پژوهش‌های جغرافیای اقتصادی

پژوهش‌های جغرافیای اقتصادی

تحلیل مؤلفه‌های توسعه روستایی از دیدگاه جامعه محلی با تأکید بر کیفیت زندگی مطلوب (مورد مطالعه: شهرستان دهگلان)

نوع مقاله : علمی-پژوهشی

نویسندگان
حامد قادرمرزی 1
پروانه محمدی 2
رامین محمدی 3
اسماعیل سالاروند 4
1 دانشیار گروه جغرافیا و برنامه ریزی روستایی، دانشکده جغرافیا، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران
2 دانشجوی دکتری جغرافیا و برنامه ریزی روستایی، دانشکده جغرافیا، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران
3 دانشجوی کارشناسی ارشد سیستم اطلاعات جغرافیایی (GIS)، دانشکده جغرافیا، دانشگاه تهران، تهران، ایران
4 دانشجوی دکتری جغرافیا و برنامه ریزی روستایی، دانشکده جغرافیا، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران.
چکیده
شاخص‌­های تعیین کننده­‌ی پیشرفت یک اجتماع، کیفیت زندگی است که در برگیرنده مهم‌ترین عواملی است که بیانگر چگونگی زیستن افراد در یک جامعه و رفاه شخصی افراد است. بهبود کیفیت زندگی در هر جامعه­‌ای، یکی از مهم‌ترین اهداف سیاست­‌های عمومی آن جامعه است. قرن‌­ها است که مردم به دنبال زندگی خوب بوده­اند و انسان‌­ها پیوسته برای بهبود شرایط زیست خود، کوشیده‌­اند تا از استعدادها و توانمندی­‌های محیط‌زیست خود، به بهترین نحو بهره ببرند. اما مسئله اصلی این است که: زندگی مطلوب چیست؟ پژوهش حاضر به دنبال پاسخگویی به این سؤال است که روستاهای شهرستان دهگلان تا چه اندازه از شاخص­‌های کیفیت زندگی مطلوب برخوردار هستند؟ به منظور ارزیابی کیفیت زندگی در این پژوهش از شاخص‌های بعد عینی (44 گویه در4 مقوله اقتصادی، اجتماعی، زیربنایی و سیاست­گذاری (کشاورزی و عمران روستایی) و بعد ذهنی (23 گویه، در 6 قلمرو آموزش، سلامت و امنیت، اجتماعی، اوقات فراغت، محیط مسکونی، شغل و درآمد) بهره گرفته شد. هر یک از شاخص­‌های تحقیق در دو بعد مورد بررسی پس از اعمال وزن نهایی با استفاده از روش تقریبی میانگین حسابی وزن­دار شدند و با استفاده از روش ویکورتلفیق شدند. نتایج نشان داد که در بعد عینی کیفیت زندگی از دیدگاه جامعه محلی، شاخص‌­های مربوط به مؤلفه‌های زیربنایی و سیاست­‌گذاری ـ برنامه‌ریزی از اهمیت بالاتری برخوردارند. همچنین بررسی شاخص­‌های بعد ذهنی توسعه از دیدگاه مردم محلی نیز نشان داد که شاخص‌­های مربوط به مؤلفه سلامت، امنیت، درآمد و شغل از اهمیت بیشتری برخوردارند.
کلیدواژه‌ها
کیفیت زندگی
نواحی روستایی
شاخص‌های عینی و ذهنی
شهرستان دهگلان

عنوان مقاله English

Analysis of the components of rural development from the perspective of the local community with an emphasis on the optimal quality of life (The case of study: Dehgolan city)

نویسندگان English

Hamed ghadermarzi 1
parvaneh Mohammadi 2
Ramin Mohammadi 3
esmaeil salarvand 4
1 Associate Professor, Department of Geography and Rural Planning, Faculty of Geography, Kharazmi University, Tehran, Iran
2 PhD student in Geography and Rural Planning, Faculty of Geography, Kharazmi University, Tehran, Iran
3 Master's student in Geographic Information System (GIS), Faculty of Geography, University of Tehran, Tehran, Iran
4 PhD student in Geography and Rural Planning, Faculty of Geography, Tarbiat Modares University, tehran, Iran
چکیده English

Quality of life is a determining factor in the progress of a society and reflects the way people live and their personal welfare in a community. Improving the quality of life is one of the most important goals of public policies in any society. For centuries, people have pursued a good life, and humans have continuously strived to improve their living conditions and make the best use of their environmental capabilities and potential. However, the main question is: what is a desirable life? This research seeks to answer the question of how much the villages in Deygolan County are enjoying the indicators of desirable quality of life. To evaluate the quality of life in this study, objective indicators (44 items in 4 economic, social, infrastructure, and policy-making dimensions, including agriculture and rural construction) and subjective indicators (23 items in 6 domains of education, health and safety, social, leisure time, residential environment, and occupation and income) were used. Each of the research indicators was examined in two dimensions, and after applying the final weights using the weighted arithmetic mean approximation method, they were combined using the VIKOR method. The results showed that, from the local community's perspective, the indicators related to the infrastructure and policy-making dimensions were of higher importance in the objective dimension of quality of life. Furthermore, the examination of the subjective indicators of development from the local people's perspective showed that the indicators related to health, safety, income, and occupation were of greater importance.

