پژوهش‌های جغرافیای اقتصادی

پژوهش‌های جغرافیای اقتصادی

رتبه بندی زمینه‌های توسعه اکوتوریسم، گردشگری تاریخی و انسان ساخت در جهت توسعه پایدار منطقه‌ای (مطالعه موردی استان کرمانشاه)

نوع مقاله : علمی-پژوهشی

نویسندگان
1 استادیار جغرافیا و ژئومورفولوژی، گروه جغرافیا، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه زنجان، زنجان، ایران.
2 استادیار جغرافیا و برنامه ریزی روستایی، گروه جغرافیا، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه زنجان، زنجان، ایران.
3 کارشناسی ارشد گردشگری، گروه جغرافیا، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه زنجان، زنجان، ایران.
چکیده
گردشگری به عنوان فعالیتی که در دنیای امروز توان تأثیرگذاری بر فرایند توسعه متوازن و خردورزانه را در همه عرصه­‌ها به نمایش گذاشته، مورد توجه طیف وسیعی از سیاست­گذاران و برنامه‌­ریزان نظام‌­های سیاسی و مدیران اجرایی در کشورهای مختلف قرار گرفته است. در پژوهش حاضر، به منظور تحلیل رتبه‌­بندی زمینه‌های توسعه گردشگری از آزمون تحلیل عاملی اکتشافی استفاده گردیده است. بدین منظور ابتدا امکان انجام تحلیل عاملی بر روی نمونه تحقیق، با استفاده از آزمون بارتلت و شاخص کفایت نمونه­برداری KMO مورد بررسی قرار گرفت. مقادیرKMO برابر با 71/0 به دست آمد. همچنین مقدار آماری آزمون کرویت معادل 84/2323 برآورد شد که سطح معنی­داری آن کمتر از 001/0 می باشد. بنابراین علاوه بر کفایت نمونه ­برداری، اجرای تحلیل عاملی نیز مقبول است. همین طور از آزمون T تک نمونه­ای جهت بررسی و رتبه­‌بندی شهرستان­­های استان استفاده شد. نتایج در بخش جاذبه­‌های انسان­ساخت نشان داد که شهر کرمانشاه از نظر جاذبه‌های انسان ساخت دارای وضیعت مطلوبی می‌باشد. همچنین نتایج این آزمون در بخش گردشگری تاریخی و فرهنگی برای شهرستان‌های کرمانشاه، پاوه، دالاهو، هرسین ، و صحنه به ترتیب برابر با  90/4، 69/4،  89/3  ، 12/3 ، 01/3 می­‌باشد. در نهایت در بخش گردشگری طبیعی این شاخص برای تمامی شهرهای کرمانشاه به استثناء شهر سرپل ذهاب، قصر شیرین، اسلام آباد غرب و سنقر در وضعیت مطلوبی قرار دارد. یافته‌­های حاصل از آزمون فریدمن  نشان می ­دهد که در همه شهرستان ­ها به استثنای شهرستان‌­های سرپل ذهاب، قصرشیرین، اسلام آباد و کنگاور شاخص‌­های طبیعی در رتبه اول قرار دارد و در بقیه شهرستان‌­ها نیز به غیر از شهرستان قصرشیرین جاذبه­‌های طبیعی در اولویت دوم برنامه­‌ریزی­‌ها قرار دارد. نتایج حاصل از آزمون کروسکال والیس در بخش گردشگری انسانی نشان می­دهد که بین شهرستان­‌ها از نظر شاخص­‌های گردشگری انسان ساخت تفاوت فاحشی وجود دارد.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

Ranking the fields of ecotourism development, historical tourism and man-made for sustainable regional development (Case study of Kermanshah province)

نویسندگان English

mehdi feyzolahpour 1
mehdi cheragi 2
zahra miri 3
1 Assistant Professor of Geography and Geomorphology, Department of Geography, Faculty of Social Sciences, University of Zanjan , Zanjan, Iran.
2 Assistant Professor of Geography and Rural Planning, Department of Geography, Faculty of Social Sciences, University of Zanjan , Zanjan, Iran.
3 Master of Tourism, Department of Geography, Faculty of Social Sciences, University of Zanjan , Zanjan, Iran.
چکیده English

