پژوهش‌های جغرافیای اقتصادی

پژوهش‌های جغرافیای اقتصادی

بازخوانی مفهوم زمینه در راستای معاصر سازی معماری روستایی (نمونه مطالعاتی:روستای بلیران در مازندران)

نوع مقاله : علمی-پژوهشی

نویسندگان
1 دانش آموخته کارشناس ارشد معماری، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه علم و صنعت، تهران، ایران.
2 دانشیارگروه معماری، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه علم و صنعت، تهران، ایران.
چکیده
در حال حاضر بستر طبیعی، جغرافیایی و کالبدی روستا­­ها که بخش مهمی از مفاهیم کالبدی روستاها را شکل می­­ دهند در طراحی ­های جدید، چندان مورد توجه قرار نمی ­گیرند؛ این مسئله سبب شده است علیرغم تفاوت­ های زمین ه­ای، بافت ­های جدید روستایی در اکثر مناطق کشور مشابه یکدیگر شوند و ساختار منسجم بسیاری از روستاها در توسعه بافت روستا، درمعرض زوال و نابودی قرار گیرند؛ روستاهای شمال ایران نیز از این وضعیت مصون نمانده و از شخصیت کالبدی آنها، خصوصیات بارزی باقی نمانده و بافت جدید، به صورتی ناهمگون و بدون شناخت و توجه به مفاهیم موجود در معماری منطقه، طراحی شده که با روندی فرسایشی، نابودی اصالت محیط کالبدی را در پی داشته است. هدف این پژوهش، استخراج مفاهیم و معیارهایی است که کالبد روستا را متمایز کرده و شباهتش را با جامعه همسان آشکار نماید. در این مسیر، درک و فهم ارزش­های زمینه­­ای بسیار کارگشا و مفید بوده و برای نزدیک شدن به الگوی جدید، بسیار مهم تلقی می­­ شوند،  بنابراین در بخش اول مفاهیم اصلی پژوهش شامل زمینه، روستا و معماری روستایی بررسی شده و در نهایت ویژگی­ های معماری روستایی زمینه ­­گرا و معیارهای قابل بررسی از دیدگاه رویکرد زمینه­ گرایی، ارائه شده است؛ در بخش دوم بـا انتخـاب 3 نمونه از میان خانه­های روستای بلیران (واقع در استان مازندران-شهرستان آمل)، به سنجش و ارزیابی این مفاهیم و معیارها در خانه­های روستا پرداخته شده است.  نتایج این پژوهش نشان می­دهد که ویژگی­ های معماری روستایی زمینه گرا، قابلیت تطبیق با کالبد روستا را دارا می­باشد و می­ تواند بهترین و مناسب­ترین الگو برای دستیابی به معماری در این منطقه باشد؛ بنابراین با بهره­ گیری از این ویژگی ­ها و معیارهای بررسی شده، امکان دستیابی به گونه ­ای از معماری وجود دارد که در امتداد معماری گذشته واقع شده و با کمک امکانات امروزی و پتانسیل ­های محیط، جریان منطقی و صحیحی در توسعه کالبدی بافت ایجاد می­­ نماید.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

Review of the concept of context in the modernization of rural architecture (case study: Baliran village)

نویسندگان English

Neda Najafi 1
Mehran Alalhesabi 2
1 Graduate of Master of Architecture, Faculty of Architecture and Urban Planning, Iran University of Science and Technology, Tehran, Iran.
2 Associate Professor, School of Architecture and Environmental Design, Iran University of Science and Technology, Tehran, Iran.
چکیده English

