ارزیابی پتانسیل‌ها و توانمندی‌های شهرستان ماه‌نشان جهت احداث ژئوپارک با استفاده از مدل‌های کومانسکو‌‌‌‌‌‌‌‌

شریفی, سروه; فیض اله پور, مهدی; کیامهر, رامین; زهدی, افشین; عینالی, جمشید

ارزیابی پتانسیل‌ها و توانمندی‌های شهرستان ماه‌نشان جهت احداث ژئوپارک با استفاده از مدل‌های کومانسکو‌‌‌‌‌‌‌‌

نوع مقاله : علمی-پژوهشی

نویسندگان

سروه شریفی ¹

مهدی فیض اله پور ²

رامین کیامهر ³

افشین زهدی ⁴

جمشید عینالی ⁵

¹ کارشناسی ارشد جغرافیا و برنامه‌ریزی‌گردشگری، گروه جغرافیا، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه زنجان، زنجان، ایران.

² استادیار جغرافیا و ژئومورفولوژی، گروه جغرافیا، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه زنجان، زنجان، ایران.

³ دانشیار نقشه برداری، گروه جغرافیا، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه زنجان، زنجان، ایران.

⁴ استادیار زمین شناسی، گروه زمین شناسی، دانشکده علوم، دانشگاه زنجان، زنجان، ایران.

⁵ دانشیار جغرافیا و برنامه‌ریزی روستایی، گروه جغرافیا، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه زنجان، زنجان، ایران.

چکیده

امروزه ژئوتوریسم راهکاری نوین برای تبیین و تشریح علوم زمین و شناخت سرمایه‌های طبیعی هر منطقه است که علاوه بر ایفای نقش آموزشی-علمی، سبب توسعه توریستی یک منطقه می‌شود. ژئوپارک ناحیه‌ای است با محدوده‌های کاملا تعریف شده و دارای مساحت کافی به منظور توسعه اقتصادی منطقه در آینده این محدوده شامل چندین پدیده جالب زمین‌شناسی(در ابعاد گوناگون و بدون در نظر گرفتن مقیاس‌ها) با ترکیبی از ویژگی‏‌های علمی، کمیابی یا زیبایی پدیده، نمایش تاریخ زمین‌شناسی منطقه، نمایش فرایندهایی با ارزش زمین‌شناسی و باستان‌شناسی، بوم‌شناسی، تاریخ یا فرهنگ‌شناسی نیز ارزشمند هستند. هدف از انجام این پژوهش ارزیابی تعدادی از ژئوسایت‌های شهرستان ماهنشان (دودکش جن مادآباد، قلعه بهستان، معدن انگوران، کوه‌های رنگی آلاداغلار، کوه بلقیس، آبگیر خندقلو، دودکش‌های جن قره دره انگوران) جهت احداث ژئوپارک می‌باشد. پژوهش حاضر از نوع کاربردی بوده و از لحاظ ماهیت به‌صورت توصیفی ـ تحلیلی است. روش گردآوری داده‌ها از طریق پرشسنامه بوده و جامعه‌آماری پژوهش ۴۱ نفر از کارشناسان ذیربط می‌باشند. تجزیه و تحلیل داده‌ها نیز به دو صورت کمی و کیفی و با استفاده از مدل کومانسکو و نرم افزار SPSS انجام شده است. نتایج تحقیق نشان می‌دهد که شهرستان ماهنشان توانمندی و پتانسیل لازم جهت احداث ژئوپارک را دارد و ژئوسایت‌های قلعه بهستان و دودکش جن مادآباد با کسب امتیازهای (0/64) و(0/61) در رتبه‌های اول و دوم قرار گرفتند و ژئوسایت‌های کوه‌های رنگی آلاداغلار(0/593)، کوه بلقیس(0/591)، معدن انگوران(0/557)، دریاچه خندقلو(0/534) و دودکش‌های جن قره دره انگوران(0/528) به ترتیب با امتیازهای بسیار نزدیک به هم در رتبه‌های بعدی هستند. بیش‏ترین امتیاز میانگین‌های به دست آمده از داده‌ها مربوط به ارزش علمی و ارزش زیباییشناختی است.

