پژوهش‌های جغرافیای اقتصادی

پژوهش‌های جغرافیای اقتصادی

بررسی عناصر کالبدی حس تعلق به مکان در محلات شهری(مطالعه موردی:شهرک شهید بهشتی شهر شیراز)

نوع مقاله : علمی-پژوهشی

نویسندگان
1 کارشناسی ارشد برنامه‌ریزی شهری، گروه شهرسازی، دانشکده معماری و شهرسازی، موسسه‏‌ی آموزش عالی آپادانا، شیراز، ایران.
2 استادیار گروه شهرسازی، دانشکده معماری و شهرسازی، موسسه آموزش عالی آپادانا، شیراز، ایران.
چکیده
رشد فزاینده‌ی ابعاد شهرنشینی در طی دهه‌های اخیر موجب شده است که علاوه بر گسترش مشکلات اکولوژی محیطی و اجتماعی، شهر و شهرسازی معاصر با مشکلات و معضلات تازه‌ای مانند کم‌رنگ شدن هویت و حس تعلّق به مکان مواجه شود. یکی از معانی مهم در ارتقای کیفیت محیط‌های شهری و انسانی، حس تعلّق به مکان است. این حس که عامـل مهمی در شکل‌گیری پایه‌های ارتباطی استفاده‌کنندگان و محیط است، درنهایت منجر به ایجاد محیط‌های باکیفیت نیز خواهد شد. در این راستا هدف پژوهش حاضر بررسی عناصر کالبدی حس تعلق به مکان در محلات شهری در شهرک شهید بهشتی واقع در منطقه ده شهر شیراز می‌باشد. روش تحقیق در این پژوهش از بعد هدف کاربردی و از بعد ماهیت خود توصیفی تحلیلی است. بدین منظور ابتدا شاخص‌های مؤثر در سنجش عناصر کالبدی حس تعلق به مکان از منابع مختلف تهیه‌شده و سپس داده‌ها و اطلاعات موردنیاز به‌صورت پیمایشی و ابزار پرسش‏نامه از محله جمع‌آوری‌شده است. جامعه آماری پژوهش افراد ساکن در شهرک شهید بهشتی شهر شیراز است که بر اساس فرمول کوکران تعداد 372 پرسشنامه به‌عنوان حجم نمونه محاسبه شد. تحلیل پرسش‏نامه‌ها با روش‌های آزمون تیتک‌ نمونه‌ای، ضریب همبستگی پیرسون در نرم‌افزار spss انجام شد. نتایج پژوهش نشان می‌دهد که در بخش مربوط به گویه‌های موردمطالعه در آزمون تی تک نمونه‌ای شخصیت کالبدی منحصربه‌فرد با میزان 3/90 در بالاترین سطح از میانگین قرارگرفته و در بین متغیّر‌های مستقل حس تعلّق به مکان و شاخص‌های کالبدی آن همبستگی ضعیف بوده و همچنین رابطه‏ی معنادار آماری وجود ندارد.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

Investigation of physical elements of sense of belonging in urban areas (Case study: Shahid Beheshti town, Shiraz)

نویسندگان English

Mohammadreza Shahriyari 1
Parisa Moshksar 2
1 Master of Urban Planning, Department of Urban Planning, Faculty of Architecture and Urban Planning, Apadana Institute of Higher Education, Shiraz, Iran.
2 Assistant Professor, Department of Urban Planning, Faculty of Architecture and Urban Planning, Apadana Institute of Higher Education, Shiraz, Iran.
چکیده English

The increasing growth of urbanization and population growth in urban areas in recent decades has caused that in addition to the problems of environmental ecology and social disruption, the city and contemporary urban planning face new problems and dilemmas such as fading identity and sense of place. The sense of belonging is important in improving the quality of urban and human environments. This sense, which is an important factor in the formation of communication bases between users and the urban environment, will eventually lead to the creation of environments with the desired quality to meet the needs of users of the environment. Social and doctrinal concepts affect social stability and belonging in neighborhoods. In this regard, the purpose of this study is to investigate the physical elements of the sense of belonging in urban neighborhoods in Shahid Beheshti town located in Dehshahr area of ​​Shiraz. The research method in this research is applied in terms of purpose and analytical in terms of its nature. For this purpose, first, effective indicators in measuring the physical elements of the sense of belonging to a place have been prepared from various sources, and then the required data and information have been collected from the neighborhood in the form of a survey and a questionnaire. The statistical population of the study is people living in Shahid Beheshti town of Shiraz. Based on Cochran's formula, 372 questionnaires were calculated as a sample size to examine the indicators according to the attitudes of neighborhood residents. Questionnaire analysis was performed by sample t-test, Pearson correlation coefficient in SPSS software. The results show that in the section related to the studied items in the single t-test, unique physical personality samples with a rate of 3.90 are at the highest level of the average and there is a weak correlation between the independent variables of sense of belonging and its physical indicators. There is also no statistically significant relationship.

