پژوهش‌های جغرافیای اقتصادی

پژوهش‌های جغرافیای اقتصادی

مدیریت ریسک فعالیت دامداری درنواحی روستایی شهرستان گلپایگان

نوع مقاله : علمی-پژوهشی

نویسندگان
1 دانشیار گروه جغرافیا و برنامه ریزی روستایی، دانشکده علوم جغرافیایی، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران.
2 دانشجوی کارشناسی ارشد جغرافیا و برنامه ریزی روستایی، دانشکده علوم جغرافیایی، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران.
چکیده
صنعت دامپروری یکی از فعالیت­‌های اقتصادی در روستاها به شمار می‌رود که این بخش با امنیت غذایی و سلامت جامعه گره خورده است و یک صنعت پویا و اشتغال زاست که به عنوان یکی از اصلی­‌ترین بخش‌­های تولید مواد پروتئینی و لبنی اهمیت بسزایی در تغذیه انسان­‌ها دارد. و می­‌توان گفت که یکی از مخاطره آمیزترین فعالیت‌­های کشاورزی، زیر بخش دامداری است و بسیاری از عوامل کنترل­ناپذیر، مانند عوامل جوی، خشکسالی­‌ها و بیماری‌­ها بر این فعالیت اقتصادی اثر منفی دارند. همچنین مخاطراتی مانند تغییرات قیمت و بی‌­ثباتی عوامل تولید نیز این امر را در کشور تشدید می­‌کند. براین اساس پژوهش حاضر با روش توصیفی تحلیلی و با هدف کاربردی به بررسی و شناسایی مدیریت ریسک دامداری در نواحی روستایی شهرستان گلپایگان انجام پذیرفته است. جمع­‌آوری اطلاعات با استفاده از داده‌­های رسمی و مکتوب در ابتدا به صورت کتابخانه­‌ای و سپس براساس پژوهش­‌ها و در مطالعات میدانی از مشاهده همراه با مصاحبه به‌ره­برده شده است. جامعه آماری تحقیق کل خانوارهای دامدار روستاهای مزرعه، قالقان، اسفرنجان و رباط قالقان است که مجموعا 200 خانوار بوده است، و به منظور برآورد حجم نمونه از فرمول کوکران استفاده گردید، که از این 200خانوار، تعداد 132 خانوار به عنوان جامعه هدف مصاحبه­‌شونده تعیین شده است، و شیوه مصاحبه به صورت نیمه­ ساختاری بوده است. نتایج تحقیق نشان می‌­دهد که نخست ریسک تأمین علوفه و نهاده­‌های دامی در روستاهای مورد مطالعه دارای اهمیت و فراوانی بیشتری است و در مراتب بعدی ریسک عوامل طبیعی (سرمای شدید، هوای بسیار گرم و خشکسالی) و سرقت با سهم و فراوانی برابر دارای اهمیت هستند. و فعالان اقتصاد دام برای کاهش ریسک­‌های موجود نخست اقدام به کاشت علوفه­‌های کم‌­آب بر و ذخیره‌­سازی نهاده‌­ها می‌­کنند؛ همچنین برای کاهش ریسک عوامل طبیعی و سرقت اقدام به ساخت پناهگاه‌­های مسقف مناسب فصل سرد سال و سم‌­پاشی جایگاه دام در فصل گرما و نصب دوربین و دزدگیر در دامداری­‌های خود می‌­کنند.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

Risk management of livestock activity in rural areas of Golpayegan county

نویسندگان English

Vahid Riahi 1
seyedehatefeh siadati 2
1 Associate Professor of Geography and Rural Planning, Faculty of Geographical Sciences, Kharazmi University.
2 Master student, Geography and Rural Planning, Faculty of Geographical Sciences, Kharazmi University, Tehran, Iran
چکیده English

Livestock industry is one of the economic activities in rural areas, which is tied to food security and community health, and is a dynamic and employment-generating industry that is one of the main sectors of protein and dairy production is very important in nutrition. It has humans. And it can be said that one of the most risky agricultural activities is the livestock sector, and many uncontrollable factors, such as climate change, droughts and diseases have a negative impact on this economic activity. Risks such as price changes and instability of production factors also exacerbate this in the country. Based on this, the present study has been carried out with a descriptive-analytical method and with the practical purpose of examining and identifying livestock risk management in rural areas of Golpayegan county. Data collection using official and written data was first done in the form of a library and then based on research and field studies with interviews. The statistical population of the study is the total number of livestock households in Mazraeh, Qaleghan, Asfarjan and Robat Qaleghan villages, which has 200 livestock households; Cochran's formula was used to estimate the sample size and 132 livestock families were selected as the sample. The results show that first the risk of fodder and livestock inputs in the studied villages is more important and more frequent, and then the risk of natural factors (severe cold, very hot weather and drought) and theft with equal share and frequency are more important. . And livestock activists first plant low-water forage and store inputs to reduce existing risks; Also, to reduce the risk of natural causes and theft, they build roofed shelters suitable for the cold season and spray livestock in the hot season and install cameras and alarms in their farms.