At present, the natural, geographical, physical contexts of the rural textures, which play a crucial role in making the concept behind their body, are not considered in the new designs. Despite the fundamental differences in contexts, this issue has caused that, the new rural textures in our country become similar to each other and the cohesive structure of many villages in the development of rural areas are exposed to deterioration. The villages of northern Iran are not immune from this situation and nothing have remained from their physical characteristic, and the new sections of rural areas are designed heterogeneously and regardless to the concepts behind the region's architecture, which destroys the originality of the environment. The purpose of this study is to extract the concepts and criteria that differentiate the body of the village and reveal its similarity with the same structures. In this way, understanding the underlying values is extremely useful and is considered very important to approach the new model. In the first part, the subject matters of the research (context, village and rural architecture) are defined and then the characteristics of context-oriented rural architecture and criteria that can be examined from the perspective of contextualism approach are presented. In the second part, by selecting 3 samples from the houses of Baliran village, these concepts and criteria have been evaluated in the houses of the village. The results of this study show that the characteristics of contextual rural architecture have the ability to adapt to the body of the village and can be the best model to achieve contextual architecture in this area. Therefore, by using these concepts and criteria, it is possible to achieve a type of architecture that is located along the past architecture and with the help of the modern facilities and environmental potentials, creates a logical and correct flow in the physical development of the rural textures.

