دانشگاه زنجانپژوهشهای جغرافیای اقتصادی2821-226672420260622Identifying the factors inhibiting and promoting the development of entrepreneurship(case study: villages in the central part of Ardabil County)شناسایی عوامل بازدارنده و پیشبرنده توسعه کارآفرینی (مورد مطالعه: روستاهای بخش مرکزی شهرستان اردبیل)73194210.30470/jegr.2025.2047973.1255FAبهرامایمانیدانشیار گروه جغرافیا و برنامهریزی شهری و روستایی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران.0009-0008-2668-1170میلادفتحیکارشناس ارشد جغرافیا و برنامهریزی روستایی گرایش مدیریت توسعه پایدار روستایی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران0009-0008-2668-1170وحیدعلاییکارشناس ارشد جغرافیا و برنامهریزی روستایی گرایش مدیریت توسعه پایدار روستایی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران.0009-0008-2668-1170Journal Article20241213The solution to the challenges of rural settlements such as poverty, food insecurity, unemployment, migration, lack of welfare, etc. lies in adopting new policies and strategies that are appropriate to the geographical conditions prevailing in rural settlements<br><br>Due to their functional nature, rural communities are closely related to their surrounding environment, many of which lead to the development of entrepreneurship and the strengthening of the rural economy, while others limit the development of entrepreneurship and delay economic progress. The aim of the present study is to identify the factors that inhibit and promote the development of entrepreneurship in the villages of the central part of Ardabil County. This study is descriptive-analytical in terms of its applied purpose and research method. The technique required to obtain the required data is library and field (questionnaire), and the research population is the villages of the central part of Ardabil County. The structural equation method in the LISREL software was used to analyze the data. The results showed that the managerial factor with an effect coefficient of 0.934, the economic factor with an effect coefficient of 0.917, the infrastructural and environmental factor with an effect coefficient of 0.905 are the important driving factors, respectively, and the economic factor with an effect coefficient of 0.912, the human resource factor with an effect coefficient of 0.905, and the managerial factor with an effect coefficient of 0.895 are the three important inhibiting factors for the development of entrepreneurship in rural areas of the central part of Ardabil Countyجوامع روستایی به دلیل ماهیت کارکردیشان، ارتباط تنگاتنگی با محیط پیرامون خود دارند که بسیاری از ویژگیهای محیط پیرامون آنها منجر به توسعه کارآفرینی و تقویت اقتصاد روستایی و بعضی دیگر، توسعه کارآفرینی را با محدودیت مواجه ساخته و توسعه اقتصادی را به تأخیر میاندازند. هدف پژوهش حاضر بررسی موانع و عوامل پیشران توسعه کارآفرینی در روستاهای بخش مرکزی شهرستان اردبیل است. روش تحقیق در این پژوهش بر اساس ماهیت از نوع کیفی، بر اساس هدف از نوع کاربردی و بر اساس نحوه گردآوری اطلاعات توصیفی از نوع پیمایشی است. تکنیک لازم برای بهدست آوردن دادههای موردنیاز کتابخانهای و میدانی (پرسشنامه) و جامعهآماری پژوهش خانوار روستاهای بخش مرکزی شهرستان اردبیل(5808 خانوار) میباشد که با استفاده از فرمول کوکران حجم نمونه خانوارها برابر با 360 خانوار به دست آمد. جهت تجزیهوتحلیل دادهها از روش معادلات ساختاری در نرمافزار LISREL بهره گرفته شد. نتایج نشان داد، عامل مدیریتی با ضریب اثر 934/0، عامل اقتصادی با ضریب اثر 917/0، عامل زیرساختی و محیطی با ضریب اثر 905/0 به ترتیب عوامل مهم پیشبرنده و عامل اقتصادی با ضریب اثر 912/0، عامل نیروی انسانی با ضریب اثر 905/0 و عامل مدیریتی با ضریب اثر 895/0 به ترتیب سه عوامل مهم بازدارنده توسعه کارآفرینی در مناطق روستایی بخش مرکزی شهرستان اردبیل میباشند.<br><br>جهت تجزیهوتحلیل دادهها از روش معادلات ساختاری در نرمافزار LISREL بهره گرفته شد. نتایج نشان داد، عامل مدیریتی با ضریب اثر 934/0، عامل اقتصادی با ضریب اثر 917/0، عامل زیرساختی و محیطی با ضریب اثر 905/0 به ترتیب عوامل مهم پیشبرنده و عامل اقتصادی با ضریب اثر 912/0، عامل نیروی انسانی با ضریب اثر 905/0 و عامل مدیریتی با ضریب اثر 895/0 به ترتیب سه عوامل مهم بازدارنده توسعه کارآفرینی در مناطق روستایی بخش مرکزی شهرستان اردبیل میباشند.دانشگاه زنجانپژوهشهای جغرافیای اقتصادی2821-226672420260622Spatial analysis of the consequences of the development of ecotourism residences on the rural settlements of Kerman Townshipتحلیل فضایی پیامدهای توسعه اقامتگاههای بوم گردی بر سکونتگاههای روستایی شهرستان کرمان71772210.30470/jegr.2024.2034564.1196FAسید هادیطیب نیادانشیار جغرافیا و برنامه ریزی روستایی/ دانشگاه سیستان و بلوچستان0000-0002-4689-0550ابوذرپایداردانشیار جغرافیا و برنامهریزی روستایی، دانشکده جغرافیا و برنامهریزی محیطی، دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان، ایران.مرضیهپورجوپاریدانش آموخته دکتری، جغرافیا و برنامهریزی روستایی، دانشکده جغرافیا و برنامهریزی محیطی، دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان، ایران.Journal Article20240704<span style="font-size: 11.0pt; line-height: 107%; font-family: 'Times New Roman',serif; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-fareast-font-family: Calibri; mso-hansi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-theme-font: major-bidi; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: AR-SA;">The concept of space and spatial analysis of tourism areas serves as a fundamental framework for tourism-related activities, a criterion for determining centrality and required infrastructure, and a means of moderating inequalities between regions. The aim of this study was to conduct a spatial analysis of the impacts of ecotourism accommodation development in Kerman County. This research is applied in purpose and field-survey in method. The main tool for data collection and measurement of variables was a questionnaire integrating 35 criteria across economic, socio-cultural, environmental, managerial, physical, and security dimensions, completed in 27 locations with ecotourism accommodations. Data were analyzed and ranked using Excel software through the ANTRoPY and MABAC methods. Findings revealed that the city of Mahan, in terms of spatial analysis, has contributed to positive economic interactions, increased savings, environmental preservation, prevention of excessive migration, enhanced security, and positive spatial distribution of infrastructure and facilities in the county. Conversely, Keshituiyeh experienced negative spatial distribution in employment, entrepreneurship, savings, facilities, welfare, education, environmental issues, and security. Spatial inequalities have led to imbalances in economic interactions, savings growth, environmental preservation, migration patterns, infrastructure, and facilities. Therefore, recommendations include delegating tourism industry management to the private sector, employing spatial statistics, and utilizing geographic information features in the distribution and allocation of services across space.</span><strong><span dir="RTL" lang="FA" style="font-size: 12.0pt; line-height: 107%; font-family: 'B Nazanin'; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-fareast-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: FA;">مقوله فضا و تحلیل فضایی نواحی گردشگری بهعنوان چارچوب و زیربنایی برای کنشهای مربوط به گردشگری و معیاری برای تعیین مرکزیت و زیرساختهای مورد نیاز و تعدیل نابرابری بین نواحی است. هدف از این پژوهش تحلیل فضایی پیامدهای توسعۀ اقامتگاههای بومگردی شهرستان کرمان بوده است. پژوهش حاضر از لحاظ هدف کاربردی و از نظر نحوه گردآوری داده ها میدانی-پیمایشی می باشد</span><span style="font-size: 12.0pt; line-height: 107%; font-family: 'Calibri',sans-serif; mso-fareast-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: 'B Nazanin'; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: FA;">.