پژوهش‌های جغرافیای اقتصادی

پژوهش‌های جغرافیای اقتصادی

سطح‌بندی مناطق روستایی استان ایلام براساس نشانگرهای بازار کار

نوع مقاله : علمی-پژوهشی

نویسندگان
1 دانش‌آموخته کارشناسی ارشد توسعه روستایی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه ایلام، ایلام، ایران.
2 دانشیار گروه کارآفرینی و توسعه روستایی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه ایلام، ایلام، ایران.
3 استادیار گروه مهندسی معماری، دانشکده فنی و مهندسی، دانشگاه ایلام، ایلام، ایران.
چکیده
برنامه‌­ریزی برای اشتغال و توسعه فعالیت­‌های کارآفرینانه در مناطق روستایی، نیازمند شناخت وضعیت متغیرهای اقتصادی اجتماعی و زیست‌بوم کسب­ و کار است. با آگاهی از نشانگرهای بازار کار مناطق روستایی می‌­توان گزینه­‌های بهینه توسعه اقتصادی برای این مناطق را سامان داد. شواهد موجود بیانگر نامتوازن بودن بازار کار در مناطق مختلف روستایی استان ایلام است. این پژوهش باهدف سطح‌بندی مناطق روستایی استان ایلام بر اساس نشانگرهای کلیدی بازار کار انجام گردید. روش­‌شناسی پژوهش، توصیفی- تحلیلی و گردآوری داده‌های موردنیاز به‌صورت اسنادی و کتابخانه‌ای انجام‌شده است. تجزیه و تحلیل داده­‌ها با استفاده از نرم­‌افزار­های topsis، SPSS و GIS انجام گرفته است. در این پژوهش داده‌های تعداد 30 شاخص کلیدی اقتصادی این استان با استفاده از تکنیک‌های تاپسیس و تحلیل خوشه‌ای مورد تحلیل قرار گرفته است. نشانگرهای منفی به نشانگرهای مثبت تبدیل‌شده و با استفاده از مدل رتبه‌بندی تاپسیس، اقدام به رتبه‌بندی شهرستان‌های استان شده است. نتایج نشان داد که شهرستان‌های مهران و دهلران به ترتیب توسعه‌یافته‌ترین و توسعه‌نایافته‌ترین شهرستان‌های استان از نظر برخورداری از نشانگرهای بازار کار در مناطق روستایی بوده­‌اند و در بین شهرستان‌های استان نابرابری و شکاف زیادی وجود دارد. بنابراین به‌جز شهرستان مهران، دیگر شهرستان‌های استان وضعیت بهینه­‌ای ازنظر نشانگرهای بازار کار ندارند. این یافته نشان‌دهنده این موضوع است که پراکنش فرصت‌­های شغلی در بین شهرستان­‌ها یکسان نیست. شهرستان‌های دره شهر، ایوان، شیروان چرداول، آبدانان و دهلران در سطح توسعه‌نیافته قرار گرفته‌اند که نشان‌دهنده پایین‌ترین سطح برخورداری از نشانگرهای بازار کار است و شرایط نامطلوب مناطق روستایی این شهرستان‌ها را از نظر نشانگرهای بازار کار نشان می‌دهد. این سطح شامل بیشتر شهرستان‌های استان است. پیشنهاد می‌­شود مناسب نبودن نشانگرهای بازار کار شهرستان‌های دره شهر، ایوان، شیروان چرداول، آبدانان و دهلران در دستور کار شورای برنامه­‌ریزی استان قرار گیرد و سازوکارهای بهینه و امکان­پذیر برای افزایش تخصیص اعتبارات اشتغال­زا برای مناطق روستایی این شهرستان­‌ها تدوین شود.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

Evaluating and Leveling the Labor Market Indexes in Rural Areas of Ilam Province

نویسندگان English

Tayebeh Hokari 1
Homayoon Moradnezhadi 2
Mohammad Salavarzi 3
1 MSc. Graduated of entrepreneurship and rural development, Faculty of Literature and Human Sciences, Ilam University, Ilam, Iran.
2 Associate Professor, Department of Entrepreneurship and Rural Development, Faculty of Literature and Human Sciences, University of Ilam , Ilam, Iran.
3 Assistant Professor, Department of Architectural Engineering, Technical and Engineering Faculty, University of Ilam , Ilam, Iran.
چکیده English

