نوع مقاله : علمی-پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری گروه جغرافیا و برنامه ریزی شهری، دانشکده برنامه ریزی و علوم محیطی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران.

2 دانشیار گروه جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، دانشکده برنامه ریزی و علوم محیطی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران.

چکیده

در فرایند شهری شدن، برنامه ­ریزیِ مطلوبِ استفاده از اراضی بسیار مهم است. چرا که نحوه‏ ی استفاده از اراضی تأثیرات قابل‌توجّه ی را در رژیم دمایی شهر دارد. در این راستا، هدف پژوهش حاضر مطالعه‏ ی دمای سطح زمین در رابطه‌ با کاربری اراضی بود. داده­ های پژوهش شامل شیپ فایل کاربری اراضی و تصویر روز ماهواره لندست 8 در مسیر 168 و ردیف 32 به تاریخ1399/04/07 می­ باشد. جهت استخراج دمای سطح زمین از نرم­افزار ArcMap استفاده شد. همچنین، برای بررسی تفاوت در میانگین دما بین کاربری ­های مختلف از آزمون کروسکال - والیس در نرم­افزار SPSS بهره گرفته شد. نتایج نشان داد که میانگین دمای شهر تبریز برابر با28/41 درجه سانتی­گراد و انحراف معیار4/62 می ­باشد. همچنین، حداقل دمای آن برابر با 13/55درجه سانتی­گراد و بیش‏ترین دمای نیز آن برابر با 39/29 درجه سانتی­گراد است. نتایج پژوهش به تفکیک کاربری­ های مختلف نشان داد که فرودگاه شهر تبریز با میانگین دمای33/81 درجه سانتی­گراد (انحراف معیار1/81) دارای بیش‏ترین میانگین دمایی نسبت به سایر کاربری ­ها می ­باشد. در ادامه، به ترتیب کاربری­ های نظامی با میانگین دمای32/22 درجه سانتی­گراد (انحراف معیار2/52)، اراضی بایر با میانگین دمای30/57 درجه سانتی­گراد (انحراف معیار3/15)، کاربری صنعتی با میانگین دمای30/51 درجه سانتی­گراد (انحراف معیار2/71)، رودخانه با میانگین دمای30/07درجه سانتی­گراد (انحراف معیار2/53)، فضای سبز با میانگین دمای 29/88 درجه سانتی­گراد (انحراف معیار2/94)، اراضی در حال ساخت با میانگین دمای 62/25 درجه سانتی­گراد (انحراف معیار 22/3) و اراضی ساخته شده با میانگین دمای 61/23 درجه سانتی­گراد (انحراف معیار3/91) قرار دارند. همچنین، تفاوت دمای سطح زمین بین کاربری ­های مختلف در سطح 0/000 معنی ­دار گردید که نشان از وجود تفاوت بین دمای کلاس ه­ای مختلف کاربری دارد. بر اساس مقایسه ­ها مشخص گردید که به جز میانگین دمای فضای سبز و رودخانه، بین میانگین دمای تمام کاربری­ها به لحاظ آماری تفاوت معنی ­داری وجود دارد.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

Study of land surface temperature concerning land-use in Tabriz city using the Landsat 8 data

نویسندگان [English]

  • Mohammad Ali Koushesh Vatan 1
  • Akbar Asghari Zamani 2

1 Ph.D. Student, Department of Geography and Urban Planning, Faculty of Planning and Environmental Sciences, University of Tabriz, Tabriz, Iran.

2 Associate Professor, Department of Geography and Urban Planning, Faculty of Planning and Environmental Sciences, University of Tabriz, Tabriz, Iran.

چکیده [English]

In the process of urbanization, proper land-use planning is critically important. Because the way man uses the land causes significant effects on the temperature of the city. In this regard, this research aimed to study the land surface temperature (LST) concerning land use. The research data includes the land-use shapefile and Landsat 8 image for day time (path = 168, row = 32; July 2020). Retrieval of LST done by ArcMap software. In addition, to investigate the difference in average temperature between different land-uses Kruskal-Wallis test in SPSS was used.The results showed that the average temperature of Tabriz City was 28.41 ° C ± 4.62 ° C. Furthermore, its minimum and maximum temperatures are 13.55 ° C and 39.29 ° C, respectively. Also, based on the different land-uses, Tabriz Airport has the highest average temperature with an average temperature of 33.81 ° C ± 1.81 ° C compared to other land-uses. Then, military lands, barren lands, industrial lands, river, green space, under construction lands, and constructed lands with an average temperature of 32.22 ° C ± 2.52 ° C, 30.57 ° C ± 3.51 ° C, 30.51 ° C ± 2.71 ° C, 30.07 ° C ± 2.53 ° C, 29.88 ° C ± 2.94 ° C, 25.62 ° C ± 3.22 ° C and 23.61 ° C ± 3.91 ° C, have the highest average temperature, respectively. Further, between the land-uses LST was significantly different (sig = 0.000). In the following, based on pairwise comparisons, it was observed that except for the green space and river average temperatures, there is a statistically significant difference between the average temperatures of all land uses. In the following, based on pairwise comparisons, it was observed that except for the green space and river average temperatures, there is a statistically significant difference between the average temperatures of all land uses.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Thermal remote sensing
  • statistical analysis
  • Landsat 8 satellite