کلیدواژه‌ها English

quality of life
rural Area
objective and subjective indicators
Dehgolan county
آزادی، یونس، تقدیسی، احمد؛ جمشیدی، علیرضا و جمینی، داود (1392)، ارزیابی کیفیت زندگی در نواحی روستایی استان ایلام (مطالعه‏ی موردی: دهستان کارزان)، فصلنامه پژوهش و برنامه ریزی روستایی، سال دوم، شماره ی 1، صص 49-71.
پورعیسی چافجیری، مجید؛ مولایی هشجین، نصراله؛ آمار، تیمور (1397)، بررسی نظریه های مرتبط با سیاست‏گذاری برنامه های توسعه‏ی روستایی، دومین همایش ملی چشم انداز توسعه‏ی پایدار روستایی.
پورطاهری، مهدی؛ رکن الدین افتخاری، عبدالرضا و فتاحی، احداله (1390)، ارزیابی کیفیت زندگی در نواحی روستایی (مطالعه‏ی موردی: دهستان خاوه شمالی، استان لرستان)، فصلنامه‏ی پژوهش های جغرافیایی انسانی، ش 76، صص 13-31.
حاتمی نژاد؛ حسین؛ پور احمد، احمد، منصوریان، حسین و رجایی، عباس (1391)، تحلیل مکانی شاخص کیفیت زندگی در شهر تهران، پژوهش های جغرافیای انسانی، شماره 86، صص 29-56.
خواجه شاهکوهی، علیرضا؛ مهدوی، شهرام؛ سوری، فرشاد و صمدی، رضا (1391)، ارزیابی و سنجش شاخص‏های ذهنی کیفیت زندگی شهری، مطالعه موردی: شهر کاشان، فصلنامه مدیریت شهری، ش 30؛ صص 285-296.
رکن الدین افتخاری، عبدالرضا؛ فتاحی، احداله و حاجی پور، مجتبی (1390). ارزیابی توزیع فضایی کیفیت زندگی در مناطق روستایی (مطالعه موردی: بخش مرکزی شهرستان دلفان)، فصلنامه پژوهش های روستایی، شماره‏ی 2، صص 69-94.
زاهدی، محمد جواد؛ شیانی، ملیحه؛ علی پور، پروین (1391)، رابطه سرمایه اجتماعی با رفاه اجتماعی، رفاه اجتماعی، 109-129.
عیسی لو، علی اصغر؛ بیات، مصطفی و بهرامی، عبدالعلی (1393). انگاره زیست­پذیری رهیافتی نوین جهت ارتقای کیفیت زندگی در جوامع روستایی (مطالعه‏ی موردی، شهرستان قم بخش کهک)، فصلنامه‏ی مسکن و محیط روستا. ش 146، صص107-120.
علی بیگی، جواد؛ قاسمی، یارمحمد، مهدی زاده، حسین (1395)، سنجش و ارزیابی کیفیت زندگی در سکونت‏گاه‏های روستایی (مطالعه‏ی موردی: دهستان زنگوان، استان ایلام)، فصلنامه‏ی مطالعات توسعه اجتماعی ـ فرهنگی، دوره‏ی پنجم، شماره‏ی 4، صص 187-214.
مرکز آمار ایران (1395)، سالنامه‏ی آماری استان کردستان، معاونت برنامه‏ریزی استان، دفتر آمار و اطلاعات،
Ali Beigi, J; Ghasemi, Y, Mahdizadeh, H (2016), Measuring and evaluating the quality of life in rural settlements (case study: Zangwan village, Ilam province), Socio-Cultural Development Studies Quarterly,
Bache, I. 2013. (Measuring quality of life for public policy: an ideawhose time has come Agenda-setting dynamics in the European Union). Journal of European Public Policy, 20, 21-38.
Cos tanza, R., Fisher, B., Ali, S., Beer, C., Bond, L., Boumans, R., Gayer, D. E. (2008). (An integrative approach to quality of life measurement), research, and policy. SAPI EN. S. Surveys and Perspectives Integrating Environment and Society, (1.1).
Hansen, N M., 1975, (an evaluation of growth center theory and practice), environment and planning, No7.
Lee, Y.I. 2005. (Sabjetive Quality of Life Measurement in Taipei). Building and Environment.43:1205-1215.
Parker, J. S. and Moore, R. H. 2008. (Conservation use and quality of life in rural community: an extension of Goldschmidt’s findings), Southern Rural Sociology, Vol. 23, No. 1, pp. 235-265
Veenhoven, R. 2007.(Quality of Life Research), In :Bryant ,C.D. Peck ,D.L. 21st Centuer Sociology, A Reference Handbook, Sage ,Thousand Oaks, California USA.2007. ISBN978-1-4129-1608-0 V2, Chapter 7:54-62.
Zhao, B. 2004. (Perceptions of Quality of Life AndUze of Human Services By Households: A Model, Dissertation, The Graduate School University of Kentucky.
Zeren Gulersory, N and Ozsoy. A and Tezer, A and Ginli Y, reyhan and Gunay, Z. 2009. Strategic quality planning in urban environment, ITU A/Z,V:6 NO:1.109-125
پژوهش‌های جغرافیای اقتصادی
دوره 4، شماره 11
بهار 1402
بهار 1402
صفحه 85-101

  • تاریخ دریافت 02 اردیبهشت 1402
  • تاریخ بازنگری 16 اردیبهشت 1402
  • تاریخ پذیرش 30 خرداد 1402