Planning for employment and development of entrepreneurial activities in rural areas requires knowing the status of economic, social and business environment variables. By identification the labor market indicators of rural areas, it is possible to arrange the optimal options for economic development for these areas. The available evidence shows the imbalance of labor market in different rural areas of Ilam province.The purpose of this study was to evaluate and classify key labor market indicators in rural areas of Ilam province. Knowledge of the distribution of labor market development and the degree of development of these areas is a prerequisite for rural development plans and programs. The importance of leveling the labor market is that by knowing the bottlenecks and capabilities and levels of development of the regions, it is possible to show the level of the labor market of the rural areas in a region and provide programs to reduce the deprivation of those areas and provide suitable conditions for development. The research methodology was descriptive-analytical and the required data collection was done in documentary and library form. The data of 30 key economic indices of this province have been analyzed using TOPSIS and cluster analysis techniques. Negative indices were transformed into positive indices and the townships were ranked using TOPSIS ranking model. The level of development of townships in the province was classified by using cluster analysis technique in four levels and the result was shown using GIS software in map format. The results showed that Mehran was the most developed township and Dehloran was the most undeveloped township based on labor market indices of rural areas. The results showed that there was a large gap between the townships in the province. With the exception of Mehran, other townships of this province are not in a favorable position in terms of labor market indicators, indicating a lack of equitable distribution of job opportunities among townships of this province. The situation of Mehran city was suitable in terms of labor market indicators. Other cities of the province do not have an optimal situation in terms of labor market indicators, which indicates that the distribution of job opportunities among the cities is not the same. It is suggested that the inadequacy of labor market indicators in the cities of Dere Shahr, Ivan, Shirvan Cherdavel, Abdanan and Dehleran should be included in the agenda of the provincial planning council and the optimal and possible mechanisms to increase the allocation of employment credits for the rural areas of this township Be compiled.