کلیدواژه‌ها English

Context
Village
Rural architecture
Concepts and criteria of physical contextualism
اخوت، هانیه سادات؛ بمانیان، محمد رضا؛ انصاری، مجتبی.(1390)"بازشناسی مفهوم معنوی سکونت در مسکن سنتی اقلیم کویری"، فصلنامه مطالعات شهر ایرانی اسلامی، شماره5، ص95-102
-ارمغان، مریم .و گرجی مهلبانی، یوسف. ( 1388)" ارزشهای معماری بومی ایرانی در رابطه با رویکرد معماری پایدار"، فصلنامه مسکن و محیط روستا، شماره 126 ،ص20-35
-اکبری، علی اکبر؛ بذرافکن، کاوه؛ تهرانی، فرهاد؛ سلطانزاده، حسین. (1396)،"تبیین روش های طراحی - زمینه گرایی و منطقه گرایی در معماری ایران)نمونه مطالعاتی :اثرهایی شاخص با دوره های زمانی متفاوت از معماری شهر تهران"(، فصلنامه مدیریت شهری، شماره 48، ص327-342 .
اکرمی، غلامرضا. (1389)، "رازهای معماری روستایی"، فصلنامه مسکن و محیط روستا، شماره 131، ص27- 50.
تقوایی، حسن.(1392)،"منظر روستایی و جلوه های پرداخت محیط طبیعی"، فصلنامه مسکن و محیط روستا، شماره 143، ص15-37.
حبیبی، محسن؛ بارول، شیرین؛ خجسته، مریم؛ نگهداری کیا، پریا. (1389)،"طراحی روستایی، مشارکت و توسعه پایدار"ص3-16.
حناچی، پیروز؛ و کوششگران، علی اکبر. (1390)،"حفاظت و توسعه در بافتهای باارزش روستایی"، ناشر: بنیاد مسکن انقلاب اسلامی.
خدابنده لو، زهره؛ خرمشاهی، مریم. (1387)،"بازشناسی زیبایی در مسکن روستایی"،فصلنامه آبادی،شماره 60، ص26-32.
ذاکری، محسن. (1388)،"پدیدارشناسی مکان"کتاب ماه هنر، ص56-61.
رحمانی، محبوبه) .1389 (،"مکان و مفهوم آن در معماری سنتی و هویت مکان در معماری امروز، ماهنامه راه و ساختمان"، سال هشتم، شماره 71 ، ص 85 -92.
رستنده، امین. (1388)، " ویژگیهای بنیادین منظر فرهنگی در فضاهای روستایی کوهستانی در غرب ایران"، پژوهش های جغرافیای انسانی، شماره 67، ص85-97.
سامه، رضا. (1388)،"روستا  و قابلیتهای گرشگری"، ماهنامه تخصصی منظر، شماره پنجم ص76-78.
سپهری، سهراب. (1399)، "هشت کتاب"، تهران ، ذهن آویز، ص328.
شولتز، نوربرگ. (1392) روح مکان به سوی پدیدارشناسی معماری، ترجمه محمدرضا شیرازی، تهران، نشر رخداد نو.
شولتز، نوربرگ. (1391) معماری، حضور، زبان و مکان، ترجمه علیرضا احمدیان،  نشر نیلوفر
عسکری رابری، اباصلت؛ عباسزاده، شهاب؛ و آبرون، علی اصغر. (1394) "بررسی عناصر فضایی- کالبدی تأثیرگذار بر مسکن روستایی )مطالعه موردی: روستاهای دیزباد بال، فریزی و آیدلیک"،  مجلّه پژوهش و برنامه­ریزی روستایی، شماره  4(سال4) 177-193.
علی الحسابی، مهران. (1385)،"شهر ، روستا، تضاد یا تفاهم؟"، نشریه بین المللی علوم مهندسی، شماره4 ، ص87-95.
فاضلی، نعمت الله. (1386)،" مدرنیته و مسکن (رویکردی مردم نگارانه به مفهوم خانه، سبک زندگی روستایی و تحولات امروزی آن)".شماره 1، ص25-63
کریمی، ثریا؛ همزه ای، محمدرضا؛ رستمی، فرحناز. (1398)،"روند جهانی شدن فرهنگ و تاثیر آن بر معماری روستایی )مورد مطالعه: روستای گلتپه، استان کردستان("، مجله تحقیقات اقتصاد و توسعه کشاورزی ایران، دوره 50، شماره 4، ص723-736.
کوششگران، علی اکبر؛گلوردی، مجتبی. (1392)،" مرتبه شناسی معماری دوره سنت؛ درآمدی بر مرتبه شناسی معماری روستایی بر مبنای تبیین و نقد آرای کریستین نوربرگ شولتز"، شماره 143، ص101-120.
گرجی مهلبانی، یوسف؛ یاران، علی. (1389 )، "راهکارهای معماری پایدار گیلان به همراه قیاس با معماری ژاپن"، نشریه هنرهای زیبا، شماره 41،  صفحات 43-54.
مرادی نژاد، دانا. (1387)، "مطالعه معماری روستایی استان مازندران در گذر زمان (مطالعه موردی روستای پاشاکلا در سوادکوه)"، پایان نامه کارشناسی آبادانی روستاها، پردیس علمی - تحقیقاتی دانشگاه شهید بهشتی واحد زیرآب.
میرمقتدایی، مهتا. (1383)،"معیارهای شناخت و ارزیابی هویت کالبدی شهرها"، نشریه هنرهای زیبا، شماره 19، ص29-38.
-نقوی، پویان؛ و مظاهریان، حامد. (1398)، "تحلیل نظریات طراحی در مواجهه با زمینه درمعماری معاصر" ، نشریه علمی باغ نظر، شماره 16، ص 69-80 .
نقوی، پویان؛ و کیانی، مصطفی. (1398)، "تبیین رابطه معماری بومی و زمینه گرایی "، فصلنامه مرمت و معماری ایران(مرمت آثار و بافتهای تاریخی،فرهنگی)، شماره 18، ص71-90 .
وحید، علی. (1387)، طراحی دانشکده معماری و هنر دانشگاه گیلان، پایان نامه کارشناسی ارشد معماری، استاد راهنما: مهندس سید جلیل میر باذل، استادمشاور:  مهندس آرش مهرگانی، دانشکده هنر ومعماری دانشگاه گیلان ، گیلان.
یوسف نیا پاشا، مجید. (1385)، "فضای نال و ستوندار در معماری مازندران"، مجله آبادی،  شماره 50، ص78-87 .
Alexander, Christopher,”The Nature of Order:an Essay on the Art of Building and the Nature of  Universe”(four books), Oxford  university press, New York, 2004
Capon, David Smith. (1999), Le Corbusier’s Legacy, published by: John Wiley and Sons, England.
Çizgen, G. (2012), Rethinking the role of Context and Contextualismin Architecture and Design. Master in Science of Architecture Thesis.Eastern Mediterranean University: Cyprus
Gaines, M. (1980), Teaching a Contextual Architecture , JAE, Vol. ٣٣, No. ٣ pp. 21-26.
Johnson , P. A. (1994). Theory architecture concepts principles: Concepts, themes and practices. John Wiley & Sons.
Nesbitt, K.,(eds.) (1996). “Theorizing a new agenda for architecture; an anthology of architectural theory 1965-1995”, New York: Princeton architectural Press;2nd edition