کلیدواژه‌ها English

Risk management
rural economy
animal husbandry
rural areas
Golpayegan county
اشرف حامدی اغول بیک، علی؛ صبوری، محمدصادق. (1393)، عوامل مرتبط با پذیرش و عدم پذیرش بیمه دام روستایی توسط دامداران استان سمنان( مطالعه موردی شهرستان گرمسار)، نشریه علوم دامی پژوهش و سازندگی، شماره104، ص79-90.
امینی، امیر مظفر؛ جمشیدی، محمدتقی و میر محمدصادقی، جواد. (1381)، عوامل موثر بر ریسک و تمایل دامداران استان آذربایجان شرقی به بیمه کردن دام هایشان، اقتصاد کشاورزی و توسعه، سال دهم، شماره 39. ص125- 140.
اداره کل هواشناسی استان اصفهان، شهرستان گلپایگان، 1395.
تجارب بین المللی مدیریت ریسک فعالیت های اقتصادی، 2021، برگرفته از سایت ­های Risk Managment
پورطاهری، مهدی، رکن الدین افتخاری، عبدالرضا؛ کاظمی، نسرین. (1395)، سطح و درجة آسیب پذیری ناشی از خشکسالی در مناطق روستایی )از دیدگاه کشاورزان(،پژوهش های جغرافیای انسانی، دورة 48 ، شمارة 1، ص19-31.
جلال­زاده، محمد، قاسمی،جواد، گودرزی، سمیه، فرجادنیا،کاظم؛ قارون، زهرا. (1389)، تحلیل ابزارهای مدیریت ریسک در گاوداری های صنعتی شیری شهرستان­های ارومیه و خوی، مجله تحقیقات اقتصاد و توسعه کشاورزی ایران، دوره2-41، شماره2،صفحه 171-180.
جنت، سمیه؛ چیذری، محمد و عباسی، سلیمان. (1387)، بررسی دانش فنی گاوداران پیرامون بهبود کیفیت شیر، مطالعه موردی: شهرستان گلپایگان، مجله علوم ترویج و آموزش کشاورزی ایران، جلد4، شماره1. ص49- 61.
حجی پور، محمد؛ و جوان، فرهاد. (1399)، اقتصادسیاسیِ افول دامداری در ایران، فصلنامه اقتصاد فضا و توسعه روستایی، سال نهم، شماره اول پیاپی 31 .
حسن آبادی زاده، نرگس؛ و فرج الله حسینی، سید جمال. (1389)، بررسی استراتژی های مقابله با ریسک در دامدار ی های دام سنگین استان گلستان، مجله پژوهش های ترویج و آموزش کشاورزی، سال سوم، شماره 2.
سنجابی، محمد رضا، معینی، محمد مهدی؛ و شعبانعلی فمی، حسین، تعیین مهمترین عوامل ریسک پذیر در گاوداری های سنتی و عوامل موثر بر رضایتمندی بیمه گذاران، مجموعه مقالات همایش بیمه کشاورزی  
طباطبایی، فروغ، پزشکی راد، غلامرضا؛ و فعلی، سعید. (1389)، بررسی عوامل موثر در پذیرش مدیریت ریسک توسط دامداران صنعتی استان تهران، مجله پژوهش های ترویج و آموزش کشاورزی، سال سوم، شماره 2.
عزیز نصیری، سمانه؛ (1390)، مدیریت ریسک کشاورزی با استفاده از بیمة محصولات کشاورزی براساس شاخص های آب وهوایی، تازه های جهان بیمه، شماره 161، دانشگاه علامه طباطبایی.
فرزام، کامران. (1393)، گزارش کارگاه آموزشی سازمان بهره­وری آسیایی تجزیه و تحلیل ریسک مالی و مدیریت ریسک در کسب­وکار کشاورزی کشور فیجی- شهر نادی، موسسه پژوهش های برنامه ریزی، اقتصاد کشاورزی و توسعه روستایی.
فتحی، فاطمه؛ قربانیان، عفت. (1400)، مدیریت ریسک واردات ذرت دامی ایران، نشریه اقتصاد و توسعه کشاورزی، جلد 35 ، شماره 2، صفحه 179-191.
فلاح حقیقی، نگین؛ و ظریفیان، شاپور. (1385)، بررسی عوامل موثر بر خطرپذیری و درک خطر در زنان شالیکار شهرستان رشت درسال کشت 83-84. مطالعات زنان، سال4، شماره1، ص 5-21.
قربانی، محمد؛ جعفری، فاطمه. (1388)، بررسی عوامل موثر بر فراوانی ریسک­های محصولات زراعی کشاورزان استان خراسان شمالی. مجله اقتصاد و توسعه کشاورزی (علوم و صنایع کشاورزی)، جلد 23 ، شماره 1، ص41-48.