</span><span dir="RTL" lang="FA" style="font-size: 12.0pt; line-height: 107%; font-family: 'B Nazanin'; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-fareast-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: FA;"> ابزار</span><span lang="FA" style="font-size: 12.0pt; line-height: 107%; font-family: 'Calibri',sans-serif; mso-fareast-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: 'B Nazanin'; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: FA;"> </span><span dir="RTL" lang="FA" style="font-size: 12.0pt; line-height: 107%; font-family: 'B Nazanin'; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-fareast-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: FA;">اصلی</span><span lang="FA" style="font-size: 12.0pt; line-height: 107%; font-family: 'Calibri',sans-serif; mso-fareast-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: 'B Nazanin'; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: FA;"> </span><span dir="RTL" lang="FA" style="font-size: 12.0pt; line-height: 107%; font-family: 'B Nazanin'; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-fareast-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: FA;">گردآوری</span><span lang="FA" style="font-size: 12.0pt; line-height: 107%; font-family: 'Calibri',sans-serif; mso-fareast-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: 'B Nazanin'; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: FA;"> </span><span dir="RTL" lang="FA" style="font-size: 12.0pt; line-height: 107%; font-family: 'B Nazanin'; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-fareast-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: FA;">داده</span><span style="font-size: 12.0pt; line-height: 107%; font-family: 'Calibri',sans-serif; mso-fareast-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: 'B Nazanin'; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: FA;"></span><span dir="RTL" lang="FA" style="font-size: 12.0pt; line-height: 107%; font-family: 'B Nazanin'; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-fareast-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: FA;">ها</span><span lang="FA" style="font-size: 12.0pt; line-height: 107%; font-family: 'Calibri',sans-serif; mso-fareast-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: 'B Nazanin'; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: FA;"> </span><span dir="RTL" lang="FA" style="font-size: 12.0pt; line-height: 107%; font-family: 'B Nazanin'; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-fareast-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: FA;">و</span><span lang="FA" style="font-size: 12.0pt; line-height: 107%; font-family: 'Calibri',sans-serif; mso-fareast-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: 'B Nazanin'; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: FA;"> </span><span dir="RTL" lang="FA" style="font-size: 12.0pt; line-height: 107%; font-family: 'B Nazanin'; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-fareast-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: FA;">سنجش</span><span lang="FA" style="font-size: 12.0pt; line-height: 107%; font-family: 'Calibri',sans-serif; mso-fareast-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: 'B Nazanin'; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: FA;"> </span><span dir="RTL" lang="FA" style="font-size: 12.0pt; line-height: 107%; font-family: 'B Nazanin'; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-fareast-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: FA;">متغیرهای</span><span lang="FA" style="font-size: 12.0pt; line-height: 107%; font-family: 'Calibri',sans-serif; mso-fareast-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: 'B Nazanin'; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: FA;"> </span><span dir="RTL" lang="FA" style="font-size: 12.0pt; line-height: 107%; font-family: 'B Nazanin'; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-fareast-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: FA;">پژوهش،</span><span lang="FA" style="font-size: 12.0pt; line-height: 107%; font-family: 'Calibri',sans-serif; mso-fareast-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: 'B Nazanin'; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: FA;"> </span><span dir="RTL" lang="FA" style="font-size: 12.0pt; line-height: 107%; font-family: 'B Nazanin'; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-fareast-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: FA;">پرسشنامه ادغام شده از 35 معیار در ابعاد اقتصادی، اجتماعی-فرهنگی، زیست محیطی، مدیریتی، کالبدی و امنیتی است که در 27 مکان دارای اقامتگا بومگردی تکمیل شد</span><span style="font-size: 12.0pt; line-height: 107%; font-family: 'Calibri',sans-serif; mso-fareast-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: 'B Nazanin'; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: FA;">.</span><span dir="RTL" lang="FA" style="font-size: 12.0pt; line-height: 107%; font-family: 'B Nazanin'; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-fareast-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: FA;"> داده ها از طریق نرم</span><span lang="FA" style="font-size: 12.0pt; line-height: 107%; font-family: 'Calibri',sans-serif; mso-fareast-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: 'B Nazanin'; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: FA;"> </span><span dir="RTL" lang="FA" style="font-size: 12.0pt; line-height: 107%; font-family: 'B Nazanin'; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-fareast-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: FA;">فزار</span><span class="markedcontent"><span dir="RTL" lang="FA" style="font-size: 12.0pt; line-height: 107%; font-family: 'Arial',sans-serif; mso-fareast-font-family: Calibri; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: AR-SA;"> </span><span style="font-size: 12.0pt; line-height: 107%; font-family: 'Times New Roman',serif; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-fareast-font-family: Calibri; mso-hansi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-theme-font: major-bidi; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: AR-SA;">Excel</span><span dir="RTL" style="font-size: 12.0pt; line-height: 107%; font-family: 'Arial',sans-serif; mso-fareast-font-family: Calibri; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: AR-SA;"> </span></span><span dir="RTL" lang="AR-SA" style="font-size: 12.0pt; line-height: 107%; font-family: 'B Nazanin'; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-fareast-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: AR-SA;">در قالب دو</span><span lang="AR-SA" style="font-size: 12.0pt; line-height: 107%; font-family: 'Calibri',sans-serif; mso-fareast-font-family: Calibri; mso-bidi-font-family: 'B Nazanin'; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: AR-SA;"> </span><span dir="RTL" lang="AR-SA" style="font-size: 12.0pt; line-height: 107%; font-family: 'B Nazanin'; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-fareast-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: AR-SA;">روش</span><span style="font-size: 12.0pt; line-height: 107%; font-family: 'Times New Roman',serif; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-fareast-font-family: Calibri; mso-hansi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-theme-font: major-bidi; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: AR-SA;">ANTROPY,MABAC <span style="mso-spacerun: yes;"> </span></span><span