کلیدواژه‌ها

ژئوپارک

میراث زمین‌شناسی

زمین‌گردشگری

کومانسکو

ماه‌نشان

20.1001.1.27173747.1400.3.2.6.7

عنوان مقاله English

Assessing the potential and capabilities of the city of Mahneshan to construct the geopark using the comanescu models

نویسندگان English

Sarve Sharifi ¹

mehdi feyzolahpour ²

Ramin Kiamehr ³

Afshin Zohdi ⁴

Jamshid Einali ⁵

¹ Master of Geography and Tourism Planning, Department of Geography, Faculty of Humanities, University of Zanjan , Zanjan, Iran.

² Assistant Professor of Geography and Geomorphology, Department of Geography, Faculty of Humanities, University of Zanjan , Zanjan, Iran.

³ Associate Professor of Surveying, Department of Geography, Faculty of Humanities, University of Zanjan, Zanjan, Iran.

⁴ Assistant Professor of Geology, Department of Geology, Faculty of Science, University of Zanjan , Zanjan, Iran.

⁵ Associate Professor of Geography and Rural Planning, Department of Geography, Faculty of Humanities, University of Zanjan, Zanjan, Iran.

چکیده English

Today, geotourism is a new way to explain the earth sciences and identify the natural assets of each region, which in addition to playing an educational-scientific role, leads to the development of tourism in a region. Geopark is an area with well-defined areas and has enough area for the future economic development of the area. This area includes several interesting geological phenomena (in various dimensions and without considering the scales) with a combination of scientific features, rarity, or beauty of the phenomenon. Showing the geological history of the area, showing valuable processes in geology and archeology, ecology, history or culturology are also valuable. The purpose of this study is to evaluate a number of geosites in Mahneshan city (Janabad Madabad chimney, Behestan castle, Angoran mine, Aladaglar colored mountains, Belqis mountain, Khandaghloo reservoir, Qara Darreh Angoran chimneys) for the construction of a geopark. The present study is of applied type and is descriptive-analytical in nature. The method of data collection is through a questionnaire and the statistical population of the study is 41 relevant experts. Data analysis was performed both quantitatively and qualitatively using the Comansco model and SPSS software. The results show that Mahneshan city has the necessary capacity and potential for the construction of a geopark and the geosites of Qala-e-Behestan and the chimney of Jan-e-Madabad were ranked first and second with scores of (0.64) and (0.61), respectively. (0/593), Belqis Mountain (0.591), Angoran Mine (0.555), Khandaghloo Lake (0.534), and Qara Dare Angoran Chimneys (0.528) with very close scores, respectively. Are next. The highest average score obtained from the data is related to scientific value and aesthetic value.

کلیدواژه‌ها English

Geopark

Geological Heritage

Land Use

Comanescu

Mahneshan

جعفری، غلام حسن؛ منفرد، فردین و رضایی، خدیجه. (۱۳۹۳)، ارزیابی پتانسیلهای زمینگردشگری شهرستان ماهنشان در استان زنجان با استفاده از روش رینارد، دو فصلنامهی ژئومورفولوژی کاربردی ایران، شماره‏ی ۳، صص ۹۳-۷۹.

شایان، سیاوش، بنی صفار، معصومه، زارع، غلامرضا و فضلی، نفیسه. (۱۳۹۲)، ارزیابی توان‌مندی توسعهی گردشگری پایدار ژئومورفوسایتها با تأکید بر روش کومانسکو (مطالعهی موردی: ژئومورفوسایتهای مسیرگردشگری کرج – چالوس تا تونل کندوان)، مجلهی برنامهریزی و توسعه گردشگری، شماره‏ی ۵، صص ۷۸ ـ ۹۳.

مختاری، لیلا گلی؛ بهرام آبادی، الهام و سلگی، لیلا. (۱۳۹۷)، بررسی تطبیقی توان‌مندیهای ژئوتوریسم شهرستان الشتر با استفاده از مدلهای پرالونگ و پرییرا، فصلنامه جغرافیا و توسعه، شماره‏ی ۵۲، صص ۹۶ ـ ۶۹.