کرمی، آیت اله؛ و بارانی، نادر. ( 1397)، نقش اعتبارات بانک کشاورزی در رونق فعالیتهای دامداری بخش قرقری شهرستان هیرمند، تحقیقات اقتصاد کشاورزی، جلد 10، شماره 2، (ص 1-14).
گراوندی، شهپر؛ و علی بیگی، امیرحسین. (1390)،  شناسایی تعیین کننده های مدیریت ریسک کشاورزی: مطالعه کشاورزان شهرستان کرمانشاه، مجله تحقیقات اقتصاد و توسعه کشاورزی ایران، دوره2-42،شماره2. ص255-264.
مرکز آمار ایران، (1390 و 1395)
میردامادی، سید مهدی؛ و شکری، شهاب الدین. (1391)، تبیین مؤلّفه ای مدیریت ریسک در دامداری ها(مطالعه موردی شهرستان کرج)، مجله پژوهش هاى ترویج و آموزش کشاورزى، سال پنجم، شماره 4، پیاپی 20. ص7- 19.
21- نجفی کانی،علی اکبر؛ صحنه، بهمن؛ و اخلاقی، محسن. (1397)، نقش مدیریت ریسک فعالیتهای کشاورزی در بهبود شاخصهای اقتصادی خانوارهای روستایی مطالعه موردی: شهرستان گرگان، فصلنامه برنامه ریزی   منطقه ای، سال 8 ، شمارۀ پیاپی31.
نیاکان، لیلی.(1394)، مدیریت ریسک چیست؟، تازه های جهان بیمه، ماهنامــــه خبری- آموزشی، شماره 186.
وزارت جهاد کشاورزی استان اصفهان، شهرستان گلپایگان، (1390و 1395).
هاشمی نژاد، آذر؛ غنیان، منصور؛ عبدشاهی، عباس؛ و خسروی پور، بهمن. (1397)، تحلیل و ارزیابی ریسک های مرتبط با تولید گندم در زنجیره تأمین نان استان خوزستان، مجله تحقیقات اقتصاد و توسعه کشاورزی ایران دوره2- 49، شماره3. ص439-459.
یعقوبی، ابوالحسن؛ چیذری، محمد؛ فعلی، سعید؛ و پزشکی راد، غلامرضا. (1389)، عوامل موثر بر مدیریت ریسک در بین کشاورزان گندم کار دیم شهرستان تفرش، مجله علوم ترویج و آموزش کشاورزی ایران، جلد6، شماره1. ص91- 101.
Gudbrand Lien, Ola Flaten, Martha Ebbesvik, Matthias Koesling & Paul Steinar Valle, RISK AND RISK MANAGEMENT IN ORGANIC AND CONVENTIONAL DAIRY FARMING: EMPIRICAL RESULTS FROM NORWAY.
M.P.M. Meuwissena ,*, R.B.M. Huirnea, J.B. Hardaker, Risk and risk management: an empirical analysis of Dutch livestock farmers, Livestock Production Science 69 (2001) 43–53.
David C. Hall, Thomas O. Knight, Keith H. Coble, Alan E. Baquet, and George F. Patrick (2003). Analysis of beef producers risk management perceptions and desire for further risk management education. Review of Agricultural Economics, 25 (2), 430-448. Retrieved from http:// www.interscience.wiley.com/jpages/1058-7195/
Ingrid Nya Ngathou، James O. Bukenya، Duncan M. Chembezi. (2006). Managing agricultural risk: Examining information sources preferred by limited resource farmers. Journal of Extension. 44 (6). Retrieved from http://www.joe.org/joe/2006december/a2.php/
Mogos Y. Teweldemedhin and Lucia Kafidii, Risk management strategies of cattle farmers in Namibia: Case study from Omaheke and Otjozondjupa regions, Journal of Agricultural Extension and Rural Development Vol. 1(2). pp. 063-070, November, 2009.
Darrell R. Mark, Ted C. Schroeder, and Rodney Jones, Identifying Economic Risk in Cattle Feeding, Journal of Agribusiness 18,3(Fall 2000):331S344.