Tourism development is not an overall solution to resolve all issues but is a suitable strategy for sustainable development in the region. This study is willing to answer this question that what is the most effective factor on Kermanshah tourism development. The aim of this study is providing a perfect platform planning and offering a proper strategy for developing tourism for parishes of Kermanshah. In his study type of research is practical and modality of study is Analytical- Descriptive. Method of data collecting is field and library and after Distributing questionnaires among experts in parishes of Kermanshah, we used Quantitative Methods, Descriptive Statistics containing (mean) and Inferential statistics (One sample T-test, Kruskal-Wallis, Friedman test and factor analysis) to analyze these data. Statistical Society of study is Kermanshah Province which has 14 parishes according to Cultural Heritage, Handicrafts and tourism organization. Number of experts of Cultural Heritage, Handicrafts and tourism organization in Kermanshah Province is 154. Accordingly, the number of experts for questionnaire completion due to Morgan table is 105 experts. In the present study, in order to analyze the ranking of tourism development areas, the exploratory factor analysis test has been used. For this purpose, the possibility of factor analysis on the research sample was first investigated using Bartlett test and KMO sampling adequacy index. In this research, KMO values equal to 0.71 were obtained for the ranking test of tourism development fields. Also, the statistical value of sphericity test was estimated to be 2323.84 with a significance level of less than 0.001. Therefore, in addition to sampling adequacy, factor analysis is also acceptable. Also, a single-sample t-test was used to review and rank the cities of the province. The results in the section of man-made attractions showed that the city of Kermanshah has a favorable situation in terms of man-made attractions.