نگهبان، سعید؛ درتاج، دیانا و رحیمی هرآبادی. (۱۳۹۷)، ارزیابی قابلیت و ظرفیتهای گردشگری میراثهای زمینشناختی در محوطههای ژئوتوریستی (نمونه موردی: ژئومورفوسایتهای نمونه استان هرمزگان)، فصلنامه‏ی برنامهریزی منطقهای، شماره‏ی ۲۹، صص ۱۴۰ ـ ۱۲۵.

Brilha, J. (2018). Geoheritage: inventories and evaluation. In: Reynard, E., Brilha, J. (Eds.), Geoheritage: Assessment, Protection, and Management. Elsevier, Amsterdam, pp. 69_86.

Comanescu,L.Nedelea,A. Dobre,R. (2011). Evaluation of geomorphosites in Vistea Valley (Fagaras mountains- Carpathians,Romania), International Journal of the Physical Sciences, Vol. 6, 5:1161-1168

Comanescu,L.Nedelea,A. Dobre,R. (2012). The evaluation of geomorphosites from the Ponoare Protected Area, Forum geographic, Vol. 11, 1: 54-61.

Daněk, T., & Skupien, P. (2016). Geotourism aspects of the Lufeng Dinosaur National Geopark in Yunnan Province, China. GeoScience Engineering, 62(1), 51-57.

Farsani, N. T., Coelho, C., & Costa, C. (2011). Networks as an innovative approach in geoparks and geotourism. Tourism & Management Studies, 49-59.

Fernandes, G. J. P., & Castro, E. (2016). Aspiring Estrela Geopark. In Proceedings 1st AMSR Congress and 23rd APDR Congress (pp. 215-222). Association Marocaine des Sciences Régionales.

Justice, S. C. (2018). UNESCO Global Geoparks, Geotourism and Communication of the Earth Sciences: A Case Study in the Chablais UNESCO Global Geopark, France. Geosciences, 8(5), 149.

Lynn, N. A., & Brown, R. D. (2003). Effects of recreational use impacts on hiking] experiences in natural areas. Landscape and Urban Planning, 64, 77-87.

Mossa, A., Camúñez-Ruiz, J. A., & Morandi, F. (2018). Current state of the first unesco global geopark: A case study of the geological and mining park of sardinia, Italy. GeoJournal of Tourism and Geosites. 22 (2), 403–418.

Nikolova, V., & Sinnyovsky, D. (2019). Geoparks in the legal framework of the EU countries. Tourism Management Perspectives, 29, 141-147.

Pereira, P., & Pereira, D. (2010). Methodological guidelines for geomorphosite assessment. Géomorphologie: relief, processus, environnement, 16(2), 215-222.

Turner, s. (2006). Promoting UNESCO Global Geoparks for sustainable development in the Australian-Pacific region. Alcheringa: An Australasian Journal of Palaeontology, 30(S1), 351-365.

Zouros, N. (2010). Geodiversity and sustainable development: Geoparks-a new challenge for research and education in earth sciences. Bulletin of the Geological Society of Greece, 43(1), 159-168.

Zouros, N. (2017). GLOBAL GEOPARKS NETWORK AND THE NEW UNESCO GLOBAL GEOPARKS PROGRAMME. Bulletin of the Geological Society of Greece, 50(1), 284-292.

Zouros, N. C. (2010). Lesvos petrified forest geopark, Greece: geoconservation, geotourism, and local development. In The George Wright Forum (Vol. 27, No. 1, pp. 19-28). George Wright Society.

Zouros, N., Konstantina, M., & IIias, V. (2010). Educational activities in Lesvos Geopark-Understanding Earthquakes. Proceeding of 9th European geoparks conference (pp. pp: 128), 1-5October, Lesvos Island- Greece.

Zouros, Ν. Valiakos, Η. (2010). Geoparks management and assessment. Bulletin of the Geological Society of Greece, 43(2), 965-976.