dir="RTL" lang="AR-SA" style="font-size: 12.0pt; line-height: 107%; font-family: 'B Nazanin'; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-fareast-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: AR-SA;">تحلیل و رتبه بندی</span><span dir="RTL" lang="AR-SA" style="font-size: 12.0pt; line-height: 107%; font-family: 'Arial',sans-serif; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-fareast-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: AR-SA;"> </span><span dir="RTL" lang="AR-SA" style="font-size: 12.0pt; line-height: 107%; font-family: 'B Nazanin'; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-fareast-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: AR-SA;">شد</span><span dir="RTL" lang="FA" style="font-size: 12.0pt; line-height: 107%; font-family: 'B Nazanin'; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-fareast-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: FA;">. یافتهها نشان داد شهر </span><span dir="RTL" lang="AR-SA" style="font-size: 12.0pt; line-height: 107%; font-family: 'B Nazanin'; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-fareast-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: AR-SA;">ماهان به لحاظ تحلیل فضایی باعث افزایش تعاملات مثبت اقتصادی، افزایش پسانداز، حفظ محیط زیست، جلوگیری از مهاجرتهای بیرویه و افزایش امنیت و پراکنش فضایی مثبت زیرساختها، تاسیسات وغیره در شهرستان گشته است، لیکن کشیتوئیه در زمینه اشتغال، کارآفرینی، پس انداز، تسهیلات، رفاه، آموزش، مسائل زیست محیطی و امنیتی پراکنش فضایی منفی را تجربه کرده است. نابرابریهای فضایی سبب عدم تعادل در زمینههای تعاملات اقتصادی، افزایش پسانداز، حفظ محیط زیست، مهاجرت بیرویه، زیرساختها و تاسیسات گردیده است. بنابراین پیشنهاداتی چون واگذاری مدیریت صنعت گردشگری به بخش خصوصی؛ استفاده از آماره های فضایی و همچنین استفاده از ویژگیهای اطلاعات جغرافیایی در توزیع و پراکنش خدمات در سطح فضا و غیره </span><span dir="RTL" lang="FA" style="font-size: 12.0pt; line-height: 107%; font-family: 'B Nazanin'; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-fareast-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: FA;">پیشنهاد میگردد.</span></strong>دانشگاه زنجانپژوهشهای جغرافیای اقتصادی2821-226672420260622An Examination of Local Community Perceptions Regarding the Implementation of Community-Based Tourism in Rural Regions (Case study: Tourism destination villages of Markazi Province)بررسی دیدگاه جامعه محلی نسبت به تحقق گردشگری جامعهمحور در نواحی روستایی (مطالعه موردی: روستاهای هدف گردشگری استان مرکزی)71772910.30470/jegr.2024.2036854.1203FAحمیدافشاریدانشجوی دکتری، رشته جغرافیا و برنامهریزی روستایی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه زنجان، زنجان، ایران0009-0002-3911-0568بهروزمحمدی یگانهدانشگاه زنجان0009-0002-3911-0568حسینفراهانیگروه جغرافیا، دانشگاه زنجان0000-0002-7039-4100مهدیچراغیگروه جغرافیا، دانشگاه زنجان0000-0001-8537-835XJournal Article20240728In recent years, community-based tourism has had significant benefits in rural areas and has been able to involve the rural community in tourism. Therefore, the aim of this research is to investigate the level of achievement of community-based tourism in tourism destination villages of Markazi Province in 2023. This research is applied in terms of its purpose and descriptive-survey in terms of its nature and data collection based on a cross-sectional method. Data was collected through both documentary (library resources, scientific journals) and field methods (using a questionnaire). The statistical population of this study is the tourism destination villages of Markazi Province. All target villages in this province, comprising 25 villages, were considered, and with the opinions of 15 experts related to tourism and university professors in the study area, an attempt was made to select the villages with the highest tourist attraction and the most potential. The required sample size for data collection was determined to be 325 people using the Cochran formula. Also, to assess the reliability of the research, Cronbach's alpha was used in SPSS 24, and according to the estimation, its value was obtained as 0.760. The validity of the research was also qualitatively assessed using the opinions of 15 experts. The findings showed that the factors of the foundations of community-based tourism with a value of 2.334, economic and business development with a value of 1.220, social and participatory with a value of 0.857, physical-environmental with a value of 0.448, and finally managerial-institutional with an eigenvalue of 0.142 have been realized. The results of this study show that there has been no systematic management and planning for the development of community-based tourism in tourism destination villages of Markazi Province.در سالهای اخیر، گردشگری جامعهمحور مزایای مهمی را در مناطق روستایی داشته و توانسته جامعه روستایی را در امر گردشگری سهیم نماید. از این رو هدف پژوهش پژوهش حاضر با هدف بررسی میزان تحقق گردشگری جامعهمحور در روستاهای هدف گردشگری استان مرکزی در سال 1402 انجام گرفته است. این پژوهش ازنظر هدف کاربردی و به لحاظ ماهیت و گردآوری اطلاعات از نوع توصیفی- پیمایشی بر اساس روش مقطعی بوده و جمعآوری اطلاعات به دو روش اسنادی (منابع کتابخانهای، مجلههای علمی) و میدانی (با استفاده از ابزار پرسشنامه) انجام گرفته است. جامعه آماری این پژوهش روستاهای هدف گردشگری استان مرکزی است. تمام روستاهای هدف این استان مشتمل بر 25 روستا است که با استفاده از نظر 15 نفر کارشناسان مرتبط با گردشگری و اساتید دانشگاه در منطقه مورد مطالعه، سعی شده است تا روستاهایی که بیشترین جذب گردشگر را داشته و مستعدتر هست، انتخاب شود. تعداد نمونه لازم جهت جمعآوری دادهها با استفاده از فرمول کوکران 325 نفر تعیین شده است. همچنین بهمنظور پایایی پژوهش از آلفای کرونباخ در برنامه SPSS 24 استفاده شده که طبق برآورد صورت گرفته، مقدار آن 760/0 به دست آمده است. روایی پژوهش نیز به صورت کیفی و با استفاده از نظر 15 تن از کارشناسان و خبرگان مورد بررسی قرار گرفت. یافتههای نشان داد که عاملهای بنیانهای گردشگری جامعهمحور با مقدار 334/2، اقتصادی و توسعه کسبوکارها با مقدار 220/1، اجتماعی و مشارکتی با مقدار 857/0، کالبدی- زیستمحیطی با مقدار 448/0 و در نهایت مدیریتی- نهادی با مقدار ویژه 142/0 تحقق یافتهاند. نتایج پژوهش حاضر نشان که مدیریت و برنامهریزی مدونی بهمنظور توسعه گردشگری جامعهمحور در روستاهای هدف گردشگری استان مرکزی صورت نگرفته است.دانشگاه زنجانپژوهشهای جغرافیای اقتصادی2821-226672420260622Measuring Socio-Spatial Segregation in the Spatial Structure of Tabriz Metropolisسنجش جدایی گزینی اجتماعی-فضایی در ساختار فضایی کلان شهر تبریز71813510.30470/jegr.2024.2040549.1221FAسیماپیریدانشجوی دکتری تخصصی جغرافیا و برنامه ریزی شهری، دانشکده برنامه ریزی و علوم محیطی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران.0000-0003-0384-245Xاکبراصغری زمانیاستاد گروه برنامه ریزی شهری و منطقه ای، دانشکده برنامه ریزی و علوم محیطی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران.0000-0003-1773-4513شهریورروستاییاستاد گروه برنامه ریزی شهری ومنطقه ای، دانشکده برنامه ریزی وعلوم محیطی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران0000-0001-7705-0397Journal Article20240910The phenomenon of segregation has become a major issue in order to achieve a stable and integrated society for big cities. The consequences of segregation not only affect all social groups, but also affect the structure of metropolises. In Tabriz metropolitan, with the greater division of labor that has taken place there, the segregation in its spatial structure has also become more visible. Examining the amount and severity of segregation at the metropolitan level is essential for urban management and a better understanding of its effects. Therefore, the aim of this research is to measure the intensity of