پژوهش‌های جغرافیای اقتصادی

پژوهش‌های جغرافیای اقتصادی

ارتقای درون‌زایی اقتصاد در بستر مؤلفه‌های اقتصاد دانش‌بنیان در پهنه سرزمین ایران

نوع مقاله : علمی-پژوهشی

نویسندگان
1 دانشیارگروه علوم اقتصادی، دانشکده علوم اجتماعی و رفتاری، دانشگاه بین المللی اهل بیت، تهران، ایران.
2 استاد علوم اقتصادی، دانشکده معارف اسالمی و اقتصاد، دانشگاه امام صادق(ع)، تهران، ایران.
3 کارشناسی ارشد علوم اقتصادی، دانشکده علوم اجتماعی و رفتاری، دانشگاه بینالمللی اهل بیت، تهران، ایران.
چکیده
درون‌زا ساختن واحدهای اقتصادی یکی از اهداف توسعه پایدار است که می‌تواند در مقابل بحران‌ها و تکانه‌های خارجی اقتصاد را باثبات نگه دارد. استفاده از ظرفیت دانش در اقتصاد و بسترسازی اقتصاد جهت تجاری‌سازی محصولات دانش‌بنیان در یک بستر رقابتی و خلاقانه به‌عنوان عامل مهم اثرگذار بر قدرت افزایی اقتصاد شناخته شده است و می‌تواند اقتصاد منطقه را به سطحی برساند که با اتکا به منابع داخلی، مخارج خود را تأمین نماید. در این پژوهش آثار اقتصاد دانش‌بنیان بر درون‌زایی اقتصاد استان‌های ایران طی دوره زمانی 1390-1398 و با روش حداقل مربعات اصلاح شده پانلی از طریق برنامه ایویوز مورد تجزیه‌وتحلیل قرار داده شده است. با استفاده از روش موریس و زیر شاخص‌های اقتصاد دانش‌بنیان شاخص ترکیبی ان محاسبه و بر اساس توان درامد مالیاتی استان‌ها شاخص درون‌زایی اقتصاد محاسبه شده است پس از انجام آزمون‌های کایو، لیمر و هاسمن جهت تعیین روابط بلندمدت، پانلی بودن مدل و تعیین اثرات ثابت و تصادفی بودن ضرایب، مدل برآورد شده است نتایج تحقیق نشان می‌دهد که با یک درصد افزایش در شاخص ترکیبی اقتصاد دانش‌بنیان درون‌زایی اقتصاد استان‌های ایران بهاندازه 0.44 درصد افزایش می‌دهد. افزایش در بهره‌وری نیروی کار و مخارج دولت درون‌زایی اقتصادی استان‌های ایران را افزایش می‌دهد هرچند افزایش نرخ تورم این روند را کاهش می‌دهد. همچنین مؤلفه‌های تشکیل دهنده اقتصاد دانش‌بنیان نیز نشان می‌دهد که با یک در صد افزایش در شاخص آموزش درون‌زایی اقتصادی به‌اندازه 0.2درصد افزایش می‌کند. با یک درصد افزایش شاخص اطلاعات، درون‌زایی اقتصادی به‌اندازه 0.55درصد افزایش می‌دهد و با یک درصد افزایش شاخص نوآوری، درون‌زایی اقتصادی به‌اندازه 0.091 درصد افزایش می‌یابد. بنابراین سیاست‌گذاران منطقه‌ای جهت ارتقای توان داخلی استان‌های مختلف کشور می‌بایست توجه بیشتری به مؤلفه‌های اقتصاد دانش‌بنیان از جمله ارتقای مشوق‌های اقتصادی، توسعه مهارت‌های آموزشی در مدارس و توسعه مراکز مهارتی به همراه افزایش بهره‌وری نیروی کار و تمرکززدایی مالی در مخارج از دولت مرکزی به استان‌ها را در دستور کار خود قرار دهند.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

Promoting the endogenization of the economy in the framework of the components of the knowledge-based economy in the provinces of Iran

نویسندگان English

mohammad ghaffary fard 1
mehdi shahdani 2
safi aalh hamidi 3
1 Associate Professor, Department of Economic Sciences, Faculty of Social and Behavioral Sciences, Ahlul Bayt International University, Tehran, Iran
2 Professor of Economic Sciences, Faculty of Islamic Studies and Economics, Imam Sadegh University, Tehran, Iran.
3 Master of Economics, Faculty of Social and Behavioral Sciences, Ahlul Bayt International University, Tehran, Iran.
چکیده English