کلیدواژه‌ها English

Sense of belonging
physical
Shiraz
urban planning
بندر آباد، علیرضا؛ و شاه‌چراغی، آزاده .(1394). محاط در محیط، کاربرد روان‌شناسی محیطى در معمارى و شهرسازى. تهران: انتشارات جهاد دانشگاهى
پاکزاد، جهانشاه .(1388). سیر اندیشه‌ها در شهرسازی(3)، از فضا تا مکان، انتشارات شهیدی، چاپ اول، تهران.
پامیر، سای.(1391)، آفرینش مرکز شهری سرزنده، اصول طراحی شهری و بازآفرینی، ترجمه‌ی مصطفی بهزاد فر و امیر شکیبا منش، انتشارات دانشگاه علم و صنعت ایران، چاپ دوم، تهران.
جوان فروزنده، علی؛ و مطلبی، قاسم .(1390). «مفهوم حس تعلق به مکان و عوامل تشکیل‌دهنده آن»، فصلنامه‏ی هویت شهر، شماره‏ی 8، تهران، صص 27-37.
حیدری، علی‌اکبر؛ مطلبی، قاسم؛ و نگین تاجی، فروغ .(1393). تحلیل بعد کالبدی حس تعلّق به مکان در خانه‌های سنتی و مجتمع‌های مسکونی امروزی، نشریه هنر‌های زیبا- معماری و شهرسازی، شماره3، تهران، صص75-86.
دانش پور، سید عبدالهادی؛ سپهری مقدم، منصور؛ و چرخچیان، مریم .(1388). تبیین مدل دلبستگی به مکان و بررسی عناصر و ابعاد مختلف آن، نشریه هنرهای زیبا- معماری و شهرسازی، شماره‏ی 38، تهران، صص 37-48.
دانش پور، سید عبد الهادی؛ و صفار سبزوار، فاطمه .(1397). تحلیلی بر عوامل کالبدی مؤثر بر حس تعلق به مکان در مرکز قدیمی شهر سبزوار، فصلنامه‏ی پژوهش و برنامه‌ریزی شهری، شماره33، مرودشت، صفحه 126-136.
دهخدا، علی‌اکبر .(1385).  فرهنگ دهخدا، جلد اول و دوم، انتشارات دانشگاه تهران، چاپ اول، تهران.
راپاپورت، اموس .(1392). معنی محیط ساخته‌شده، رویکردی در ارتباط غیرکلامی، ترجمه‎ی فرح حبیب، شرکت پردازش و برنامه‌ریزی شهری، چاپ سوم، تهران.
رلف، ادوارد .(1389). مکان و بی‌مکانی، ترجمه‌ی محمدرضا نقصان محمدی و دیگران، انتشارات آرمان‌شهر، چاپ اول، تهران.
شولتز، کریستین نوربرگ .(1388). روح مکان، به‌سوی پدیدارشناسی معماری، ترجمه‏ی محمدرضا شیرازی، نشر رخداد نو، چاپ اول، تهران.
شولتز، کریستین نوربری .(1382)، مفهوم سکونت، به‌سوی معماری تمثیلی، ترجمه‎ی محمود امیر یاراحمدی، نشر آگه، چاپ دوم، تهران.
فلاحت، محمدصادق .(1385). مفهوم حس مکان و عوامل شکل‌دهندۀ آن، نشریه هنرهای زیبا، 26: 57-66.
فلاحت، محمدصادق .(1384). نقش طرح کالبدی در حس مکان مسجد. نشریه هنرهای زیبا، 22، 42-35
کاشی، حسین؛ و بنیادی، ناصر.(1392). تبیین مدل هویت مکان-حس مکان و بررسی عناصر و ابعاد مختلف آن: نمونه موردی پیاده راه شهرری، نشریه هنرهای زیبا-معماری و شهرسازی، دوره 18، شماره‏ی 3، تهران، صص 43-52.
کرمونا، متیو، هیت، تیم، و تنراک و تیسدل، استیون .(1391). مکان‌های عمومی فضاهای شهری، ابعاد گوناگون طراحی شهری، ترجمه‌ی فریبا قرائی و مهشید شکوهی و زهرا اهری و اسماعیل صالحی، انتشارات دانشگاه هنر، چاپ دوم، تهران.
لینچ، کوین .(1387). سیمای شهر، ترجمه‌ی منوچهر مزینی، انتشارات دانشگاه تهران، چاپ هشتم، تهران.
لینچ، کوین .(1376). تئوری شکل خوب شهر، ترجمه‌ی حسین بحرینی، انتشارات دانشگاه تهران، چاپ اول، تهران.
معین، محمد .(1386). فرهنگ فارسی یک‌جلدی دکتر محمد معین، انتشارات راه راشد، چاپ اول، تهران.
Altman, I & Low, S. (1992): Place Attachment, A Conceptual Inquiry, Human Behavior and Environment, 12, pp: 1-12.
Bonaiuto, M & Fornara, F & Bonnes, M. (2003): Indexes of perceived residential environment quality and neighbourhood attachment in urban environments, a confirmation study on the city of Rome, Landscape and Urban Planning, 65, pp: 41-52.
Lewicka, M. (2011): Place attachment, How far have we come in the last 40 years?, Journal of Environmental Psychology, 31(3), pp: 207-230.
Lewicka, M. (2008): Place attachment, place identity, and place memory; Restoring the forgotten city past, Journal of Environmental Psychology, 28, pp: 209-231.
Mesch, G.S & Manor, O. (1998): Social ties, environmental perception, and local attachment, Environment and Behavior, 30, pp: 504-519.
Proshansky, H.M & Fabian, A.K & Kaminoff, R. (1983): Place-identity; physical world socialization of the self, Journal of Environmental Psychology, 3, pp: 57-83.
Salvesen, D. (2002): The Making of Place, Research on Place & Space Website, http://www.matr.net, (Retrieved September 4, 2015).
Stedman, R.C. (2003): Is it really just a social construction?: The contribution of the physical environment to sense of place, Society & Natural Resources, 16, pp: 671- 685.
دوره 2، شماره 6
زمستان 1400
زمستان 1400
صفحه 1-11

  • تاریخ دریافت 06 مهر 1400
  • تاریخ بازنگری 06 اسفند 1400
  • تاریخ پذیرش 14 اسفند 1400