پژوهش‌های جغرافیای اقتصادی

پژوهش‌های جغرافیای اقتصادی

چشم انداز تحولات کالبدی- فضایی روستاهای پیرامون شهر ابهر

نوع مقاله : علمی-پژوهشی

نویسندگان
1 استاد جغرافیا و برنامه ریزی روستایی، گروه جغرافیای انسانی، دانشکده جغرافیای دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران.
2 دانشیار جغرافیا و برنامه ریزی روستایی، گروه جغرافیای انسانی، دانشکده جغرافیای دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران.
3 کارشناسی ارشد جغرافیا و برنامه ریزی روستایی، گروه جغرافیای انسانی، دانشکده جغرافیای دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران.
4 دانشجوی دکتری جغرافیا و برنامه ریزی روستایی، گروه جغرافیای انسانی، دانشکده جغرافیای دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران.
چکیده
کشور ما، از دیرباز روابط متقابلی میان شهر و روستا وجود داشته که بر حسب شرایط گوناگون جغرافیایی، تاریخی، اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی در مکان­ها و زمان­ های گوناگون تفاوت­ هایی را چه از نظر شکل و چه از نظر محتوا نشان می­ دهد. آشکار است که در شکل ­پذیری و تحول سکونتگاه های روستایی مجموعه عوامل و نیروهای متفاوت و متنوعی نقش آفرین هستند. بر همین اساس، تحقیق حاضر به دنبال بررسی تحولات کالبدی- فضایی سکونتگاه­ های روستایی پیرامون شهر ابهر و تأثیرگذاری­ حاصل از تعامل با شهر ابهر بر روند تحولات فضایی آن می­ باشد. پژوهش حاضر از نظر ماهیت کاربردی و از منظر بررسی، توصیفی- تحلیلی بوده که جمع­ آوری اطلاعات مورد نیاز در آن، به دو روش مطالعه کتابخان ه­ای و میدانی صورت پذیرفته است. بر این مبنا رشد افقی و خزش سریع شهر ابهر طی سال­ های اخیر سبب شده که سکونتگاه های روستایی واقع در حاشیه و پیرامون آن در معرض ادغام و الحاق در خارج از بافت و در برخی موارد در طرح آتی شهر و روستاها قرار گرفته و دچار تحولات ساختاری- فضایی زیادی باشد. این تحولات در همه روستاها یکسان نبوده و برخی روستاها نسبت به شرایطی که برخوردار بوده­اند به صورت متفاوت دست به تغییرات فضایی زده­اند که از مهمترین آن موارد می­توان به تغییرات قیمتی در کاربری اراضی، تغییر در الگوی مسکن، تغییرات زیست­ محیطی، تحولات اجتماعی- اقتصادی و عملکردی این سکونتگاه های روستایی اشاره نمود.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

Landscape Physical-spatial transformations of villages around Abhar city

نویسندگان English

Hasan Afrakhteh 1
Farhad Azizpur 2
Hamid Shirkhani Azad 3
Hassan Momeni 4
1 Professor of Geography and Rural Planning, Department of Human Geography, Faculty of Geography, Kharazmi University, Tehran, Iran.
2 Associate Professor of Geography and Rural Planning, Department of Human Geography, Faculty of Geography, Kharazmi University, Tehran, Iran.
3 Master of Geography and Rural Planning, Department of Human Geography, Faculty of Geography, Kharazmi University, Tehran, Iran.
4 PhD student in Geography and Rural Planning, Department of Human Geography, Faculty of Geography, Kharazmi University, Tehran, Iran.
چکیده English

In our country, there has long been a relationship between city and village that according to different geographical, historical, economic, social and cultural conditions in different places and times, both in terms of form and content Shown. It is obvious that a variety of different factors and forces play a role in the formation and evolution of rural settlements. the present study seeks to investigate the physical-spatial transformations of rural settlements around the city of Abhar and the effects of interaction with the city of Abhar on the process of its spatial changes.  The present research is descriptive-analytical in terms of applied nature and from the perspective of review, in which the required information has been collected in two ways: library and field study. Based on this basis, the horizontal growth and rapid creep of Abhar city in recent years has caused that rural settlements located in and around it are subject to merging and annexation outside the context and in some cases in the future plan of the city and villages. many structural-spatial changes Physical-spatial are not the same in all villages and some villages have made different spatial changes according to the conditions they enjoyed, the most important of which are price changes in land use, changes in housing patterns, environmental changes, Pointed out the socio-economic and functional transformations of these rural settlements. In the perspective of the developments of Abhar city, the investments that have been made by the urban dwellers due to the physical expansion of the city and the reduction of the distance between the city and the village have been invested in or on the outskirts of the village and in different parts of housing, garden, etc .; Mutually, it has been invested by villagers in various urban areas, especially housing and shops. We conclude that the investment index well reflects the relationship between city and village.