Internalization of economic units is one of the goals of sustainable development, which can keep the economy stable against external crises and impulses. Using the capacity of knowledge in the economy and creating a platform for the commercialization of knowledge-based products in a competitive and creative platform is known as an important factor affecting the strengthening of the economy and can bring the region's economy to a level where it can support its expenses by relying on internal resources. . In this research, the effects of knowledge-based economics on the endogeneity of the economy of Iran's provinces during the period of 1390-1398 have been analyzed using the modified panel least squares method through the Eviuse program. Using the Morris method and sub-indices of the knowledge-based economy, the combined index is calculated and based on the tax revenue power of the provinces, the economic endogeneity index has been calculated after carrying out Kayo, Limmer and Hausman tests to determine the long-term relationships, the panel model and the determination of fixed and random effects. The coefficients of the model have been estimated. The results of the research show that with a one percent increase in the combined index of the knowledge-based economy, the endogeneity of the economy of Iran's provinces increases by 0.44 percent. An increase in labor productivity and government spending increases the economic endogeneity of Iran's provinces, although an increase in the inflation rate reduces this trend. Also, the constituent components of the knowledge-based economy also show that with a one percent increase in the education index, the economic endogeneity increases by 0.2 percent. With a one percent increase in the information index, the economic endogeneity increases by 0.55 percent, and with a one percent increase in the innovation index, the economic endogeneity increases by 0.091 percent. Therefore, in order to improve the internal capacity of different provinces of the country, regional policy makers should pay more attention to the components of the knowledge-based economy, including the promotion of economic incentives, the development of educational skills in schools and the development of skill centers along with increasing the productivity of the labor force and financial decentralization in spending from the central government to the provinces. Set your agenda.