کلیدواژه‌ها English

Ranking
Tourism
Sustainable Development
Kermanshah
ابراهیم ­زاده، عیسی؛ و آقاسی زاده، عبدالله. (1388). تحلیل عوامل مؤثر بر گردشگری در ناحیه ساحلی چابهار با استفاده از مدل SWOT، مجله مطالعات و پژوهش­های شهری و منطقه­ای، سال اول، شماره اول، صص 107- 128.
افتخاری، عبدالرضا؛ مهدی، مهدویان؛ و پورطاهری، فاطمه. (1389). اولویت­بندی ظرفیت گردشگری مناطق روستایی شهرستان ­ها نیر، مجله جغرافیا و توسعه، شماره 24، صص 23-38.
پاپلی یزدی، محمدحسین؛ و سقایی، مهدی. (1385). گردشگری (ماهیت و مفاهیم). انتشارات سمت، چاپ اول.
تقوایی، مسعود؛ معافی، فواد؛ و رحیمی، راضیه. (1392). سطح­بندی شهرستان­های استان گیلان از لحاظ امکانات و جاذبه ­های گردشگری جهت تعیین قطب گردشگری، فصلنامه نگرش­های نو در جغرافیا انسانی، سال پنجم، شماره دوم ، صص1-16
حاجی نژاد، علی؛ تقی زاده، زهرا؛ . رحیمی، دانا. (1392). اولویت­بندی قطب­های گردشگری و تدوین راهبردهای توسعه گردشگری منطقه ­ای مطالعه مورد کرمانشاه، مجله بوم­شناسی فصلی جغرافیا و برنامه­ریزی منطقه­ای، دوره 4، صص 22-1.
خاکساری، علی؛ ابراهیم نیا سماکوش، سعید؛ دامادی، محمد؛ و معزز، وحید. (1392). ارزیابی تأثیرات اجتماعی-  فرهنگی گردشگری شهری بر نحوه زندگی مردم شهر بابلسر، مجله برنامه­ریزی و توسعه گردشگری، شماره7، صص 147-126
زنگی آبادی، علی؛ پورعیدی وند، لاله؛ حیدری پور، اسفندیار؛ و مصلحی، محسن. (1391). تحلیل فضایی شاخص­ های توسعه گردشگری با استفاده از مدل تاپسیس (مطالعه موردی در شهرستان­های استان اصفهان)، مجله جغرافیا و توسعه، شماره اول، صص 73-53
شماعی، علی؛ و موسی وند، جعفر. (1392). سطح بندی شهرستان­ های استان اصفهان  از لحاظ زیرساخت­ های گردشگری با استفاده از مدل تاپسیس و تحلیل سلسه­مراتبی، مجله مطالعات و پژوهش­های شهری و منطقه­ای، سال سوم، شماره10، صص23 -40.
ضرابی، اصغر؛ محمدی، جمال؛ و باباخانزاده، ادریس. (1390). تحلیلی بر جاذبه ­های گردشگری منطقه اورامانات، مجله جغرافیا و برنامه­ریزی محیطی، سال 22، شماره پیاپی43، شماره 3 ، صص 35-52
فرجی سبکبار، حسنعلی؛ مطیعی لنگرودی، سید حسن؛ یدالهی فارسی، جهانگیر؛ و کریم زاده، حسین. (1391). رتبه­بندی زمینه­های توسعه گردشگری در نواحی روستایی، با استفاده از تاپسیس خاکستری (مطالعه موردی: نواحی روستایی شهرستان ورزقان)، مجله پژوهش­های روستایی، سال سوم،  صص 26-1.
قالی باف، محمد باقر؛ و شعبانی فرد، محمد. (1390). ارزیابی و اولویت­بندی جاذبه­ های گردشگری برای توسعه گردشگری شهری بر اساس مدل­های تصمیم­گیری چندمتغیره در (مطالعه موردی شهر سنندج)، مجله تحقیقات جغرافیایی، شماره دوم، سال26،  صص 168- 152.
کارگر، بهمن. (1386).  توسعه شهرنشینی و صنعت گردشگری در ایران (از مفهوم تا راه کار)، انتشارات سازمان جغرافیایی نیروهای مسلح، ،چاپ اول.
کاظمی، مهدی. (1386). مدیریت گردشگری، انتشارات سمت، چاپ اول.
کلانتری، محسن؛ و ملک، مرضیه. (1393). تحلیل فضایی و سطح­ بندی جاذبه­ های گردشگری و زیر­ساختی ارتباطی و شبکه راه در مناطق کویری ایران (مطالعه موردی شهرستان خور و بیابانک)، مطالعات جغرافیایی مناطق خشک، سال پنجم، شماره هفدهم،  صص53-70.
محمدی ده چشمه، مصطفی؛ و زنگی آبادی، علی. (1387). امکان سنجی توانمندی­های اکوتوریسم استان چهارمحال بختیاری به روش SWOT ، مجله محیط شناسی، شماره 47، صص 1-10.
نوری، غلامرضا؛ فتوحی، صمد؛ و تقی زاده، زهرا. (1391). اولویت ­بندی قطب­ های گردشگری استان کرمانشاه براساس پتانسیل مناطق نمونه گردشگری با استفاده از روش تصمیم­گیری چند معیاره­ی تاپسیس، مجله جغرافیا و پایداری محیط، شماره 4، صص94-75.
یاوری، کاظم؛ رضا قلی زاده، مهدیه؛ آقایی، مجید؛ مصطفوی، محمدحسن. (1390). تأثیر مخارج توریسم بر رشد اقتصادی کشورهای عضو سازمان کنفرانس اسلامی(OIC)، فصلنامه­ی تحقیقات اقتصادی، شماره 99، صص. 242-219.
Abedi Jafari, A., & Amiri, M. (2019): Meta-Synthesis as a method for synthesizing qualitative researches. Methodology of Social Sciences and Humanities, 99, 73-87. (in Persian)
Brown, C., Omotaya, A., Francis A., Kwansa, S. (1999): Using IRR and NPV Models to Evaluate Sosietal Cocietal Costs of tourism Projects in Developing Countries, International journal of Hospitality Management, Vol. 18, Issue 1, 31-43.
Deng.J, King.B., & Bauer,T. (2002): Evaluation natural attractions  for tourism, Annals of Tourism Research, Vol. 29, No. 2, 422–438
Einali, J., Yeganeh, B. M., Cheraghi, M., & Feyzolahpour, M. (2020): Evaluating the effects of reconstruction of the damaged villages in the 2002 earthquake in Avaj, Iran. International Journal of Disaster Risk Reduction43, 101373.
Jia LiSheng, K., Cheng;Hong., G. (2007): Evaluation of regional tourism competitiveness: a case study of southwestChina, Ecological Economy Vol.3 No.4 .393-404.
Reveshty, M. A. (2011): The assessment and predicting of land use changes to urban area using multi-temporal satellite imagery and GIS: A case study on Zanjan, IRAN (1984-2011). Journal of Geographic Information System3(4), 298.
دوره 3، شماره 8
تابستان 1401
تابستان 1401
صفحه 19-36

  • تاریخ دریافت 31 فروردین 1401
  • تاریخ بازنگری 09 تیر 1401
  • تاریخ پذیرش 26 شهریور 1401