social-spatial segregation among educational groups and the distribution of educational classes in the spatial structure of Tabriz in 2011. The research methodology is quantitative, descriptive-analytical in terms of purpose, and practical in terms of type. Based on the data of the 2011 population and housing census of Iran Statistics Center, educational data at the level of statistical blocks in 10 regions have been analyzed in two structural (non-spatial) and spatial modes. The structural dimension is used to measure the intensity of segregation of educational groups through four classical single-group indicators and three local indicators, and the spatial dimension is used to analyze the spatial distribution of educational groups in Tabriz metropolis using the kernel density method. The results indicate moderate to low segregation for educational groups based on classical indicators, although the highest intensity of segregation among educational groups belongs to the high educational group (master's degree-doctorate) with a numerical value of 0.6310 in the density dimension. The way of spatial distribution of educational classes is based on kernel density index, cluster structure and multicenter spatial pattern in Tabriz metropolis. Tabriz has a medium to low segregation in the social dimension and between educational groups except for the high educational group.پدیده جدایی گزینی و تفکیک یک مسئله اصلی در جهت دستیابی به جامعهای پایدار و یکپارچه برای کلانشهرها تبدیل شده است. پیامدهای جدایی گزینی نه تنها متوجه همه گروههای اجتماعی میشود بلکه ساختار کلانشهرها را نیز متاثر میکند. در کلانشهر تبریز با تقسیم کار بیشتری که در آن صورت گرفته، جدایی گزینی در ساختار فضایی آن نیز بیشتر نمایان گشته است. بررسی میزان و شدت جدایی گزینی در سطح کلانشهر برای مدیریت شهری و درک بهتر تاثیرات آن امری ضروری میباشد. از این رو، هدف این تحقیق سنجش شدت جدایی گزینی اجتماعی-فضایی در بین گروههای تحصیلی و نحوه توزیع طبقات تحصیلی در ساختار فضایی کلانشهر تبریز در سال 1390 است. روششناسی تحقیق از نظر روش کار، کمّی و از نظر هدف، توصیفی-تحلیلی و از نظر نوع، کاربردی است. در این راستا، براساس داده-های سرشماری عمومی نفوس و مسکن سال 1390 مرکز آمار ایران، دادههای تحصیلی در سطح بلوک-های آماری در 10 منطقه در دو حالت ساختاری (غیرفضایی) و فضایی مورد تحلیل قرار گرفتهاند. بعد ساختاری جهت سنجش شدت جدایی گزینی گروههای تحصیلی از طریق چهار شاخص تک گروهی کلاسیک و سه شاخص محلی و بعد فضایی جهت تحلیل نحوه توزیع فضایی گروههای تحصیلی در سطح کلانشهر تبریز از روش تراکم هستهای کرنل استفاده شده است. نتایج حاکی از جدایی گزینی متوسط به پائین برای گروههای تحصیلی براساس شاخصهای کلاسیک است، البته بیشترین شدت جدایی گزینی در بین گروههای تحصیلی متعلق به گروه تحصیلی بالا (کارشناسی ارشد-دکتری) با ارزش عددی 0/6310 بعد تراکم است. نحوه توزیع فضایی طبقات تحصیلی براساس شاخص تراکم هستهای کرنل، ساختار خوشهای و الگوی فضایی چندمرکزی در کلانشهر تبریز غالب است. کلانشهر تبریز جدایی گزینی متوسط به پائین در بعد اجتماعی و بین گروههای تحصیلی به جز گروه تحصیلی بالا دارد.دانشگاه زنجانپژوهشهای جغرافیای اقتصادی2821-226672420260622An explanation of religious tourism destinations from the perspective of Arbaeen processions with an approach to loyalty behaviors (Study case: Bijar city)تبیینی بر مقاصد گردشگری مذهبی از منظر رویداد موکب های اربعین با رویکرد بر رفتارهای وفاداری (مورد مطالعه: شهر بیجار)71910210.30470/jegr.2024.2041173.1223FAعلیمحمدیکارشناسی ارشد برنامه ریزی شهری، دانشگاه پیام نور، رشت ایرانعظیمعلی شاییگروه جغرافیا، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران0000-0002-7964-7370محسنمعینی نسبکارشناسی ارشد جغرافیا و برنامه ریزی شهری. گرایش بهسازی و نوسازی شهری دانشگاه پیام نور مرکز اصفهان0009-0252-1212-8574یعقوبحقیدانشگاه تهرانJournal Article20240914Until a few years ago, the biggest religious tourism event was the spiritual journey of Hajj, but in recent years, the Arbaeen pilgrimage has won the first place and is considered a great social event in the world. Also, this massive and popular event is considered a great economic move because the large number of tourists with the Arbaeen trip help to promote tourism and business and increase the capacity and power of the destination. In this study, the factors affecting religious tourism and the degree of influence of the most important factors according to the statistics available in this field in Bijar city will be investigated. This research is of a descriptive-analytical type, and the information needed for the research is collected from the library and survey method, and the tool is a researcher-made questionnaire in the form of closed questions. In this research, according to the nature of the population and the statistical sample equations will be analyzed. The results showed that the desire to return Arbaeen religious tourists was not very strong and the most loyalty of tourists to Bijar city related to the components of local attractions at the rate of 0.94% and the intensity of influence (path coefficient) of 0.97%, satisfaction levels at the level of 0.93 and the intensity of influence at 0.96. The behavioral image was 0.92 and the intensity of influence was 0.96, and creativity was 0.92 and the intensity of influence was 0.96. Also, the highest loyalty calculated in the factor loadings related to paying attention to the tourist's belief and emotions, up-to-date tourism in the province at the rate of 0.97% and attractive travel destination, the existence of numerous and attractive parks and the use of trained and experienced people in the activities at the rate of 0.96% has beenبزرگترین رویداد گردشگری مذهبی تا چند سال پیش سفر معنوی حج بود، اما در سالهای اخیر، سفر میلیونی اربعین مقام اول را کسب کرده و اجتماعی با عظمت در دنیا محسوب میشود. همچنین این رویداد عظیم و مردمی، یک حرکت بزرگ اقتصادی به حساب میآید چراکه انبوه گردشگران با سفر اربعین به رونق گردشگری و کسب و کار کمک میکنند و باعث ارتقاء ظرفیت و توان مقصد میشوند. در این مطالعه، همچنین به بررسی عوامل موثر بر گردشگری مذهبی و میزان اثر گذاری مهمترین عوامل با توجه به آمار موجود در این زمینه در شهر بیجار پرداخته خواهدشد. این پژوهش از نوع توصیفی- تحلیلی است و اطلاعات مورد نیاز پژوهش از روش کتابخانهای و پیمایش گردآوری میگردد و ابزار آن پرسشنامه محقق ساخته و به صورت سؤال بسته میباشد. در این پژوهش با توجه به ماهیت جامعه و نمونه آماری(192 زایر در طی یک هفته مانده به روز اربعین1403 در موکب های امام حسین) و نیز هدف پژوهش، از روش نمونهگیری احتمالی از نوع تصادفی ساده استفاده و برای طراحی و تدوین مدل از مدل یابی معادلات ساختاری تجزیه و تحلیل قرار خواهد گرفت. نتایج نشان داد تمایل به بازگشت گردشگران آیینی اربعین چندان پررنگ نبوده و بیشترین وفاداری گردشگران به شهر بیجار مربوط به مؤلفههای جاذبههای محلی به میزان 0.94 درصد و شدت اثرگذاری( ضریب مسیر) 0.97درصد، سطوح رضایت به میزان 0.93 و شدت اثرگذاری 0.96، تصویر رفتاری به میزان 0.92 و شدت اثرگذاری 0.96 و خلاق بودن به میزان 0.92 و شدت اثرگذاری 0.96 بوده است. همچنین بیشترین وفاداری محاسبهشده در بخش بارهای عاملی مربوط به توجه به اعتقاد و عواطف گردشگر، گردشگری بهروز در سطح استان به میزان 0.97 درصد و مقصد سفر جذاب، وجود پارکهای متعدد و جذاب و بهکارگیری افراد آموزشدیده و مجرب در فعالیتها به میزان 0.96درصد بوده است.