کلیدواژه‌ها English

economic indigeneity
knowledge-based economy components
government spending
labor productivity
ابو نوری، عباسعلی؛ حنطه، مهدی؛ قربانی جاهد، آزیتا (1392)، "بررسی نقش مؤلفه­های اقتصاد دانش­بنیان بر بهره­وری کل عوامل تولید"، نشریه پژوهش‌نامه اقتصاد کلان. شماره 16.
انتظاری، یعقوب؛ محجوب، حسن (1392) "تحلیل توسعه اقتصاددانش ایران بر اساس سند چشم‌انداز 1404"، فصلنامه راهبرد فرهنگ، دوره 6، ش 24، ص65-97.
انجم شعاع، سجاد؛ گل مرادی، حسن. (1394)، «اثرات کوتاه‌مدت و بلندمدت مخارج دولت و تورم بر رشد اقتصادی در ایران»؛ فصلنامه سیاست­های مالی و اقتصادی، سال سوم،  10، ص 89-108.
ایزد خواستی، حجت (1397)، تحلیل تأثیر کیفیت حکمرانی و ترکیب مخارج دولت بر رشد اقتصادی در ایران: رویکرد رشد درون­زا، فصلنامه‌ی اقتصاد مقداری (بررسی­های اقتصادی سابق). دوره­ی 15. ش 4. زمستان 1397، ص 135-165.
بازمحمدی، ح؛ چشمی، ا (1385)، اندازه دولت در اقتصاد ایران، بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران، مجموعه پژوهش­های اقتصادی، شماره 29.
پور فرج، علیرضا؛ کشاورز، هادی؛ سامانی، انصار حبیب (1391). "فرهنگ؛ قلب اقتصاد دانش­بنیان در رشد و توسعه اقتصادی". نشریه علمی‌ - تخصصی مهندسی فرهنگی. سال ششم. شماره 63 و 64.
حسینی، سید شمس‌الدین؛ اکبر چهارمحالی، بیغش (1384)، " اقتصاددانش و شکاف توسعه "، فصلنامه اقتصاد و تجارت نوین، شماره 1، تابستان، 82-55.
دولتیابی،پریا؛ آقایی، عبداله (1388)، "نقش پارک فناوری مجازی در تحول ماهیت صنعت و دانشگاه در اقتصاد دانش­بنیان"، نشریه صنعت و دانشگاه، سال دوم، شماره سوم و چهارم، بهار و تابستان 1388، ص 43-51­.
رحیمی فر، مهری. (1387)، بهره­وری نیروی انسانی و رشد اقتصادی، مجله اقتصادی - ماهنامه بررسی مسائل و سیاست­های اقتصادی شماره­های 83 و 84، مهر و آبان 1387، ص 47-56.
رنجبر، فرزاد (30 خرداد 1394)، «پایش اقتصاد مقاومتی: شاخص­های اقتصاد دانش­بنیان»، اولین فراهمایی بین­المللی مدیریت، حسابداری و علوم تربیتی، برگزارکننده: شرکت علمی پژوهشی و مشاوره­ای آینده­ساز، استان مازندران، ساری.
سعدی، محمدرضا؛ عریانی، بهاره؛ نعمت­پور، معصومه (1388)، تحلیل ارتباط مخارج دولت و رشد اقتصادی در چارچوب مدل رشد بارو، صفحات:  145-173.
شاه‌آبادی، ابوالفضل (1388)، موجودی سرمایه بخش خصوصی و رشد درون­زا (مطالعه موردی ایران)، مطالعات و سیاست­های اقتصادی، دوره: 5، شماره:2
شجاعی، عبدالناصر؛ تورج، بیگی (بهار 1389)، "بررسی ارتباط ICT و رشد اقتصادی ایران با استفاده از مدل­های رشد درون­زا"، فصلنامه مدیریت صنعتی دانشکده علوم‌انسانی دانشگاه آزاد اسلامی واحد سنندج، دوره 5، سال پنجم، ش 11، ص 101-114.
شقاقی شهری، وحید؛ علیزاده، شیوا (1395)، آثار اقتصاد دانش­بنیان بر درون‌زایی اقتصاد ایران در راستای سیاست­های کلی اقتصاد مقاومتی. فصلنامه علمی‌پژوهشی جستارهای اقتصادی ایران،31 (62)، 33-46.
صادقی، مسعود؛ آذربایجانی، کریم (1385)، نقش و جایگاه اقتصاد دانش­محور در تقاضای نیرو کار ایران، فصلنامه پژوهش­های اقتصادی ایران. 8(27)، ص175-197.
صفدری، حمید؛ سلیمی فر، مصطفی، و ناجی میدانی، علی اکبر. (1397). اثر رشد جمعیت (با رویکرد اقتصاد دانش بنیان) بر نوآوری در کشورهای منتخب OECD طی دوره زمانی (2013-1995). کنفرانس ملی الگوهای نوین در مدیریت و کسب و کار (با رویکرد حمایت از کارآفرینان ملی). SID. https://sid.ir/paper/898921/fa
عمادزاده، مصطفی؛ شهنازی، روح اله؛ دهقان شبانی، زهرا (1385)، "بررسی میزان تحقق اقتصاد دانش­محور در ایران"، فصلنامه پژوهش­های اقتصادی، شماره دوم، تابستان.
غفاری فرد، محمد؛ ملکی نصر، هاشم (1400)، "بررسی نقش شاخص ترکیبی اقتصاد دانش­بنیان در رشد اقتصادی استان­های مختلف ایران (رویکرد داده­های پنلی حداقل مربعات کاملاً اصلاح شده) ". فصلنامه عملی راهبردی سیاست‌گذاری عمومی. دوره 11. شماره 40.
غفاری فرد، محمد؛ ملکی نصر، هاشم؛ حاذق، سید محمد (1400)، "اثر شاخص ترکیبی اقتصاد دانش­بنیان بر کنترل بیکاری (مطالعه موردی استان­های ایران) "، فصلنامه رهیافت، شماره صفحات 91-108.