کلیدواژه‌ها English

Physical-spatial developments
rural-urban interactions
suburban villages
Abhar city
احمدی، منیژه. (1388). تحولات کالبدی – فضایی روستاهای پیرامون شهر زنجان، رساله دکترا. دانشگده جغرافیا. دانشگاه شهید بهشتی.
افراخته، حسن؛ و عزیزپور، فرهاد. (1393). تبین تحولات مکانی- فضایی روستاهای پیرامون شهرها، مجموعه مقالات همایش توسعه پایدار کالبدی- فضایی روستایی: مسکن و بهسازی روستایی، اردبیل. معاونت عمران روستایی، صص: 134-113.
افراخته، حسن؛ عزیزپور، فرهاد؛ و زمانی محدثه. (1393). پیوندهای کلانشهری و تحولات کالبدی- فضایی روستاهای پیرامون (مطالعه موردی: دهستان محمد آباد کرج)، مجله مسکن و محیط روستا. 101(150) صص: 20-1.
استانداری زنجان. (1399). گزارش و اطلاعات و آمار استانداری از جغرافیای استان زنجان و تقسیمات سیاسی.
داداش پور، هاشم؛ و علی دادی، مهدی. (1398). برنامه ­ریزی توسعه یکپارچه محلی چارچوب نظری و عملیاتی برای ایران، انتشارات بنیاد مسکن انقلاب اسلامی، چاپ اول، صص: 352-1.
دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی زنجان. (1399). گزارش سالیانه بهداشتی و عمومی شهرستان­های استان زنجان.
راهنمایی، محمد تقی. (1369). توسعه تهران و دگرگونی در ساختارهای نواحی روستایی اطراف، فصلنامه تحقیقات جغرافیایی. 4(16) صص:29-1.
سعیدی، عباس. (1377). مبانی جغرافیای روستایی، تهران، انتشارات سمت.
سعیدی، عباس. (1399). برنامه­ریزی کالبدی-فضایی در راستای توسعه پایدار منظومه­ های روستایی-شهری، بنیاد مسکن انقلاب اسلامی، چاپ اول، تهران.
سعیدی، عباس؛ و حسینی حاصل، صدیقه. (1388). شالوده مکانیابی و استقرار روستاهای جدید، انتشارات شهیدی.
شوراهای اسلامی و دهیاری­ های ناحیه ابهر و خرمدره. (1395). اطلاعات جغرافیایی استان زنجان، ناحیه ابهر-خرمدره.
قادرمرزی، حامد. (1389). تحولات ساختاری-کارکردی روستاهای حریم شهر سنندج در فرآیند گسترش فضایی شهر (طی دوره 1385-1355)، رساله دکتری دانشگاه شهید بهشتی تهران.
عزیزپور، فرهاد؛ و محسن زاده، آرمین. (1391). نظریه ­ها و رویکردهای سازمانیابی فضایی سکونتگاه های روستایی، بنیاد مسکن انقلاب اسلامی، چاپ دوم، تهران.
محمدی، جلیل؛ و رستمی، الهام. (1395). تحلیل تغییرات سلسله­ مراتب شهری استان زنجان دوره90–1355، مجله آمایش جغرافیایی فضا، سال ششم، شماره20.
مرکز آمار ایران. (1395). گزارش سرشمار عمومی نفوس و مسکن، در سال­های 1390،1385،1375 شهرستان ابهر. 
معصومی، اکبر. (1384). بررسی نقش صنعت در توسعه کالبدی شهر ابهر، پایان­نامه کارشناسی ارشد. دانشکده علوم انسانی. دانشگاه زنجان.
وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات. (1399). داده­ها و اطلاعات مرتبط با جغرافیای جمعیت استان زنجان.
Doygun, H. (2005): Urban Development in Adana. Turkey, and its environmental consequences. International Journal of Environmental Studies. 62(4): 391-401.
Loffe, G & Tatyana, N (2011): Land Use Changes in the Environs of Moscow Area. 33(3): 273-286.
Nugroho, P (2018): Rural Industry Clustering Towards Transitional Rural-Urban Interface, Department of Urban and Regional Planning, Diponegoro University: Earth and Environmental Science IOP Conf. Series: 10.1088/1755-1315/158/1/012055.
Piorr, A, Ravetz J & Tosics I (2012): Peri-Urbanisation In Europe Towards, European, Policies, to Sustain, Urban-Rural, Futures. Synthesis REPORT. 
دوره 3، شماره 8
تابستان 1401
تابستان 1401
صفحه 37-54

  • تاریخ دریافت 31 اردیبهشت 1401
  • تاریخ بازنگری 02 شهریور 1401
  • تاریخ پذیرش 30 مرداد 1401