دانشگاه زنجانپژوهشهای جغرافیای اقتصادی2821-226672420260622Evaluation of Factors Affecting Citizens' Satisfaction with City Diplomacy Indicators in Tabriz Metropolisارزیابی عوامل مؤثر بر رضایت مندی شهروندان از شاخص های دیپلماسی شهری در کلانشهر تبریز72165910.30470/jegr.2025.2050851.1264FAعلیاسکوئی ارسدانشجوی دکتری جغرافیا و برنامه ریزی شهری، گروه برنامه ریزی شهری و منطقه ای، دانشکده برنامه ریزی و علوم محیطی، دانشگاه تبریز،0000-0002-8897-5237فریدونبابائی اقدمدانشیار گروه برنامه ریزی شهری و منطقه ای، دانشکده برنامه ریزی و علوم محیطی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران0009-0008-7841-1535ایرجتیموریدانشیار جغرافیا و برنامه ریزی شهری، گروه برنامه ریزی شهری و منطقه ای، دانشکده برنامه ریزی و علوم محیطی، دانشگاه تبریز، تبریز،0000-0002-3167-5583علیحسینیدانشیار جغرافیا و برنامه ریزی شهری، گروه جغرافیای انسانی و برنامه ریزی، دانشکده جغرافیا، دانشگاه تهران، تهران، ایران0000-0002-3942-2222Journal Article20250116The concept of city diplomacy is one of the basic components and tools of urban management in the 21st century. Given the backwardness of some cities in developing countries in expanding their international relations with global cities, it is necessary to identify the factors that lead to the weakening of city diplomacy performance by examining and evaluating city diplomacy indicators in these cities. The present study evaluates citizens' satisfaction with city diplomacy indicators in the Tabriz metropolis. The research method is descriptive-analytical and the research approach is qualitative and quantitative, and the nature of the research is applied. To analyze the data from the questionnaire and use the statistical tests of one-sample t, one-way analysis of variance, Friedman and Kruskal-Wallis, the research data were collected using library documents and field surveys, and the sample size was estimated to be 385 people according to the Cochran formula. The indicators determined in this study are, in order, the index of "urban economy", "urban culture", "urban development", "urban security", "urban representation", "urban networks" and finally "urban research". The results of data analysis indicate that from the point of view of the residents of the metropolis of Tabriz, the component of "urban economy" is the most important among the elements of city diplomacy evaluation. Also, the components of "urban culture" (4/81), "urban development" (4/48), "urban security" (4/25), "urban representation" (4/21), "urban networks" (4/12) and finally "urban research" (3/71) are ranked second to seventh, respectively. The aforementioned ranking indicates that the importance of city diplomacy components is not the same for citizens in the Tabriz metropolis, and in general, residents' satisfaction with city diplomacy indicators is below average.در دنیای امروز، نقش شهرها در حوزه روابط بینالملل بیش از هر زمان دیگری برجسته شده است. با رشد فزاینده جمعیت و اهمیت روزافزون شهرها در حوزههای مختلف، شهرها بهعنوان بازیگران اصلی در مدیریت مناسبات بینالمللی شناخته میشوند. این پژوهش به بررسی دیپلماسی شهری در کلانشهر تبریز و ارزیابی میزان رضایتمندی ساکنین از شاخصهای دیپلماسی شهری پرداخته است. پژوهش حاضر از نوع کاربردی و به روش توصیفی - تحلیلی است. اطلاعات با استفاده از اسناد کتابخانهای و پرسشنامه جمعآوری شده است. جامعه آماری شامل 385 نفر از ساکنین کلانشهر تبریز بود که به روش نمونهگیری تصادفی ساده انتخاب شدند. از آزمونهای آماری فریدمن و کروسکال - والیس برای تحلیل دادهها استفاده شده است. نتایج نشان داد که میزان رضایتمندی ساکنین کلانشهر تبریز از شاخصهای دیپلماسی شهری در حد کمتر از متوسط است. همچنین از نظر ساکنان کلان شهر تبریز در میان مؤلفه های ارزیابی دیپلماسی شهری، مؤلفه "اقتصاد شهری" بیشترین اهمیت را دارد؛ به ترتیب مؤلفه های "فرهنگ شهری" (4/81)، "توسعه شهری" (4/48)، "امنیت شهری" (4/25)، "نمایندگی شهری" (4/21)، "شبکه های شهری" (4/12) و در نهایت "پژوهش شهری" (3/71) در رتبه های دوم تا هفتم قرار گرفته اند. نتایج تحلیل واریانس یکطرفه نشان داد که وضعیت تحصیلی پرسششوندگان تأثیر معنیداری بر رضایتمندی آنها از دیپلماسی شهری ندارد. با توجه به یافتهها، پیشنهاد میشود که مدیریت شهری تبریز به بازنگری در تفاهمنامههای همکاری و پیوندهای خواهرخواندگی، افزایش پروازهای بینالمللی، و تسهیل رفتوآمد بین شهروندان با شهرهای خواهرخوانده توجه کند. همچنین، تاکید بر ظرفیتهای اقتصادی و فرهنگی برای بهبود دیپلماسی شهری و ارتقای جایگاه تبریز در مناسبات بینالمللی از اهمیت بالایی برخوردار است.دانشگاه زنجانپژوهشهای جغرافیای اقتصادی2821-226672420260622Evaluation of physical-spatial growth of the city during the time period of its level increase in twenty years (Case study: sari city)ارزیابی اثرات رشد کالبدی–فضایی شهر بر افزایش دمای سطح آن در بازه زمانی بیست ساله(مطالعه موردی: شهرساری)72393110.30470/jegr.2025.2056821.1283FAمنیژهتیموریدانشجوی دکتری جغرافیا و برنامهریزی شهری، علوم انسانی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد چالوس، ایران0000-0002-7797-8555مهردادرمضانی پوراستادیار دانشگاه آزاد اسلامی، واحد چالوس، گروه جغرافیا، چالوس، ایران0000-0003-1953-5841آمنهحقزاداستادیار دانشگاه آزاد اسلامی، واحد چالوس، گروه جغرافیا، چالوس، ایران0000-0002-6995-8140کیابزرگمهراستادیار دانشگاه آزاد اسلامی، واحد چالوس، گروه جغرافیا، چالوس، ایران0000-0003-3800-4480Journal Article20250329Sari as one of the most populous cities in Iran is experiencing a growing presence of industrial and man-made structures, which has led to the degradation of its natural environment. The present study aims to evaluate the impact of built environments on energy consumption and air pollution in the urban ecosystem of Sari. This research is descriptive-analytical in nature and applied in purpose. Given that the study investigates the comparative impacts of the built environment on the natural environment of Sari across three time intervals (1999, 2009, and 2019), the study area includes both artificial and natural landscapes of Sari city.The data used in this research regarding air pollutants were obtained from Landsat and Sentinel satellite imagery. The analysis of the data was conducted using remote sensing techniques through ArcGIS and Terset software.The findings reveal that over the three time periods, land surface temperature (LST) increased in parallel with the decline in vegetation cover in Sari. In 1999, LST ranged from 19°C to 32°C, which rose to between 23°C and 41°C by 2019. The reduction in vegetation, driven by construction and urban physical expansion, has significantly increased surface temperatures. Moreover, the spatial correlation analysis of surface temperature across Sari shows a point-to-point spatial correlation of 0.47 between 1999 and 2019, indicating that approximately 5.3% of the city's area has experienced changes in its surface temperature pattern over the past two decades. There is a significant relationship (0.92) between temperature and the area of residential use, and this relationship is a direct relationship, which means that with the increase of residential use, the amount of temperature increases.شهر ساری به عنوان یکی از شهرهای پرجمعیت ایران از جمله شهرهایی است که مکانهای صنعتی و ساخته دست بشر در آن رو به افزایش است و موجب تخریب بخش طبیعی آن شده است. هدف تحقیق حاضر، ارزیابی تأثیر محیطهای مصنوع بر مصرف انرژی و آلودگی هوای محیط زیست شهرساری است. پژوهش حاضر از نظر روش به لحاظ ماهیت و روش توصیفی تحلیلی و به لحاظ هدف کاربردی میباشد. با توجه به اینکه تحقیق حاضر به بررسی تطبیقی تاثیرات محیط مصنوع بر محیط زیست در شهر ساری در سه مقطع زمانی از1378 تا 1398 پرداخته است، میتوان گفت جامعه مورد بررسی در این تحقیق وضعیت محلی(مصنوع و طبیعی)شهر ساری بوده است. همچنین دادههای پژوهش حاضر در زمینه آلایندههای هوا مشتمل بر دادههای لندست و سنتینل است. تجزیه و تحلیل دادههای پژوهش حاضر مبتنی بر پردازش دادههای ماهواره لندست و سنتینل با استفاده از نرمافزارهای ArcGIS و Terset صورت گرفت. نتایج پژوهش حاضر نشان داد که در سه مطقع زمانی فوق دمای سطح زمین به موازات کاهش پوشش گیاهی در شهر ساری افزایش یافته است و درسال 1378 با کمترین درجه سلسیوس 19 تا32 به میزان 23 تا 41 درجه سلسیوس در سال 1398 رسیده است و کاهش میزان پوشش گیاهی براساس ساخت و سازها و گسترش فیزیکی شهر درجه حرارت به میزان قابل توجه افزایش یافته است و نتایج محاسبه همبستگی بین حرارت سطح نواحی شهر ساری نشان می دهد بین میزان انرژی گرمایی سطح نواحی شهر ساری در سال1378 و 1398 به مقدار 0.47 همبستگی فضایی(نقطه به نقطه) وجود دارد این بدان معناست که 053/0 از مساحت شهر ساری در طی دو دههی اخیر الگوی میزان حرارت خود را تغییر داده است.