فتاحی، مریم؛ برخورداری، سجاد. (1394)، "اقتصاد دانش­بنیان پایه اقتصاد مقاومتی". شرکت علمی‌پژوهشی و مشاوره­ای آینده‌ساز. استان مازندران. ساری. 30 خرداد 1394.
گرجی زاده، عطیه؛ شریفی زمانی، حسین (تابستان 1393)، "نقش اقتصاد دانش­بنیان در کنترل تورم"، فصلنامه مدل‌سازی، اقتصادی، دوره 8، ش 26، ص 107-125.
مجدزاده طباطبایی، شراره؛ نعمت‌اللهی، فاطمه (1389)، «تأثیر رشد مخارج دولتی بر رشد اقتصادی مطالعه موردی اقتصاد ایران»، فصلنامه پژوهش­ها و سیاست­های اقتصادی، سال هفدهم،  53.
معمار نژاد، عباس (1384)، "اقتصاد دانش­بنیان: الزامات، نماگرها، موقعیت ایران، چالش­ها و راهکارها". فصلنامه اقتصاد و تجارت نوین. شماره 1. ص 83-108.
موسوی، میرحسین؛ صفرزاده، اسماعیل. (1387)، تعیین دامنه بهینه تورم به‌منظور اجرای سیاست هدف­گذاری تورم با تأکید بر ارتباط بین تورم و رشد اقتصادی. فصلنامه علمی و پژوهشی (مدل‌سازی اقتصادی)، سال اول، شماره چهارم، صفحات 25-44.
ناظمان، حمید؛ اسلامی، علیرضا (زمستان 1389)، "اقتصاد دانش­بنیان و توسعه پایدار (طراحی و آزمون یک مدل تحلیلی با داده­های جهانی) "، مجله دانش و توسعه (علمی - پژوهشی)، دوره 17، سال هفتم، ش 33، ص 184-213
یاوری، کاظم. (1396). مدل­های پیشرفته رشد اقتصادی تهران: سازمان مطالعه و تدوین کتب علوم انسانی دانشگاه­ها (سمت).
یوسفی، محمد؛ هادی، محمدی؛ میرزایی نژاد، محمد، رضا. (1397). بررسی اثر نقش مؤلفه‌های اقتصاد دانش­بنیان بر رشد اقتصادی (در کشورهای منتخب). سومین فراهمایی ملی سالانه اقتصاد، مدیریت و حسابداری، دانشگاه شهید چمران اهواز - سازمان صنعت، معدن و تجارت خوزستان، 3 بهمن 1397.
Asongu, S., & Rodriguez, A. (2020). Trajectories of Knowledge economy in SSA and MENA countries. Technology in Society, 63, 101119. [DOI: 10.2139/ssrn. 3350773]
Barkhordari, S., Fattahi, M., & Azimi, N. A. (2019) The Impact of Knowledge-based economy on growth performance: Evidence from MENA countries. Journal of the Knowledge Economy, 10, 1168-82 [DOI: 10. 1007/s13132-018-0522-4]
Charles, D. R. & Benne worth, P. S. (2001), The regional contribution of higher education, London: HEFCE/ Universities UK.
Chen, Derek & Jdahl, cal man (2005), the knowledge economy the kam methodology and world bank operations, The World Bank Washington, D.C.u
Chen, Derek H.C. and Dahlman, Carl J., The Knowledge Economy, the Kam Methodology and World Bank Operations (October 19, 2005). World Bank Institute Working Paper No. 37256, Available at SSRN: https://ssrn.com/abstract=841625
Cooke, P. & Morgan, K. (1998), the Associational Economy, Oxford, Oxford University Press.
Cooke, Philip, and Kevin Morgan, 'The Associational Economy: Introduction', The Associational Economy: Firms, Regions, and Innovation (Oxford, 1998; online edn, Oxford Academic, 3 Oct. 2011), https://doi.org/10.1093/acprof:oso/9780198290186.003.0001, accessed 15 Aug. 2023.
Dasgupta, P. & P. David, (1994), “Toward a New Economics of Science”, Research Policy, 33 (5), PP. 487-521.
Dogan. C, Gokdemir. L & Karagos. M. (2005), “The Role of Knowledge as a New Production Factor in the Economic Growth of Turkey”, Conference on Medium­­-Term Economic Assessment (CMTEA): Transformation towards Knowledge Based Economy.
Druker, P. (1993), Post-capitalist society, Oxford: Butterworth Heinemann.
Emadzadeh, M, Shahnazi, Ruhollah & Dehghani, shabani. (2006), “Evalution of Materializaion in a Knowledge-based Economy (comparative with three neighboring countries)”, Economic Research Journal, 8 (2), PP. 105, 127.
0522Jack Jones Zulu, Benjamin Mattondo Banda. 2015, “The Impact of Labour Productivity on Economic Growth: The Case of Mauritius and South Africa”.  Southern African Journal of Policy and Development, v(2), N (1), October, 2015.
دوره 4، شماره 13
پاییز 1402
پاییز 1402
صفحه 1-17

  • تاریخ دریافت 20 مهر 1402
  • تاریخ بازنگری 28 مهر 1402
  • تاریخ پذیرش 12 آبان 1402