کلیدواژه‌ها English

Evaluating
Leveling
Labor Market
Rural Areas
Ilam
ازکیا، مصطفی؛ و غفاری، غلامرضا. (1383). توسعه روستایی با تأکید بر جامعه روستایی ایران، نشر نی، تهران.
به جویی، اسداله؛ پناهی، هانیه؛ حبیب نژادلوجندی، سمیرا؛ و ظریفیان، شاپور. (1396). تحلیل عوامل موثر بر علاقه­مندی دانشجویان دانشکده­ی کشاورزی در دانشگاه تبریز به اشتغال در مناطق روستایی، فصلنامه پژوهش­نامه فرهنگی هرمزگان، بهار و تابستان 1396 ، دوره  8 ، شماره  13، 75-61.
اسماعیل­زاده، حسن؛ صفرخانی، رضوان؛ و محمودی, حسین. (1397). تحلیلی بر سطح توسعه‌یافتگی مناطق روستایی شهرستان‌های استان کرمانشاه، پژوهش­های جغرافیای انسانی, 50 (2), 355-374.
تقدیسی، احمد؛ جمینی، داود؛ جمشیدی، علیرضا؛ و آریان‌پور، آزاد. (1392). تحلیل فضایی و سطح‌بندی نواحی روستایی منطقه اورمانات بر اساس شاخص‌های اشتغال، برنامه­ریزی فضایی, 3 (2), 157-180.
حاجیان، مهسا؛ صباغی، شهلا؛ یزدان­طلب، مهناز؛ و قاسمی، فاطمه. (1393). شاخص­های کلیدی بازار کار در ایران، گزارش مرکزآمار و اطلاعات راهبردی، وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی.
خاکپور، براتعلی؛ محمدی، چنور؛ داوری، سیده‌‌‌‌الهام‌‌‌‌؛ و اکبری، مجید. (1398). بررسی وضعیت شاخص‌‌‌‌های توسعه در شهرستان‌‌‌‌‌‌‌‌های کرمانشاه با استفاده از تکنیک ادغام، نشریه جغرافیا و توسعه, 17(56), 73-90.
داورخانی، فضیله؛ دربان آراسته، علیرضا؛ نجارزاده، محمد؛ ترابی، ذبیح اله؛ و  هاجری، بهرام. (1397). بررسی فضایی عوامل مؤثر بر ضریب مکانی اشتغال زنان روستایی ایران در بخش خدمات، فصلنامه برنامه ­ریزی منطقه ­ای، زمستان 1397، دوره 8، شماره 32 ، 10-1.
رحمانی، بیژن؛ رحمانی فضلی، عبدالرضا؛  فرجی سبکبار، حسنعلی؛ و رضائی، مهرانگیز. (1394). تحلیل اکتشافی داده­های فضایی اشتغال در سکونتگاه­های روستایی (مورد پژوهی: نواحی روستایی استان اصفهان)، برنامه­ریزی منطقه­ ای، زمستان 1394، دوره  5 , شماره  20 ، 80-69.
سروری، علی اکبر؛ کرباسی، علی­رضا؛ دانشور کاخکی، محمود؛ و هاتف، حکیمه. (1392). اثر نرخ رشد بخش­های اقتصادی و آزادسازی تجاری بر کاهش فقر در ایران، اقتصاد کشاورزی و توسعه، 21(3), 191-210.
سواری ممبینی، آمنه؛ خسروی پور، بهمن؛ برادران، مسعود؛ و یزدان­پناه، مسعود. (1396). کاربرد نظریه شغلی اجتماعی در تببین عوامل مؤثر بر تمایل جوانان روستایی پیرامون اشتغال در بخش کشاورزی (مورد مطالعه: شهرستان باغملک)، فصلنامه تحقیقات اقتصاد و توسعه کشاورزی ایران، دوره 48، شماره 492، 287-298.
شریف­زاده، محمد شریف؛ و عبداله ­زاده، غلامحسین. (1396). ارزیابی تطبیقی پایداری کسب و کارهای کارآفرینانه کشاورزی و نظام‌های متعارف تولید کشاورزی در استان گلستان، علوم ترویج و آموزش کشاورزی، 13(2)، 1-20.
فرجی سبکبار، حسن؛ هاجری، بهرام؛ ترابی، ذبیح اله؛ و ملایی، نادر. (1395). تحلیل فضایی الگوی اشتغال زنان در بخش های عمده فعالیت سکونتگاه­های روستایی ایران، فصلنامه مطالعات برنامه ­ریزی سکونتگاه ­های انسانی (چشم ­انداز جغرافیایی)،   بهار 1395 ، دوره  11 ، شماره  34 ، 31-17.
قادرمرزی، حامد. (1394). برنامه­ریزی راهبردی توسعه اشتغال در نواحی روستایی شهرستان جوانرود. فصلنامه اقتصاد فضا و توسعه روستایی، سال چهارم، شماره 1، بهار 1394، پیاپی 11، 130-109.
گریوانی، فاطمه؛ جهانگرد، حلیمه؛ و شاهنوشی، ناصر. (1393). بررسی عوامل مؤثر بر درآمد شاغلان روستایی در ایران، فصلنامه روستا و توسعه، سال18، شماره 1، بهار1394، صص: 1-19.
حداد مقدم، ملیحه. (1401). تحلیل عوامل مؤثر بر مشارکت زنان در بازار نیروی کار ایران با تأکید بر متغیرهای سن و مهاجرت. بررسی مسائل اقتصاد ایران, 9(1(شماره پیاپی: 17)), 97-121.
زعفرانچی، لیلا سادات؛ و گلدانی, مهدی. (1400). تحلیل خرد ازساعات کار بازاری مردان متأهل دارای همسران شاغل، پژوهشنامه اقتصادی, 21(83), 11-36.
عبداله ­زاده، غلامحسین؛ و شریف‌زاده، محمدشریف. (1401). جذب نیروی کار مهاجر روستایی در کسب‌ و کارهای شهری: یک مطالعه کیفی، مطالعات کارآفرینی و توسعه پایدار کشاورزی, 9(2), 113-132.
غلامی، مجید؛ و رستمی، فرحناز. (1398). تحلیل اثرات دوگانگی جغرافیایی بازار کار در مناطق روستایی (مورد مطالعه: شهرستان هرسین)، پژوهش­های روستائی، 10 (2)، 186-199.
قباشی، نسیم؛ خداپناه، مسعود؛ و زراءنژاد، منصور. (1400). معرفی و محاسبه شاخص ترکیبی بیکاری در ایران با استفاده از منطق فازی، فصلنامه علمی پژوهشی راهبرد اقتصادی, 10(39), 752-728.
عاقلی، لطفعلی. (1400). تحلیلی بر روند اشتغال در مناطق روستایی در ایران، مطالعات جغرافیایی نواحی ساحلی، 2 (1)،81-102.
مرادنژادی، همایون؛ و واحدی، مرجان. (1398). واکاوی موانع راه­اندازی کسب و کارهای خانگی در مناطق روستایی استان ایلام، فصلنامه علمی -پژوهشی تحقیقات اقتصاد کشاورزی، 11 (43)، 303-318.