دانشگاه زنجانپژوهشهای جغرافیای اقتصادی2821-226672420260622The reflection of housing policies in the shaping of urban space inequalities (Case study: 22 districts of Tehran metropolis)بازتاب سیاست های مسکن در شکل دهی نابرابری های فضای شهری (مطالعه موردی: مناطق 22 گانه کلان شهر تهران)73207610.30470/jegr.2025.2039930.1213FAزینبشاهرخی فردانشجوی دکتر دانشگاه خوارزمی تهرانمحمدسلیمانی مهرنجانیمیدان ولی عصر0000-0002-6474-4928طاهرپریزادیگروه جغرافیای انسانی، رشته جغرافیا0000-0001-8303-1723ابوالفضلمشکینیدانشیار دانشگاه تربیت مدرس0000-0002-6474-4928Journal Article20240829The metropolis of Tehran, as an example of cities that have grown without a plan, is facing many problems. The concentration of population and activity in this city has led to spatial inequality. This research sought to answer the question of what is the spatial reflection of housing policies in Tehran metropolis. The descriptive-analytical research method used the data from 2011 to 2023. The VIKOR model was used to rank the areas of Tehran in terms of housing spatial indicators and the Moran's spatial autocorrelation method was used to examine the relationship between the indicators. The findings of the research showed that the results of the policies implemented in the city of Tehran are the presence of two completely separate poles in the northern and southern parts; The results obtained from the VIKOR model indicate the spatial inequality between the regions in having the studied indicators, which is the reflection and result of the government's policies, the inadequacies of the housing planning system, etc. Areas 1, 2, 3, and 6 are identified as fully privileged areas, and areas 18, 19, 20, and 21 are identified as deprived areas. Also, the value of Moran's index indicated the existence of spatial correlation between regions and having a cluster pattern. The output of the spatial analysis shows two very rich and deprived clusters. The results showed that regions 1, 2, 3, 5, and 6 formed a cluster with high values, while regions 9, 16, 17, and 19 formed a cluster with low values and other regions in the middle of these two were placed. Therefore, it can be said that the housing policies as a part of the government policies implemented in the metropolis of Tehran have caused the formation of spatial inequality and imbalance at the level of Tehran's regions.<strong><span lang="AR-SA" style="font-family: 'B Nazanin';">کلانشهر تهران بهعنوان نمونهای از شهرهای</span><span lang="FA" style="font-family: 'B Nazanin'; mso-bidi-language: FA;">ی که</span><span lang="AR-SA" style="font-family: 'B Nazanin';"> بدون برنامه رشد کرده، با مشکلات </span><span lang="FA" style="font-family: 'B Nazanin'; mso-bidi-language: FA;">زیادی </span><span lang="AR-SA" style="font-family: 'B Nazanin';">مواجه است. تمرکز جمعیت و فعالیت در این شهر، به نابرابری فضایی منجر شده است. این پژوهش </span><span lang="FA" style="font-family: 'B Nazanin'; mso-bidi-language: FA;">به دنبال پاسخگویی به این سؤال بود که بازتاب فضایی سیاستهای مسکن</span><span lang="AR-SA" style="font-family: 'B Nazanin';"> در کلانشهر تهران چگونه است.</span><span lang="FA" style="font-family: 'B Nazanin'; mso-bidi-language: FA;"> </span><span lang="AR-SA" style="font-family: 'B Nazanin';">روش تحقیق توصیفی-تحلیلی بود که از دادههای سالهای 1390 تا 1402 بهره برده بود. از مدل </span><span dir="LTR">Vikor</span><span style="font-family: 'B Nazanin'; mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; mso-hansi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-language: FA;"> <span lang="FA">برای رتبهبندی مناطق تهران ازنظر شاخصهای فضایی مسکن</span></span><span dir="LTR" lang="FA" style="mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; mso-hansi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-language: FA;"> </span><span lang="AR-SA" style="font-family: 'B Nazanin'; mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; mso-hansi-theme-font: major-bidi;">و از روش خودهمبستگی فضایی موران </span><span lang="FA" style="font-family: 'B Nazanin'; mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; mso-hansi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-language: FA;">برای بررسی ارتباط بین شاخص</span><span dir="LTR" style="mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; mso-hansi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-language: FA;"></span><span lang="FA" style="font-family: 'B Nazanin'; mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; mso-hansi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-language: FA;">ها </span><span lang="AR-SA" style="font-family: 'B Nazanin'; mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; mso-hansi-theme-font: major-bidi;">استفاده شد. </span><span dir="RTL" lang="AR-SA" style="font-size: 12.0pt; line-height: 107%; font-family: 'B Nazanin'; mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-fareast-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; mso-hansi-theme-font: major-bidi; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: AR-SA;">یافته های پژوهش نشان داد که نتایج سیاستهای اجراشده در شهر تهران، وجود دو قطب کاملاً</span><span lang="AR-SA" style="font-size: 12.0pt; line-height: 107%; font-family: 'Times New Roman',serif; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-fareast-font-family: Calibri; mso-hansi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-font-family: 'B Nazanin'; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: AR-SA;"> </span><span dir="RTL" lang="AR-SA" style="font-size: 12.0pt; line-height: 107%; font-family: 'B Nazanin'; mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-fareast-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; mso-hansi-theme-font: major-bidi; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: AR-SA;">مجزا در بخشهای شمالی و جنوبی است؛ نتایج بهدستآمده از مدل ویکور حاکی</span><span lang="AR-SA" style="font-size: 12.0pt; line-height: 107%; font-family: 'Times New Roman',serif; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-fareast-font-family: Calibri; mso-hansi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-font-family: 'B Nazanin'; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: AR-SA;"> </span><span dir="RTL" lang="AR-SA" style="font-size: 12.0pt; line-height: 107%; font-family: 'B Nazanin'; mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-fareast-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; mso-hansi-theme-font: major-bidi; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: AR-SA;">از</span><span dir="RTL" lang="AR-SA" style="font-size: 12.0pt; line-height: 107%; font-family: 'B Nazanin'; mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-fareast-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; mso-hansi-theme-font: major-bidi; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: FA;"> </span><span dir="RTL" lang="AR-SA" style="font-size: 12.0pt; line-height: 107%; font-family: 'B Nazanin'; mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-fareast-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; mso-hansi-theme-font: major-bidi; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: AR-SA;">نابرابری فضایی بین</span><span lang="AR-SA" style="font-size: 12.0pt; line-height: 107%; font-family: 'Times New Roman',serif; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-fareast-font-family: