbook of Theory and Research for the Sociology of Education, New York, Green wood, pp 87-101.
Brunie, A (2009), Meaningful Distinctions within a Concept: Relational, Collective and Generalized Social Capital, Social Science Research, Volume 43, Issue 3, pp 362- 376.
Courvisanos, J. Martin, J. (2005), Developing Policy for Australia’s Small Towns: From anthropology to sustainability, Conference on the 3nd Future of Australia’s Country Towns, Bendigo, Volume 34, pp 2-20.
Glaeser, E. Laibson, D. and Sacerdote, B (2000), The Economic Approach to Social Capital, NBER, pp 17-25.
Grootaert, c (1998), social capital: the missing link, working paper no 3, world bank, pp 35-49
Grootaert, C. Bastelaer, V (2002), The Role of Social Capital in Development, UK: Cambridge University Press, pp 93-109
Jordan, J.L, Anil, B. and Munasib, A. (2010), Community Development and Local Social Capital, Journal of Agricultural and Applied Economics, Volume 53, Issue 2, pp 254-262.
Khanh, H. (2012), The Role of Social Capital to Access Rural Credit: A Case Study: Hue Province- Vietnam, Department of Urban and Rural Development, Swedish University of Agricultural Sciences, Volume 67, pp 53- 35.
Krishna, A. and Norman, U (1999), Mapping and Measuring Social Capital: A conceptual and Empirical Study of Collective Action for Conservingand Developing Watersheds in Rajasthan, India. Social Capital Initiative Working Paper of 13. Washington DC: The World Bank, 174-198.
Midgely, j. (2000), Context of welfare theory: a develop mentalist in perpetration, Center for social development, Washington university Pup, 106-118.
Nack, S. and Keefer, P (1997), Dose Social capital have an economic Pay-off? A cross country investment, Quarterly journal of Economic, Vol: 112, No: 4, PP: 1251-1211.
Payton. M, Payton. A (2003), Influence of Place Attachment and Social Capital on Civic Action: A Study at Sherburne National Wildlife Refuge, master’s thesis of Natural Resources Science and Management Program, University of Minnesota, June, pp 14-31.
Svendsen, G.L.H. and Svendsen, G.T. (2000), Measuring social capital: the Danish cooperative dairy movement, Sociologia Ruralis, VOL. 40, No 1, pp. 72-86.
Wall, E. Gabriele, F. and Frans, S (1998), Getting The Goods on Social Capital Rural Sociology, p.63.
Warner, J (2007), Structural Stigma, Institutional Trust and Risk Agenda in Mental Health Policy, University of Bristol,Great Britain: The Policy Press. Social Policy Review 19, PP.201-217
Westlund, H, Forsberg, A and Höckertin, Ch. (2002), Social Capital and Local Development in Swedish Rural Districts, Paper prepared for the 42nd Congress of the European Regional Science Association Dortmund, Germany, 27-31.
woolcock, M. and Narayan (1998), social capital and economic development: toward a theoritcial synthesis and policy, framework, theory and society 27(2): 151- 208.
Yusuf, S (2008), Social Capital and Household Welfare in Kwara State, Nigeria, Journal of Human Ecology, 23(3): 219-229.
Ziersch, A. Baum, F. Darmawan, I.G.N.  Kavanagh, A.M. and Bentley, R.J. (2009), Social capital and health in rural and urban communities in South Australia. Australian and newZealand journal of public health, 33(1):7-16.
دوره 4، شماره 13
پاییز 1402
پاییز 1402
صفحه 53-72

  • تاریخ دریافت 30 مرداد 1402
  • تاریخ بازنگری 01 آبان 1402
  • تاریخ پذیرش 06 آبان 1402