مشایخی، ساجده؛ مرادنژادی، همایون؛ صی محمدی، سمیره؛ و میرک­زاده، علی اصغر. (1400). بررسی عوامل مؤثر بر فقر اقتصادی زنان سرپرست خانوار روستایی (مورد مطالعه شهرستان کرمانشاه)، علوم ترویج و آموزش کشاورزی ایران، 17 (1)، 119-132.
مشکینی، ابوالفضل؛ تردست، زهرا؛ و کرمی، احمد. (1398). تبیین فضایی رتبه‌بندی توسعه‌یافتگی شهرستان‌های استان مرزی ایلام، فصلنامه علمی علوم و فنون مرزی، 8 (1)، 1-27.
مؤمنی هلالی، هادی؛ صدیقی، حسن؛ چیذری، محمد؛ و عباسی، عنایت. (1398). تحلیل وضعیت اکوسیستم کارآفرینی مؤثر بر توسعه فعالیت‌های کارآفرینانه روستایی: بینش‌هایی از یک پیمایش در میان شالیکاران چندکاره حوضه آبریز دشت هراز، علوم ترویج و آموزش کشاورزی، 15 (2)، 167-186.
نادری مهدیی، کریم؛ چرخ تابیان، طاهره؛ و لطیفی، سمیه. (1395). سنجش سطح توسعه کشاورزی در استان‏های غرب کشور با استفاده از تکنیک‏های تصمیم‏گیری چند شاخصه (MADM)، علوم ترویج و آموزش کشاورزی، 11 (2)، 67-81.
نصیری، مجید؛ شاه‌طهماسبی، اسماعیل؛ هنری، محمد‌تقی؛ و شمس‌اللهی، سارا. (1392). بررسی کارایی نسبی استان­های کشور در دستیابی به اهداف اجتماعی و اقتصادی کار شایسته در برنامه سوم و سال­های ابتدایی برنامه چهارم توسعه. سیاست‌های راهبردی و کلان، 1(شماره 1), 1-21.
هاشمی، عبدالرسول؛ ازکیا، مصطفی؛ و موسوی، سید یعقوب. (1400). تحلیل تجربه زیسته فقرای شهری از طرد اجتماعی از بازار کار مورد مطالعه؛ مناطق 17، 18 و 19 شهر تهران، برنامه­ریزی رفاه و توسعه اجتماعی، 13 (49)، 1-32.
هوکری، طیبه؛ مرادنژادی، همایون؛ و سلاورزی، محمد. (1399). سطح‌بندی مناطق روستایی استان کرمانشاه براساس شاخص‌های بازار کار، روستا و توسعه، 23 (4)، 179-196.
Behera M., Mishra S., Behera, A.R.( 2021): The COVID-19-led reverse migration on labour supply in rural economy: challenges, opportunities and road ahead in Odisha. The Indian Economic Journal, 69(3): 392-409.
Bennell, P. Promoting livelihood opportunities for rural youth. In World Development Report; International Fund for Agricultural Development (IFAD): Rome, Italy, 2007. [Google Scholar]
Celik, M. & Tatar, M. (2011): Employment-unemployment issues and solution suggestions adiyaman example interdisciplinary. Contemporary Research in Business, 3(2), 1211-1226.
Garg, S., Tripathi, N., McIsaac, M. et al. Implementing a health labour market analysis to address health workforce gaps in a rural region of India. Hum Resour Health 20, 50 (2022): https://doi.org/10.1186/s12960-022-00749-6
ILO (2016). Key Indicators of the Labour Market, Ninth edition Geneva, International Labor Office, 2016.
Jonna, P., Estudillo, et al. (2013): ",Labour Markets, Occupational Choice, and Rural Poverty in Selected Countries in Asia and Sub-Saharan Africa." World development report.
Khosravi, P., Agahi, H., & Geravandi, S. (2021): Relationship among Dual-labor Market, Food Security, and General Health in Rural Areas. International Journal of Agricultural Management and Development, 11(2), 235-244.
Porter, M.E.,) 2004(: Competitiveness in Rural U.S. Regions: Learning and Research Agenda, Institute for Strategy and Competitiveness. Rural Norway. Journal of Rural Studies, 75: 125-131.
Rodrigues Garcés, C., Fawaz Yissi, M. J., & Muñoz Soto, J. A. (2017): Demographic and labor market transformations in rural areas of Chile. Acta Agronómica, 66(2), 200–206. https://doi.org/10.15446/acag.v66n2.54918
Rye, J. F., Slettebak, M. H. (2020): The new geography of labour migration: EU11 migrants Rural Norway. Journal of Rural Studies, 75: 125-131.
Sarkar, S., Mishra D. K. (2021): Circular Labour Migration from Rural India: A Study of OutMigration of Male Labour from West Bengal. Journal of Asian and African Studies, 56(6):1403-1418.
Uttam Deb, N Nagaraj, Ranjit Kumar, Madhu Bhattarai, R Padmaja, P Parthasarathy Rao and Cynthia Bantilan (2014): Dynamics of Rural Labor Markets in India: Implications for Inclusive Development Strategy. International crops research institute for the semi-arid tropics. CRISAT Research Program, Markets, Institutions and Policies. Policy Brief,
دوره 3، شماره 10
زمستان 1401
زمستان 1401
صفحه 1-14

  • تاریخ دریافت 24 بهمن 1401
  • تاریخ بازنگری 05 اسفند 1401
  • تاریخ پذیرش 27 اسفند 1401