Calibri; mso-hansi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-font-family: 'B Nazanin'; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: FA;"> </span><span dir="RTL" lang="AR-SA" style="font-size: 12.0pt; line-height: 107%; font-family: 'B Nazanin'; mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-fareast-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; mso-hansi-theme-font: major-bidi; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: AR-SA;">مناطق</span><span lang="AR-SA" style="font-size: 12.0pt; line-height: 107%; font-family: 'Times New Roman',serif; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-fareast-font-family: Calibri; mso-hansi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-font-family: 'B Nazanin'; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: FA;"> </span><span dir="RTL" lang="AR-SA" style="font-size: 12.0pt; line-height: 107%; font-family: 'B Nazanin'; mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-fareast-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; mso-hansi-theme-font: major-bidi; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: AR-SA;">در</span><span lang="AR-SA" style="font-size: 12.0pt; line-height: 107%; font-family: 'Times New Roman',serif; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-fareast-font-family: Calibri; mso-hansi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-font-family: 'B Nazanin'; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: FA;"> </span><span dir="RTL" lang="AR-SA" style="font-size: 12.0pt; line-height: 107%; font-family: 'B Nazanin'; mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-fareast-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; mso-hansi-theme-font: major-bidi; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: AR-SA;">برخورداری</span><span lang="AR-SA" style="font-size: 12.0pt; line-height: 107%; font-family: 'Times New Roman',serif; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-fareast-font-family: Calibri; mso-hansi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-font-family: 'B Nazanin'; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: FA;"> </span><span dir="RTL" lang="AR-SA" style="font-size: 12.0pt; line-height: 107%; font-family: 'B Nazanin'; mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-fareast-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; mso-hansi-theme-font: major-bidi; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: AR-SA;">از نماگرهای</span><span lang="AR-SA" style="font-size: 12.0pt; line-height: 107%; font-family: 'Times New Roman',serif; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-fareast-font-family: Calibri; mso-hansi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-font-family: 'B Nazanin'; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: FA;"> </span><span dir="RTL" lang="AR-SA" style="font-size: 12.0pt; line-height: 107%; font-family: 'B Nazanin'; mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-fareast-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; mso-hansi-theme-font: major-bidi; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: AR-SA;">موردمطالعه که</span><span lang="AR-SA" style="font-size: 12.0pt; line-height: 107%; font-family: 'Times New Roman',serif; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-fareast-font-family: Calibri; mso-hansi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-font-family: 'B Nazanin'; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: FA;"> </span><span dir="RTL" lang="AR-SA" style="font-size: 12.0pt; line-height: 107%; font-family: 'B Nazanin'; mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-fareast-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; mso-hansi-theme-font: major-bidi; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: AR-SA;">بازتاب</span><span lang="AR-SA" style="font-size: 12.0pt; line-height: 107%; font-family: 'Times New Roman',serif; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-fareast-font-family: Calibri; mso-hansi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-font-family: 'B Nazanin'; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: FA;"> </span><span dir="RTL" lang="AR-SA" style="font-size: 12.0pt; line-height: 107%; font-family: 'B Nazanin'; mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-fareast-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; mso-hansi-theme-font: major-bidi; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: AR-SA;">و</span><span lang="AR-SA" style="font-size: 12.0pt; line-height: 107%; font-family: 'Times New Roman',serif; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-fareast-font-family: Calibri; mso-hansi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-font-family: 'B Nazanin'; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: FA;"> </span><span dir="RTL" lang="AR-SA" style="font-size: 12.0pt; line-height: 107%; font-family: 'B Nazanin'; mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-fareast-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; mso-hansi-theme-font: major-bidi; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: AR-SA;">برآیند</span><span lang="AR-SA" style="font-size: 12.0pt; line-height: 107%; font-family: 'Times New Roman',serif; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-fareast-font-family: Calibri; mso-hansi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-font-family: 'B Nazanin'; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: FA;"> </span><span dir="RTL" lang="AR-SA" style="font-size: 12.0pt; line-height: 107%; font-family: 'B Nazanin'; mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-fareast-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; mso-hansi-theme-font: major-bidi; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: AR-SA;">سیاستهای دولت،</span><span lang="AR-SA" style="font-size: 12.0pt; line-height: 107%; font-family: 'Times New Roman',serif; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-fareast-font-family: Calibri; mso-hansi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-font-family: 'B Nazanin'; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: FA;"> </span><span dir="RTL" lang="AR-SA" style="font-size: 12.0pt; line-height: 107%; font-family: 'B Nazanin'; mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-fareast-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; mso-hansi-theme-font: major-bidi; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: AR-SA;">نارساییهای</span><span lang="AR-SA" style="font-size: 12.0pt; line-height: 107%; font-family: 'Times New Roman',serif; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-fareast-font-family: Calibri; mso-hansi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-font-family: 'B Nazanin'; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: FA;"> </span><span dir="RTL" lang="AR-SA" style="font-size: 12.0pt; line-height: 107%; font-family: 'B Nazanin'; mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-fareast-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; mso-hansi-theme-font: major-bidi; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: AR-SA;">نظام</span><span lang="AR-SA" style="font-size: 12.0pt; line-height: 107%; font-family: 'Times New Roman',serif; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-fareast-font-family: Calibri; mso-hansi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-font-family: 'B Nazanin'; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: FA;"> </span><span dir="RTL" lang="AR-SA" style="font-size: 12.0pt; line-height: 107%; font-family: 'B Nazanin'; mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-fareast-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; mso-hansi-theme-font: major-bidi; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: AR-SA;">برنامهریزی</span><span lang="AR-SA" style="font-size: 12.0pt; line-height: 107%; font-family: 'Times New Roman',serif; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-fareast-font-family: Calibri; mso-hansi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-font-family: 'B Nazanin'; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: FA;"> </span><span dir="RTL" lang="AR-SA" style="font-size: 12.0pt; line-height: 107%; font-family: 'B Nazanin'; mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-fareast-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; mso-hansi-theme-font: major-bidi; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: AR-SA;">مسکن و ...</span><span lang="AR-SA" style="font-size: 12.0pt; line-height: 107%; font-family: 'Times New Roman',serif; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-fareast-font-family: Calibri; mso-hansi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-font-family: 'B Nazanin'; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: FA;"> </span><span dir="RTL" lang="AR-SA" style="font-size: 12.0pt; line-height: 107%; font-family: 'B Nazanin'; mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-fareast-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; mso-hansi-theme-font: major-bidi; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: AR-SA;">است</span><span style="font-size: 12.0pt; line-height: 107%; font-family: 'Times New Roman',serif; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-fareast-font-family: Calibri; mso-hansi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-font-family: 'B Nazanin'; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: FA;">.</span><span dir="RTL" style="font-size: 12.0pt; line-height: 107%; font-family: 'B Nazanin'; mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-fareast-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; mso-hansi-theme-font: major-bidi; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: AR-SA;"> </span><span dir="RTL" lang="FA" style="font-size: 12.0pt; line-height: 107%; font-family: 'B Nazanin'; mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-fareast-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; mso-hansi-theme-font: major-bidi; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: FA;">مناطق 1، 2، 3 و 6 بهعنوان مناطق کاملاً برخوردار و مناطق 18، 19، 20 و 21 بهعنوان مناطق محروم شناسایی شدهاند. همچنین خروجی تحلیل فضایی نشان داد که مناطق 1، 2، 3، 5 و 6 یک خوشه با مقادیر زیاد را تشکیل داده در مقابل مناطق9، 16، 17 و 19 یک خوشه با مقادیر کم و سایر مناطق در میانه این دو قرار گرفتند؛ بنابراین میتوان گفت سیاستهای مسکن بهعنوان بخشی از سیاستهای دولتی اجراشده در کلانشهر تهران باعث شکلگیری نابرابری فضایی و عدم تعادل در سطح مناطق تهران شده است.</span></strong>دانشگاه زنجانپژوهشهای جغرافیای اقتصادی2821-226672420260622Factors Influencing the Sustainablity of Water Users' Cooperatives Using an Integrated Fuzzy DEMATEL–AHP Approach: A Case Study of Qazvin countyعوامل مؤثر بر پایداری تعاونی های آب بران با استفاده از روش یکپارچه دیمتل و فرایند تحلیل سلسله مراتبی فازی (مورد مطالعه: شهرستان قزوین)73207710.30470/jegr.2025.2065626.1312FAروشنکدانیاریگروه ترویج و آموزش کشاورزی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه رازی، کرمانشاه، ایران0009-0008-2418-1842محمدشوکتی آمقانیگروه ترویج و آموزش کشاورزی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران0000-0001-5369-5764Journal Article20250712Climate change is one of the major challenges of the 21st century, with widespread impacts on food security and water resources at global and regional levels . Given the constraints of water resources and the intensifying effects of climate change, the need for responsible and sustainable management has become increasingly urgent. Within this context, water users' cooperatives—grounded in participatory governance—play a pivotal role in the equitable, efficient, and enduring stewardship of water resources. This applied, descriptive-analytical study investigates the factors influencing the sustainability of water users' cooperatives in Qazvin County, based on semi-structured interviews with 14 purposively selected experts, including agricultural specialists, university faculty, and cooperative practitioners. The findings highlight the identification of causal relationships and the prioritization of sustainability drivers, with educational factors emerging as the highest priority in both fuzzy DEMATEL and hierarchical analyses. These results underscore the foundational role of education in empowering members, enhancing participation, and improving cooperative performance. Educational, policy-making, and support-related factors were found to exert the strongest influence on sustainability, while management, socio-cultural, and legal dimensions serve as complementary pillars. Causal analysis confirms that education, policy, and support act as primary drivers, shaping and reinforcing other components. The study’s findings suggest that policymakers in water and agricultural sectors should prioritize targeted training programs, strengthen institutional support mechanisms, and critically reassess interventionist policies. Achieving a balance between cooperative autonomy and governmental assistance, enhancing local management capacity, and fostering social capital through active participation are strategic imperatives for ensuring the long-term viability and effectiveness of water users' cooperatives in semi-arid regions.تعاونیهای آببران بهعنوان سازوکارهایی مبتنی بر مشارکت مردمی، نقش مؤثری در مدیریت بهینه، عادلانه و پایدار منابع آب ایفا میکنند. این تحقیق از نظر هدف، کاربردی و از منظر روششناسی، توصیفی–تحلیلی بوده و در آن تلاش شده است عوامل مؤثر بر پایداری تعاونیهای آببران در شهرستان قزوین مورد واکاوی قرار گیرد. گردآوری دادهها از طریق مصاحبههای نیمهساختیافته با ۱۴ نفر از خبرگان حوزه کشاورزی، اعضای هیئت علمی دانشگاه و کارشناسان فعال در تعاونیهای آببران انجام شده که با روش نمونهگیری هدفمند انتخاب شدهاند. از یافتههای کلیدی تحقیق میتوان به شناسایی عوامل علی و تعیین عناصر اثرگذار بر پایداری تعاونیها اشاره کرد. نتایج تحلیلها نشان داد که عوامل آموزشی از اولویت بالایی برخوردارند، بهطوریکه هم در مدل دیمتل فازی و هم در تحلیل سلسلهمراتبی، بیشترین وزن را به خود اختصاص دادهاند. این موضوع نشاندهنده تعامل گسترده عوامل آموزشی با سایر معیارها و نقش بنیادین آنها در توانمندسازی اعضا، افزایش مشارکت و اثربخشی نهایی عملکرد تعاونیهاست. نتایج تحقیق نشان داد که عوامل آموزشی، سیاستگذاری و حمایتی بیشترین تأثیر را بر توسعه پایدار تعاونیهای آببران دارند. آموزش مستمر اعضا، حمایت نهادی و تنظیم سیاستهای متعادل، نقش کلیدی در موفقیت این نهادها ایفا میکنند. عوامل مدیریتی، اجتماعی–فرهنگی و قانونی نیز بهعنوان مؤلفههای مکمل در پایداری تعاونیها شناخته شدند. روابط علی میان این عوامل نشان داد که آموزش، سیاستگذاری و حمایت، محرک اصلی سایر مؤلفهها هستند و نقش زیربنایی در شکلگیری و دوام تعاونیها دارند. یافتههای این پژوهش حاکی از آن است که سیاستگذاران حوزه منابع آب و کشاورزی باید بر طراحی و اجرای برنامههای آموزشی هدفمند، تقویت حمایتهای نهادی و بازنگری در سیاستهای مداخلهگرانه تمرکز کنند. ایجاد تعادل میان استقلال تعاونیها و حمایت دولتی، ارتقاء ظرفیت مدیریتی در سطح محلی، و تقویت سرمایه اجتماعی از طریق مشارکتپذیری، از جمله راهبردهای کلیدی برای پایداری و اثربخشی تعاونیهای آببران در مناطق نیمهخشک کشور بهشمار میرود